Przedstawiony przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw

Ustawa wprowadza bardzo szerokie zmiany w prawie karnym (kodeks postępowania karnego, kodeks karny, kodeks wykroczeń i inne). Dotyczy głównie praw osób podejrzanych, oskarżonych i pokrzywdzonych w postępowaniu karnym. Najważniejsze zmiany w praktyce:

Prawa podejrzanego i oskarżonego:

• Obowiązkowy obrońca dla nieletnich (do 21. roku życia) – osoba, która nie ukończyła 18 lat w chwili popełnienia czynu, musi mieć obrońcę aż do prawomocnego zakończenia sprawy. Sąd może zwolnić z tego obowiązku dopiero po ukończeniu przez oskarżonego 21 lat.
• Obowiązkowy udział obrońcy przy przesłuchaniu nieletniego podejrzanego (poniżej 18 lat) – także wtedy, gdy sąd rozważa tymczasowe aresztowanie.
• Prawo do obrońcy przed pierwszym przesłuchaniem – jeśli podejrzany chce skorzystać z pomocy obrońcy, przesłuchanie jest odraczane do czasu jego przyjścia, ale nie dłużej niż na 3 godziny (chyba że organ uzna, że trzeba dłużej). Podejrzanemu przysługuje co najmniej godzina rozmowy z obrońcą przed przesłuchaniem.
• Osoba pozbawiona wolności, która chce obrońcy z urzędu przed pierwszym przesłuchaniem, dostaje go z listy obrońców pełniących dyżur.
• Obowiązkowy obrońca dla głuchych i niemych – przepisy o tłumaczu rozszerzono na osoby głuche lub nieme.
• Prawo do kontaktu z adwokatem po zatrzymaniu – zatrzymany ma prawo do bezpośredniej rozmowy z adwokatem lub radcą prawnym.
• Podejrzany nieletni (do 18 lat) musi mieć obrońcę przy każdym przesłuchaniu – wyjątki tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach.

Tłumaczenia i informacje dla obcokrajowców:

• Oskarżony, który nie zna dobrze języka polskiego, ma prawo do tłumaczenia dokumentów istotnych dla obrony (nie tylko postanowień, ale też innych pism, jeśli ma to znaczenie dla sprawy).
• Można też żądać ustnego tłumaczenia lub streszczenia dokumentów.
• Oskarżony i jego obrońca mogą zgłaszać zastrzeżenia co do jakości tłumaczenia.
• Przed pierwszym przesłuchaniem trzeba pouczyć obcokrajowca o jego prawach w zrozumiałym dla niego języku.

Tajemnica zawodowa (adwokacka, lekarska, dziennikarska itd.):

• Zwolnienie z tajemnicy zawodowej (np. adwokackiej, lekarskiej, dziennikarskiej) będzie możliwe tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości i nie da się ustalić prawdy innym dowodem.
• W postępowaniu przygotowawczym o zwolnieniu