Poselski projekt ustawy o finansowaniu działań zmierzających do zwiększenia zdolności produkcji półprzewodnikowych układów scalonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw

Ustawa ma dać pieniądze i nowe zasady na budowę w Polsce fabryki (a raczej zdolności do produkcji) półprzewodnikowych układów scalonych — czyli chipów, m.in. na potrzeby wojska, bezpieczeństwa państwa i infrastruktury krytycznej.

Najważniejsze zmiany:

• 1,5 mld zł (dokładnie 1 500 000 tys. zł) z budżetu na obronę narodową (część 29) ma być w 2026 r. przeniesione do części 28 „Szkolnictwo wyższe i nauka” i wpłacone do Funduszu Polskiej Nauki. Przeniesienia ma dokonać minister finansów na zgodny wniosek ministra nauki i Ministra Obrony Narodowej. To nie są dodatkowe wydatki — to przesunięcie pieniędzy już zaplanowanych.
• Pieniądze z tej wpłaty mają być wydane tylko na zwiększenie zdolności produkcji chipów w Polsce. Umowy na finansowanie można zawierać do 31 grudnia 2030 r., a środki wydać i rozliczyć do 31 grudnia 2033 r. Później umowy można zmieniać tylko tak, żeby nie zwiększać przyznanych pieniędzy. Niewykorzystane lub zwrócone środki zostają w Funduszu i są dalej wydawane na te same cele.
• Fundusz Polskiej Nauki dostaje nowe źródła pieniędzy: wpływy z obligacji emitowanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego, wpłaty z zysku jednoosobowych spółek Skarbu Państwa, część dywidend i zaliczek na dywidendę należnych Skarbowi Państwa oraz środki przekazywane przez dysponentów części budżetowych, którzy zarządzają akcjami lub udziałami Skarbu Państwa. Minister finansów ma w rozporządzeniu określić, ile i jak te pieniądze przekazywać.
• Fundusz ma finansować nie tylko pojedyncze projekty, ale też programy badawcze — czyli zestawy projektów nastawionych na przełomową technologię. Program ma mieć agendę badawczą z celami, kamieniami milowymi, miernikami, harmonogramem i budżetem. Ma też powstać funkcja kierownika programu: wybieranego w otwartym konkursie (także międzynarodowym) przez komisję powołaną przez ministra, powoływanego przez ministra na wniosek podmiotu zarządzającego. Kierownikiem może być osoba z co najmniej stopniem doktora albo z udokumentowanym co najmniej pięcioletnim doświadczeniem w kierowaniu badaniami lub pracami rozwojowymi, niekarana za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe. Przy programach z informacjami niejawnymi potrzebne jest poświadczenie bezpieczeństwa i aktualne zaświadczenie o przeszkoleniu z ochrony informacji niejawnych.
• Kierownik programu ma m.in. opracowywać agendę, wskazywać projekty do finansowania, pilnować kamieni milowych i składać roczne sprawozdania. Podmiot zarządzający ma przyznawać pieniądze zgodnie z jego rekomendac