Samorządy mogą łatwiej zarządzać budżetem i długami do 2029

Ustawa zmienia zasady, na jakich samorządy (gminy, powiaty, województwa) mogą zaciągać długi i wydawać pieniądze. Chodzi o to, żeby dać im więcej elastyczności w zarządzaniu budżetem do roku 2029.

Główne zmiany:

• Dochody ze sprzedaży majątku — samorządy będą mogły liczyć dochody z wyprzedaży swoich nieruchomości i rzeczy przy obliczaniu, ile mogą pożyczyć. Dotyczy to od roku 2026.
• Łagodniejsze reguły na lata 2024–2029 — samorządy mogą czasowo przekroczyć dozwolony limit zadłużenia, jeśli ich całkowity dług na koniec roku nie będzie wyższy niż 100% ich rocznych dochodów (po uwzględnieniu dotacji i przychodów ze sprzedaży majątku). Wcześniej te reguły obowiązywały do 2025 roku — teraz przedłużają się do 2029.
• Wyjątek od reguły równowagi budżetu — w latach 2024–2029 samorządy mogą mieć deficyt (wydawać więcej niż zarabiają), ale pod warunkiem że nie zagrozi to realizacji ich zadań publicznych. Regionalna izba obrachunkowa (organ nadzoru) będzie oceniać, czy to bezpieczne.
• Zmiany w innych ustawach — przepisy z lat 2021 i 2022, które dawały samorządom czasowe ulgi, są skracane lub przesuwane, żeby wszystkie preferencje działały teraz w ramach jednej ustawy o finansach publicznych (dla przejrzystości).

Dla kogo to ważne: przede wszystkim dla samorządów — mogą łatwiej inwestować w drogi, szkoły, infrastrukturę, bo mają więcej miejsca na zaciąganie pożyczek. Zwykli mieszkańcy mogą odczuć to jako więcej inwestycji lokalnych, ale też potencjalnie wyższe długi samorządów w przyszłości.

Status: projekt ustawy; wejście w życie zaplanowane na dzień następny po ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym.