Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 oraz niektórych innych ustaw

Co to za zmiana?

Ustawa wprowadza nowe zasady dla rolników, którzy dostają dopłaty z Unii Europejskiej. Od teraz, żeby dostać pełne pieniądze, trzeba będzie nie tylko przestrzegać zasad ochrony środowiska, ale też przepisów prawa pracy i bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP). To się nazywa "warunkowość społeczna".

Kogo dotyczy?

Rolników, którzy:

• dostają płatności bezpośrednie (np. podstawowe wsparcie dochodów, dopłaty dla młodych rolników, ekoschematy),
• dostają płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne lub ekologiczne,
• dostają dopłaty na terenach górskich i innych trudnych (ONW).

Co to oznacza w praktyce?

• Kontrola z Państwowej Inspekcji Pracy (PIP): PIP będzie sprawdzać, czy rolnik (jeśli zatrudnia pracowników) przestrzega przepisów BHP i czy ma udokumentowane zatrudnienie (np. umowa o pracę, umowa zlecenie – ważne, żeby forma zatrudnienia była udokumentowana). Kontrole będą robione na podstawie skarg, historii kontroli i priorytetów PIP.
• Kary za łamanie prawa pracy: Jeśli PIP stwierdzi naruszenia (np. brak umowy, złe warunki BHP), rolnik dostanie karę administracyjną, czyli zmniejszenie dopłat. Wysokość kary będzie zależeć od wagi naruszenia (jak bardzo poważne, jak długo trwało, jak duży zasięg).
• Małe przewinienia bez kary (ale z nakazem naprawy): Jeśli kara byłaby niższa niż równowartość 100 euro, to kara nie zostanie nałożona. Rolnik dostanie jednak informację o naruszeniu i obowiązek naprawienia sytuacji (np. podpisania umowy z pracownikiem) do 31 grudnia następnego roku. Jeśli tego nie zrobi, pieniądze będą musiały być zwrócone.
• Wymiana danych: Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) co roku (do 31 stycznia) przekaże PIP listę rolników, którzy dostają dopłaty. PIP do 31 października przekaże ARiMR wyniki kontroli, a ARiMR na tej podstawie obniży dopłaty.

Inne ważne zmiany w ustawie (dla wszystkich rolników):

• Nowa dopłata do materiału siewnego: Rolnicy będą mogli dostać dodatkowe pieniądze (w ramach ekoschematów) za używanie kwalifikowanego materiału siewnego (najwyższej jakości) zbóż, roślin strączkowych i ziemniaków. To ma ograniczyć używanie nawozów i chemii.
• Zmiana nazwy i rozszerzenie dopłaty "biologiczna ochrona upraw": Teraz będzie się nazywać "biologiczna uprawa". Dopłata będzie też przysługiwać za stosowanie **nawozowych produktów mikro