Rządowy projekt ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

Ustawa wprowadza nowy system finansowania gmin, powiatów, miast na prawach powiatu i województw. Jej głównym celem jest uniezależnienie dochodów samorządów od zmian w podatkach państwowych (np. ulg, zwolnień) i oparcie ich na rzeczywistych dochodach mieszkańców i firm z danego terenu.

Co to oznacza w praktyce?

• Nowy sposób liczenia udziałów w podatkach PIT i CIT: Dochody samorządów z podatków PIT i CIT będą liczone od dochodów podatników (mieszkańców i firm), a nie od kwoty podatku, którą zapłacili. Dzięki temu zmiany w podatkach (np. podniesienie kwoty wolnej) nie będą bezpośrednio uszczuplały budżetów samorządów.
• Nowe stawki udziałów w PIT i CIT:
• PIT: Gminy dostaną 7,0%, miasta na prawach powiatu 8,6%, powiaty 2,0%, a województwa 0,35% dochodów podatników z ich terenu.
• CIT: Gminy dostaną 1,6%, miasta na prawach powiatu 2,2%, powiaty 1,7%, a województwa 2,3% dochodów firm z ich terenu.
• Większy wpływ na dochody: Im wyższe dochody mieszkańców i firm na terenie danej gminy czy powiatu, tym więcej pieniędzy trafi do jej budżetu. To ma zachęcać samorządy do dbania o rozwój gospodarczy.
• Koniec z "janosikowym" dla najbogatszych: Zamożne samorządy nie będą już wpłacać pieniędzy do budżetu państwa (tzw. janosikowe). Zamiast tego, ich dochody z PIT i CIT zostaną po prostu pomniejszone o odpowiednią kwotę (korekta z tytułu zamożności).
• Nowy system potrzeb finansowych: Zamiast dotychczasowych części subwencji ogólnej, ustawa wprowadza pojęcie "potrzeb finansowych" samorządów. Są one podzielone na kilka kategorii:
• Potrzeby wyrównawcze: Dla biedniejszych samorządów, aby zmniejszyć różnice w dochodach między nimi. Przy ich liczeniu bierze się pod uwagę nie tylko dochody, ale też specyficzne potrzeby wydatkowe (np. więcej dzieci w szkołach, więcej bezrobotnych).
• Potrzeby oświatowe: To nowa nazwa dla pieniędzy na szkoły i przedszkola. Łączna kwota na oświatę dla wszystkich samorządów w 2025 roku to 102 652 278 950 zł.
• Potrzeby rozwojowe: Pieniądze na inwestycje (np. drogi, budynki). Dzielone są na część podstawową (dla każdego według liczby mieszkańców) i inwestycyjną (dla tych, którzy więcej inwestują).
• Potrzeby ekologiczne: Dodatkowe pieniądze dla samorządów, na których terenie są parki narodowe, rezerwaty