Poselski projekt ustawy o Instytucie imienia Wincentego Witosa

Projekt ustawy zakłada utworzenie Instytutu imienia Wincentego Witosa, który będzie instytutem badawczym. Jego głównym celem będzie:

• Ochrona, kultywowanie i szerzenie myśli narodowej i patriotycznej Wincentego Witosa.
• Przybliżanie postaci Wincentego Witosa.
• Upamiętnianie działań związanych z obroną niepodległości Polski i budowaniem demokratycznego państwa.
• Upamiętnianie osób żyjących, zmarłych lub zamordowanych w okresie Sanacji (okres w historii Polski między 1926 a 1939 rokiem), ofiar zbrodni sowieckich, niemieckich, nacjonalistycznych i innych przestępstw przeciwko pokojowi, demokracji i Polsce w XX wieku.
• Prowadzenie badań historycznych i interdyscyplinarnych, zwłaszcza dotyczących totalitaryzmów XX wieku.
• Gromadzenie, opracowywanie i udostępnianie relacji ofiar i świadków zbrodni totalitarnych.
• Współpraca ze szkołami i instytucjami kultury, których patronem jest Wincenty Witos.
• Opieka nad miejscami pamięci związanymi z Wincentym Witosem.

Instytut będzie miał osobowość prawną, a jego siedzibą będzie Warszawa. Nadzór nad Instytutem sprawować będzie minister właściwy do spraw rolnictwa.

Do zadań Instytutu należeć będzie między innymi:

• Tworzenie podstaw naukowych dla wiedzy o historii i dziedzictwie Polski, ze szczególnym uwzględnieniem myśli Wincentego Witosa i ruchu ludowego.
• Upowszechnianie wiedzy o historii i dziedzictwie Polski.
• Inspirowanie i wspieranie nauki, kultury i sztuki nawiązujących do polskiej historii.
• Pozyskiwanie obiektów do kolekcji Muzeum Wincentego Witosa w Wierzchosławicach.
• Przywracanie społeczeństwu miejsc pamięci.
• Organizowanie konkursów wiedzy o Wincentym Witosie.
• Ustanawianie stypendiów dla wyróżniającej się młodzieży ze środowiska wiejskiego.
• Prowadzenie działalności wydawniczej, dokumentacyjnej, informacyjnej i promocyjnej.
• Organizowanie wystaw stałych, czasowych i objazdowych.
• Prowadzenie działań związanych z cyfryzacją i udostępnianiem materiałów.

Instytut będzie finansowany z budżetu państwa (coroczna dotacja) oraz z innych źródeł, takich jak fundusze Unii Europejskiej czy programy badawcze. W 2025 roku Instytut otrzyma jednorazową dotację w wysokości 10 milionów złotych na pierwsze wyposażenie.

Ustawa przewiduje, że państwowe jednostki budżetowe będą mogły przez 12 miesięcy od wejścia w życie ustawy nieodpłatnie przekazywać mienie na potrzeby Instytutu.

Ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

W projekcie ustawy jest zapis, że Dyrektorem Instytutu może być tylko obywatel polski. Zgodnie z opinią Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji, ten wymóg może być niezgodny z prawem Unii Europejskiej, które mówi o swobodnym przepływie pracowników.