Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym

Ustawa wprowadza obowiązek tworzenia jednostek pomocniczych (osiedli i sołectw) w małych gminach, tak żeby żaden mieszkaniec nie był poza tą strukturą. Dotyczy gmin, w których liczba mieszkańców nie przekracza 20 000.

Co konkretnie przewiduje:

• W gminie do 20 000 mieszkańców, na której obszarze jest miasto, tworzy się osiedla obejmujące łącznie cały obszar miasta.
• W tej samej gminie tworzy się sołectwa obejmujące cały obszar gminy poza granicami miasta.
• W gminie do 20 000 mieszkańców, w której nie ma miasta, tworzy się sołectwa obejmujące cały obszar gminy.
• Liczbę mieszkańców ustala się według stanu na 31 grudnia roku poprzedzającego rok podjęcia uchwały, na podstawie danych Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (GUS).
• Liczbę i granice osiedli oraz sołectw ustala rada gminy, biorąc pod uwagę więzi społeczne, gospodarcze i przestrzenne mieszkańców.
• Jeśli gmina później przekroczy 20 000 mieszkańców, nie jest to podstawą do zniesienia już utworzonych osiedli i sołectw.

Osiedle ma działać podobnie jak sołectwo:

• Organem uchwałodawczym jest ogólne zebranie mieszkańców osiedla, a organem wykonawczym — przewodniczący osiedla (wspomaga go rada osiedla).
• Przewodniczącego osiedla i członków rady osiedla wybiera się w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród osób stale zamieszkujących osiedle i mających prawo wybieralności do rady gminy.
• Przewodniczący osiedla ma ochronę prawną jak funkcjonariusz publiczny.
• Osiedle ma być objęte przepisami o funduszu sołeckim — czyli może dostawać ustawowo obliczone środki, a gmina może odzyskać część wydatków z budżetu państwa. Decyzja o wyodrębnieniu funduszu pozostaje po stronie rady gminy.
• Przewodniczący osiedla ma być objęty przepisami o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Zaświadczenie o okresie pełnienia funkcji wydaje wójt (burmistrz).
• Przepisy dotyczące sołectwa, zebrania wiejskiego, sołtysa i rady sołeckiej stosuje się odpowiednio do osiedla i jego organów.

Terminy:

• Rada gminy ma czas do 31 grudnia 2028 r. na utworzenie osiedli i sołectw, nadanie im statutów i zmianę statutu gminy.
• Te uchwały wchodzą w życie nie później niż z dniem rozpoczęcia kadencji rady gminy następującej po kadencji trwającej w dniu wejścia ustawy w życie.
• Pierwsze wybory przewodniczących osiedli i rad osiedli zarządza wójt (bur