Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego

Ustawa zmienia zasady tymczasowego aresztowania (aresztu przed wyrokiem). Chodzi o to, żeby rzadziej i na krócej zamykać ludzi przed procesem, a także dać im i ich obrońcom więcej praw.

Co to oznacza w praktyce?

• Większy dostęp do akt dla podejrzanego i obrońcy: Gdy prokuratura chce kogoś aresztować, musi o tym zawiadomić podejrzanego i jego obrońcę. Mają oni prawo natychmiast dostać do wglądu i skopiować dowody, na których opiera się wniosek o areszt. Nie ma już wyjątku, który pozwalał ukrywać przed nimi część dowodów (np. zeznania świadków) ze względu na bezpieczeństwo świadka – w takich przypadkach trzeba stosować instytucję świadka incognito (anonimowego).
• Koniec z aresztem tylko dlatego, że ktoś mieszka w innym kraju UE: Sąd nie może już aresztować kogoś tylko dlatego, że nie ma stałego miejsca pobytu w Polsce, ale ma je w innym kraju Unii Europejskiej. To ma zapobiec dyskryminacji osób korzystających z prawa do swobodnego przemieszczania się po UE.
• Wyższy próg do aresztu za grożącą surową karę: Sąd może aresztować kogoś tylko z powodu grożącej mu surowej kary (bez innych dowodów, że będzie uciekał lub mataczył), dopiero gdy grozi mu kara co najmniej 10 lat więzienia (wcześniej było to 8 lat). Jeśli sąd pierwszej instancji skazał już kogoś na karę wyższą niż 3 lata – też może to być podstawa do aresztu.
• Maksymalny czas aresztu z powodu grożącej surowej kary: Jeśli ktoś siedzi w areszcie tylko dlatego, że grozi mu surowa kara (a nie z innych powodów), to łączny czas tego aresztu do momentu wydania wyroku przez sąd pierwszej instancji nie może przekroczyć 12 miesięcy.
• Koniec z aresztem za drobne przestępstwa: Nie wolno stosować tymczasowego aresztowania, jeśli za dane przestępstwo grozi kara nie wyższa niż 2 lata więzienia.
• Koniec z aresztem na odległość (zdalnym): Znosi się możliwość prowadzenia posiedzeń aresztowych na odległość (przez internet). Podejrzany musi być doprowadzony do sądu, aby sędzia mógł go zobaczyć na żywo i doręczyć mu postanowienie o areszcie.
• Prokurator nie może zablokować zwolnienia z aresztu: Jeśli sąd zdecyduje, że areszt można zamienić na kaucję (poręczenie majątkowe), prokurator nie może się temu sprzeciwić i wstrzymać decyzji sądu. Decyzja sądu jest ostateczna.
• Sąd sprawdzi, czy śledztwo jest prowadzone sprawnie: Przedłużając areszt, sąd będzie musiał oc