Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw

Ustawa wprowadza nowy system ubezpieczeń społecznych dla marynarzy. Daje im wybór: mogą być ubezpieczeni jak zwykły pracownik (na etacie) albo jako "marynarz" – sami opłacają składki od zadeklarowanej kwoty (nie niższej niż minimalne wynagrodzenie). Dotyczy to marynarzy mieszkających w Polsce, pracujących na statkach o pojemności 100 GT i więcej, pod dowolną banderą.

Co się zmienia w praktyce?

• Nowy status "marynarza": Marynarz może sam zostać płatnikiem składek (jak osoba na własnej działalności). Sam zgłasza się do ZUS, sam opłaca składki na ubezpieczenia: emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne. Podstawa składek to zadeklarowana kwota, ale nie niższa niż minimalne wynagrodzenie (w 2025 r. to 4666 zł).
• Kto może skorzystać? Każdy marynarz mieszkający w Polsce, który dostanie zaświadczenie o statusie marynarza z urzędu morskiego lub agencji zatrudnienia. Zaświadczenie jest ważne 1 miesiąc od wydania. Trzeba w tym czasie zgłosić się do ZUS, inaczej ubezpieczenie nie powstanie.
• Jak długo trwa ubezpieczenie? Obowiązkowo przez 12 miesięcy od daty wpisanej w zaświadczeniu. Można je zawiesić na 1-3 miesiące w roku (np. gdy marynarz jest na lądzie). Wtedy nie płaci składek, ale ten okres nie liczy się do emerytury ani zasiłków.
• Co z marynarzami na polskich statkach (na etacie)? Jeśli ktoś jest zatrudniony na podstawie marynarskiej umowy o pracę na polskim statku, może wybrać: zostać ubezpieczonym jak zwykły pracownik (składki płaci armator) albo zmienić na status "marynarza" (sam płaci składki). Żeby zmienić, musi złożyć pracodawcy oświadczenie i kopię zaświadczenia. Jeśli tego nie zrobi, zostaje na etacie.
• Dopłata składek za przeszłość: Marynarze, którzy w okresie od 1 lipca 2020 do 30 czerwca 2025 nie byli ubezpieczeni, mogą dobrowolnie opłacić składki emerytalne i rentowe za wybrane miesiące. Warunek: trzeba złożyć wniosek do 30 czerwca 2027 i mieć zaświadczenie, że byli marynarzami przez co najmniej 3 miesiące w każdym roku, za który chcą dopłacić. Podstawa składki – zadeklarowana kwota, nie niższa niż minimalne wynagrodzenie z danego miesiąca.
• Kiedy wchodzi w życie? Ustawa wchodzi w życie 1 lipca 2025 roku.