Ograniczenie składania wniosków o azyl przy instrumentalizacji migracji

Ustawa wprowadza nowe narzędzia prawne do walki z instrumentalizacją migracji – zjawiskiem, w którym państwa trzecie (przede wszystkim Białoruś) celowo ułatwiają przekroczenie granicy przez migrantów, aby destabilizować sytuację wewnętrzną w Polsce i innych krajach UE.

Kluczowe zmiany:

• Nowa definicja „instrumentalizacji" – dodana do ustawy jako działania państwa lub podmiotu zmierzające do umożliwienia cudzoziemcom przekroczenia granicy wbrew prawu, zwłaszcza z użyciem przemocy wobec strażników granicznych lub niszczeniem zapory granicznej, mogące destabilizować sytuację w Polsce.
• Czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o ochronę międzynarodową – Rada Ministrów na wniosek ministra spraw wewnętrznych może wydać rozporządzenie ograniczające prawo do złożenia wniosku o azyl na określonym odcinku granicy, jeśli zachodzą trzy warunki jednocześnie: ma miejsce instrumentalizacja, działania stanowią poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa, oraz ograniczenie jest niezbędne do wyeliminowania tego zagrożenia. Ograniczenie obowiązuje maksymalnie 60 dni jednorazowo. Przedłużenie wymaga zgody Sejmu. Może być zniesione wcześniej, jeśli ustanie przyczyna jego wprowadzenia.
• Wyjątki od ograniczenia – nawet podczas obowiązywania ograniczenia, Straż Graniczna musi przyjąć wniosek o ochronę od: małoletnich bez opieki, kobiet w ciąży, osób wymagających szczególnego traktowania ze względu na wiek lub stan zdrowia, osób zagrożonych rzeczywistym ryzykiem poważnej krzywdy w państwie, z którego przybyły, oraz obywateli państwa stosującego instrumentalizację (np. Białorusi).
• Wyjątek od wyjątków – jeśli cudzoziemiec przekroczył granicę z użyciem przemocy i we współdziałaniu z innymi osobami, a zastosowano wobec niego środki przymusu bezpośredniego, to powyższe wyjątki się nie stosują.
• Nowe przesłanki pozbawienia statusu uchodźcy – cudzoziemiec może stracić status uchodźcy, jeśli stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub został skazany prawomocnym wyrokiem za szczególnie poważne przestępstwo i stanowi zagrożenie dla społeczeństwa.
• Wyłączenie niektórych procedur – podczas obowiązywania ograniczenia nie stosuje się przepisów o wspólnych wnioskach rodzinnych ani o deklaracji zamiaru złożenia wniosku o ochronę.
• **Uchylenie nie