Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o transporcie kolejowym

Ustawa daje polskiemu rządowi narzędzie do sprawdzania, kto naprawdę stoi za firmą przewozową (czyli kto ma na nią decydujący wpływ), zanim taka firma dostanie licencję na wożenie towarów koleją w Polsce. Chodzi o to, żeby zablokować dostęp do polskiego rynku firmom z państw spoza Unii Europejskiej, jeśli te państwa nie pozwalają polskim i unijnym przewoźnikom na podobną działalność u siebie.

W praktyce zmiany oznaczają:

• Minister transportu może odmówić zgody na licencję dla firmy przewozowej, nad którą kontrolę sprawuje ktoś z państwa spoza UE (np. obywatel takiego państwa, firma tam mająca siedzibę albo to państwo lub jego spółki), jeśli polscy lub unijni przewoźnicy nie mają w tym państwie rzeczywistych, porównywalnych i niedyskryminacyjnych warunków do wożenia towarów koleją.
• Ocena dotyczy nie tylko nowych wniosków, ale też firm, które już mają licencje. Urząd Transportu Kolejowego (UTK) ma 6 miesięcy od wejścia ustawy w życie na ponowne sprawdzenie licencji już wydanych przewoźnikom, nad którymi kontrolę może sprawować podmiot spoza UE.
• Przy ponownej ocenie UTK może zażądać od przewoźnika dokumentów i informacji o tym, kto jest jego właścicielem i kto faktycznie nim kieruje. Firma ma na to 30 dni. Jeśli nie odpowie, może to być podstawa do odebrania jej licencji.
• Jeśli kontrola spoza UE zostanie potwierdzona, minister transportu może wydać decyzję o braku zgody na dalsze wykonywanie działalności. Wtedy UTK ma 30 dni na cofnięcie licencji lub ograniczenie jej zakresu.
• Cofnięcie licencji nie musi być natychmiastowe. Może wyznaczyć termin zakończenia działalności, ale nie dłuższy niż 3 miesiące, jeśli to konieczne dla ciągłości przewozów lub bezpieczeństwa dostaw.
• Decyzja ministra jest podejmowana indywidualnie dla każdej firmy i musi być uzasadniona. Uwzględnia się m.in. to, czy zagraniczny przewoźnik ma faktyczny dostęp do infrastruktury kolejowej, terminali i przejść granicznych w swoim kraju, oraz czy działalność firmy w Polsce nie zagraża bezpieczeństwu gospodarczemu państwa, łańcuchom dostaw czy infrastrukturze krytycznej.

Ustawa nie wprowadza automatycznego zakazu dla firm z zagranicznym kapitałem. Chodzi o zasadę wzajemności: jeśli kraj spoza UE otwiera swój rynek dla polskich pociągów towarowych, to jego firmy mogą działać w Polsce. Jeśli nie — Polska może im odmówić.