Podsumowanie AI
Ustawa rozszerza ochronę przed przestępstwami motywowanymi nienawiścią i dyskryminacją. Oto co się zmienia:
Kto będzie chroniony – nowe grupy:
Dotychczas prawo chroniło przed przemocą i zniewagą motywowanymi nienawiścią tylko ze względu na narodowość, pochodzenie etniczne, rasę, przekonania religijne lub brak wiary. Ustawa dodaje do tej listy niepełnosprawność, wiek, płeć i orientację seksualną. Oznacza to, że ataki, groźby czy obrażenia skierowane przeciwko osobom ze względu na te cechy będą traktowane jako poważniejsze przestępstwa.
Zmiana w sposobie oceny przestępstw:
Zamiast sformułowania „z powodu przynależności" ustawa używa zwrotu „w związku z przynależnością". To ważna różnica: teraz odpowiedzialność karną można ponieść nawet wtedy, gdy ofiara nie należy do grupy, którą sprawca nienawidzi. Przykład: jeśli ktoś pobije osobę wierzącą, mówiąc, że robi to z powodu jej braku wiary, może być pociągnięty do odpowiedzialności – wcześniej byłoby to trudne do udowodnienia.
Konkretne zmiany kar:
- Przemoc lub groźby (art. 119): kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności – bez zmian w wymiarze, ale rozszerza się katalog przesłanek
- Publiczne nawoływanie do nienawiści (art. 256): kara do 3 lat pozbawienia wolności – dotyczy propagowania totalitarnych ustrojów lub nawołu do nienawiści
- Znieważanie i naruszenie nietykalności cielesnej (art. 257): zamiast kary do 3 lat pozbawienia wolności, teraz można orzec grzywnę, ograniczenie wolności albo do 2 lat pozbawienia wolności – sąd ma więcej możliwości wyboru odpowiedniej kary
Okoliczności obciążające przy wymiarze kary:
Sąd będzie musiał uwzględnić, że przestępstwo było motywowane nienawiścią ze względu na niepełnosprawność, wiek, płeć lub orientację seksualną – to będzie przesłanka do wymierzenia surowszej kary.
Kiedy wchodzi w życie:
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia.
Na podstawie: tekstu projektu ustawy i uzasadnienia (druk 876)
Etapy legislacyjne
27 listopada 2024
Projekt wpłynął do Sejmu
2 grudnia 2024
Skierowano do I czytania na posiedzeniu Sejmu
20 grudnia 2024
I czytanie na posiedzeniu Sejmu
22 stycznia 2025
Praca w komisjach po I czytaniu
5 marca 2025
II czytanie na posiedzeniu Sejmu
Skierowano ponownie do komisji w celu przedstawienia sprawozdania
5 marca 2025
Praca w komisjach po II czytaniu
6 marca 2025
III czytanie na posiedzeniu Sejmu
Uchwalono
26 marca 2025
Stanowisko Senatu
Nie wniósł poprawek
27 marca 2025
Ustawę przekazano Prezydentowi do podpisu
17 kwietnia 2025
Prezydent skierował ustawę do Trybunału Konstytucyjnego
6 marca 2025