Poselski projekt ustawy o Instytucie imienia Ignacego Daszyńskiego

Ustawa tworzy nową państwową instytucję – Instytut imienia Ignacego Daszyńskiego – która ma badać i popularyzować jego dorobek oraz historię polskiego parlamentaryzmu, walk o niepodległość i prawa pracownicze. Siedziba w Warszawie, nadzór sprawuje minister do spraw pracy.

Co ustawa przewiduje w praktyce:

• Instytut działa jako instytut badawczy z osobowością prawną, na podstawie ustawy i statutu nadanego przez ministra.
• Instytutem kieruje Dyrektor powoływany i odwoływany przez ministra na 5-letnią kadencję. Kandydatów przedstawia Rada Naukowa w ciągu 3 miesięcy od powstania wakatu. Do czasu powołania Dyrektora minister może wyznaczyć osobę pełniącą obowiązki na okres nie dłuższy niż rok.
• Dyrektor musi m.in. mieć obywatelstwo polskie, co najmniej tytuł magistra, pełnię praw publicznych, nie być karanym za umyślne przestępstwo oraz nie pracować w organach bezpieczeństwa państwa w latach 22 lipca 1944 – 31 lipca 1990. Nie może należeć do partii politycznej ani łączyć funkcji z innymi zajęciami zarobkowymi (z wyjątkiem pracy naukowej).
• Rada Naukowa liczy od 3 do 7 członków, jej członkowie nie dostają wynagrodzenia.
• Instytut dostaje coroczną dotację z budżetu państwa na bieżącą działalność. Dodatkowo w 2026 r. jednorazowa dotacja 10 mln zł na pierwsze wyposażenie; niewykorzystane środki przechodzą na kolejne lata.
• Na fundusz stypendialny można przeznaczyć nie więcej niż 5% dotacji podmiotowej. Instytut może przyznawać stypendia badaczom i zwycięzcom konkursów – szczegóły (warunki, rodzaje, wysokość) określi rozporządzenie ministra.
• Minister wyposaży Instytut w nieruchomości lub da środki na ich pozyskanie. Państwowe jednostki budżetowe mogą przez 12 miesięcy od wejścia ustawy nieodpłatnie przekazywać mienie na jego potrzeby. Instytut jest zwolniony z podatku dochodowego i VAT z tytułu tego wyposażenia oraz z opłat sądowych z tym związanych.
• Minister powoła Pełnomocnika do spraw organizacji Instytutu w ciągu 14 dni od wejścia ustawy; pełni on obowiązki Dyrektora do czasu powołania Dyrektora. Pierwszego Dyrektora minister powołuje w ciągu 3 miesięcy od wejścia ustawy.
• Ustawa ma wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia.

Kogo dotyczy: przede wszystkim samego Instytutu i jego przyszłych pracowników, stypendystów i badaczy. Nie nakłada żadnych obowiązków ani opłat na zwykłych obywateli, przedsiębiorców czy samorządy.