Przedstawiony przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy o ochronie funkcji produkcyjnej wsi

Ustawa ma chronić rolników przed pozwami sąsiedzkimi, które wynikają z normalnego prowadzenia gospodarstwa (zapachów, hałasu maszyn, pylenia). Chodzi o to, żeby rolnik nie musiał płacić odszkodowań ani ograniczać produkcji tylko dlatego, że wykonuje swoją pracę zgodnie z prawem.

Co dokładnie wprowadza:

• Domniemanie prawne dla rolnika: Jeśli gospodarstwo działa zgodnie z prawem, a jego odgłosy czy zapachy są typowe dla rolnictwa w danej okolicy, to sąd ma przyjąć, że nie przeszkadzają one sąsiadom ponad miarę. Sąsiad, który pozywa, musi sam udowodnić, że jest inaczej.
• Ochrona "pierwszego w kolejności": Sąd oddali pozew sąsiada o zakazanie lub ograniczenie działalności rolniczej, jeśli gospodarstwo istniało zanim sąsiad wybudował dom, zmienił sposób użytkowania swojej działki albo ją kupił. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy sąsiad udowodni, że zapachy lub hałas stanowią bezpośrednie i poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi lub środowiska.
• Konieczność wezwania do ugody: Zanim sąsiad złoży pozew, musi najpierw na piśmie wezwać rolnika do ograniczenia uciążliwości i zaproponować polubowne rozwiązanie (np. mediacje). Rolnik ma co najmniej 30 dni na odpowiedź. Do pozwu trzeba dołączyć kopię takiego wezwania.
• Zakaz zamiast nakazów: Nawet jeśli sąd uzna, że rolnik łamie prawo, to w pierwszej kolejności ma nakazać mu zastosowanie środków ograniczających uciążliwość (np. zmianę technologii), a nie zakazać prowadzenia gospodarstwa. Zakaz działalności ma być ostatecznością.
• Protokół dla rolnika: Rolnik może za darmo uzyskać w wojewódzkim ośrodku doradztwa rolniczego protokół potwierdzający, że stosuje środki ograniczające uciążliwości. Jeśli go ma, sąd przyjmuje, że robi wystarczająco dużo (tę zasadę można podważyć w sądzie).
• Uproszczenia dla małych gospodarstw: Dla gospodarstw rodzinnych mają być przygotowane prostsze i tańsze zestawy obowiązków dotyczących ograniczania uciążliwości.
• Świadomość kupującego: Przy kupnie działki budowlanej położonej na terenach rolniczych (lub z dopuszczoną zabudową zagrodową) notariusz ma obowiązek wpisać do aktu notarialnego oświadczenie, że kupujący wie, iż na sąsiednich polach może być prowadzona działalność rolnicza z jej normalnymi skutkami (zapachy, hałas).