Podsumowanie AI
Ustawa rozszerza ochronę przed przestępstwami motywowanymi nienawiścią i dyskryminacją. Oto co się zmienia:
Kto będzie chroniony – nowe grupy:
Dotychczas prawo chroniło przed przemocą i zniewagą motywowanymi nienawiścią tylko ze względu na narodowość, pochodzenie etniczne, rasę, przekonania religijne lub brak wiary. Ustawa dodaje do tej listy niepełnosprawność, wiek, płeć i orientację seksualną. Oznacza to, że ataki, groźby czy obrażenia skierowane przeciwko osobom ze względu na te cechy będą traktowane jako poważniejsze przestępstwa.
Zmiana w sposobie oceny przestępstw:
Zamiast sformułowania „z powodu przynależności" ustawa używa zwrotu „w związku z przynależnością". To ważna różnica: teraz odpowiedzialność karną można ponieść nawet wtedy, gdy ofiara nie należy do grupy, którą sprawca nienawidzi. Przykład: jeśli ktoś pobije osobę wierzącą, mówiąc, że robi to z powodu jej braku wiary, może być pociągnięty do odpowiedzialności – wcześniej byłoby to trudne do udowodnienia.
Konkretne zmiany kar:
- Przemoc lub groźby (art. 119): kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności – bez zmian w wymiarze, ale rozszerza się katalog przesłanek
- Publiczne nawoływanie do nienawiści (art. 256): kara do 3 lat pozbawienia wolności – dotyczy propagowania totalitarnych ustrojów lub nawołu do nienawiści
- Znieważanie i naruszenie nietykalności cielesnej (art. 257): zamiast kary do 3 lat pozbawienia wolności, teraz można orzec grzywnę, ograniczenie wolności albo do 2 lat pozbawienia wolności – sąd ma więcej możliwości wyboru odpowiedniej kary
Okoliczności obciążające przy wymiarze kary:
Sąd będzie musiał uwzględnić, że przestępstwo było motywowane nienawiścią ze względu na niepełnosprawność, wiek, płeć lub orientację seksualną – to będzie przesłanka do wymierzenia surowszej kary.
Kiedy wchodzi w życie:
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia.
Na podstawie: tekstu projektu ustawy i uzasadnienia (druk 876)
Etapy legislacyjne
27 listopada 2024
Projekt wpłynął do Sejmu
2 grudnia 2024
Skierowano do I czytania na posiedzeniu Sejmu
20 grudnia 2024
I czytanie na posiedzeniu Sejmu
22 stycznia 2025
Praca w komisjach po I czytaniu
5 marca 2025
II czytanie na posiedzeniu Sejmu
Skierowano ponownie do komisji w celu przedstawienia sprawozdania
5 marca 2025
Praca w komisjach po II czytaniu
6 marca 2025
III czytanie na posiedzeniu Sejmu
Uchwalono
26 marca 2025
Stanowisko Senatu
Nie wniósł poprawek
27 marca 2025
Ustawę przekazano Prezydentowi do podpisu
6 marca 2025