Zmiany w rozwoju wsi i wsparciu dla lokalnych grup

Ustawa zmienia zasady działania lokalnych grup rozwojowych (LGD), które zajmują się rozwojem wsi metodą LEADER — to oddolne podejście, gdzie sami mieszkańcy opracowują plan rozwoju swojej okolicy i go wdrażają.

Problem, który rozwiązuje ustawa: niektóre LGD nie dostarczyły wymaganych dokumentów od gmin potwierdzających członkostwo w grupie. W wyniku tego zarządy województw rozwiązały umowy z tymi grupami. Efekt: mieszkańcy gmin, które były objęte planem rozwoju (LSR), stracili możliwość korzystania ze wsparcia na rozwój lokalny. Wg stanu na kwiecień 2024 r., rozwiązano już co najmniej 5 umów (głównie w województwach podlaskim i małopolskim), co dotyczy co najmniej 51 gmin.

Ustawa wprowadza trzy główne rozwiązania:

• Wybór uzupełniający LSR — gdy umowa z LGD zostanie rozwiązana, komisja ma 30 dni na wybranie kolejnego planu rozwoju spośród tych, które były oceniane w konkursie, ale nie zostały wybrane. Komisja uchyla poprzednią decyzję i aktualizuje listę na stronie internetowej województwa, pokazując które plany już się nie realizują.
• Przyłączenie obszaru gminy — gmina, której obszar nie jest objęty żadnym realizowanym planem (albo plan się nie realizuje, bo umowa została rozwiązana), może zostać przyłączona do sąsiedniego planu, który graniczy z jej terytorium. Zmiana następuje przez zmianę w umowie. Wyjątek: gminy czekające na wybór uzupełniający nie mogą być przyłączone do czasu zakończenia tego procesu.
• Kolejny konkurs na wybór LSR — zarząd województwa może ogłosić nowy konkurs. Będzie on przeprowadzony według tych samych kryteriów co poprzedni konkurs. Wybór LSR powinien nastąpić w terminie 4 miesięcy od upływu terminu składania wniosków (zamiast poprzednich 6 miesięcy). Komisja informuje grupy o wyniku w terminie 2 miesięcy (zamiast poprzednich 4 miesięcy).

Przepis przejściowy: jeśli umowa została rozwiązana przed wejściem ustawy w życie, liczenie 30-dniowego terminu na wybór uzupełniający zaczyna się od dnia wejścia ustawy w życie (a nie od rozwiązania umowy).

Ustawa zmienia też przepisy techniczne: rozszerza katalog podmiotów, do których minister ds. rozwoju wsi może kierować wytyczne — teraz mogą być kierowane do wszystkich zarządów województw, niezależnie od tego, czy zarządzają funduszami wspólnej polityki rolnej, czy polityki spójności.