Podsumowanie AI
Ustawa wprowadza kilka ważnych zmian dla sołectw, osiedli i innych jednostek pomocniczych gmin (czyli mniejszych części gminy, jak sołectwa czy osiedla). Oto, co się zmienia w praktyce:
Zmiany dla sołectw i innych jednostek pomocniczych (np. osiedli):
- Fundusz sołecki staje się obowiązkowy – każda gmina wiejska i miejsko-wiejska (taka, która ma sołectwa) musi go utworzyć. Do tej pory to była opcjonalna decyzja gminy.
- Wyższy zwrot pieniędzy z budżetu państwa – gminy dostaną wyższą refundację wydatków poniesionych w ramach funduszu sołeckiego. Wzrost wynosi 10 punktów procentowych (np. z 20% do 30%, z 30% do 40%, z 40% do 50% – w zależności od typu gminy).
- Obowiązkowa dieta i ubezpieczenie dla sołtysów i przewodniczących zarządów osiedli – każda gmina musi ustalić zasady wypłacania im diety (pieniędzy za pełnienie funkcji) i zwrotu kosztów podróży. Gmina ma też obowiązek ich ubezpieczyć od odpowiedzialności cywilnej (OC) i od następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW) podczas wykonywania zadań.
- Prostsza procedura odrzucania wniosków o fundusz sołecki – wójt może odrzucić nie cały wniosek, a tylko poszczególne przedsięwzięcia (np. konkretny zakup), które nie spełniają warunków. Sołtys ma więcej czasu (14 dni zamiast 7) na ponowne przedstawienie poprawionego wniosku.
- Fundusz także dla innych jednostek pomocniczych – rada gminy wiejskiej i miejsko-wiejskiej może (ale nie musi) wyodrębnić pieniądze na przedsięwzięcia dla innych jednostek pomocniczych niż sołectwa (np. dla osiedli). Te pieniądze nie będą jednak refundowane z budżetu państwa.
Nowe uprawnienia i możliwości:
- Młodzieżowe rady w sołectwach i osiedlach – rada gminy może w statucie danej jednostki pomocniczej (np. sołectwa) pozwolić na utworzenie młodzieżowej rady tej jednostki. Będzie ona opiniować sprawy dotyczące młodzieży i działać na jej rzecz.
- Konwent przewodniczących – wójt może powołać konwent (czyli spotkania) przewodniczących organów wykonawczych jednostek pomocniczych (sołtysów, przewodniczących zarządów osiedli). Będzie to jego organ doradczy. Za udział w konwencie przysługuje dieta i zwrot kosztów podróży.
- Sołtys będzie mógł podpisywać umowy – wójt może upoważnić sołtysa (lub przewodniczącego zarządu osiedla) do zawierania umów związ
Na podstawie: tekstu projektu ustawy i uzasadnienia (druk 610)
Etapy legislacyjne
31 lipca 2024
Projekt wpłynął do Sejmu
8 sierpnia 2024
Opinia organizacji samorządowej
26 sierpnia 2024
Skierowano do I czytania w komisjach
21 listopada 2024
I czytanie w komisjach
24 grudnia 2024
Wpłynęło stanowisko rządu
4 sierpnia 2025
Praca w komisjach po I czytaniu
12 września 2025
II czytanie na posiedzeniu Sejmu
Niezwłocznie przystąpiono do III czytania
12 września 2025
III czytanie na posiedzeniu Sejmu
Uchwalono
24 września 2025
Stanowisko Senatu
Nie wniósł poprawek
26 września 2025
Ustawę przekazano Prezydentowi do podpisu
15 października 2025
Prezydent podpisał ustawę
12 września 2025