Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Projekt ustawy zakłada zniesienie specjalnych przywilejów socjalnych i zatrudnieniowych dla obywateli Ukrainy, które obowiązywały od wybuchu wojny w 2022 roku. Po zmianach Ukraińcy mieliby takie same prawa do świadczeń jak inni cudzoziemcy (np. z Azji czy Afryki), a nie lepsze niż Polacy.

Oto, co zmieniłoby się w praktyce:

• Koniec z automatyczną opieką zdrowotną: Obecnie każdy Ukrainiec legalnie przebywający w Polsce ma prawo do darmowego leczenia w NFZ, nawet bez płacenia składek. Po zmianie, aby mieć dostęp do lekarza, musiałby pracować i płacić składkę zdrowotną (tak jak Polak) albo spełniać inne ogólne warunki (np. być zarejestrowanym jako bezrobotny).
• Koniec z łatwiejszym dostępem do zasiłków i świadczeń rodzinnych: Specjalne przepisy, które dawały Ukraińcom prawo do np. 500+ czy pomocy społecznej na uproszczonych zasadach, zostałyby uchylone. Od teraz mogliby się o nie ubiegać tylko na takich samych zasadach jak inni cudzoziemcy spoza UE – czyli np. po uzyskaniu zezwolenia na pobyt stały lub statusu uchodźcy.
• Koniec z zatrudnianiem w instytutach naukowych bez konkursu: Obecnie Ukrainiec mógł dostać pracę w Polskiej Akademii Nauk czy instytucie badawczym bez konkursu, wystarczyło złożyć oświadczenie o swoich kwalifikacjach (nawet jeśli nie można było tego sprawdzić). Po zmianie, aby pracować w takich miejscach, musiałby przejść normalną procedurę konkursową, tak jak Polak.
• Poprawka językowa: We wszystkich przepisach zwrot "w Ukrainie" zostałby zastąpiony poprawnym gramatycznie "na Ukrainie".

Kogo to dotyczy? Przede wszystkim obywateli Ukrainy, którzy przyjechali do Polski po 24 lutego 2022 r. i korzystają ze specjalnej ustawy ochronnej. Nie dotyczy to Ukraińców, którzy mają już w Polsce status stałego rezydenta, uchodźcy lub ochronę uzupełniającą – oni dalej będą mieli prawa na ogólnych zasadach.