Powrót pozwolenia na poszukiwanie zabytków detektorami

Ustawa uchyla przepisy z lipca 2023 r., które liberalizowały zasady poszukiwania zabytków przy użyciu detektorów metali i innych urządzeń elektronicznych.

Co zmienia się dla poszukiwaczy:

Przepisy z lipca 2023 r. zamieniały obowiązek uzyskania pozwolenia na poszukiwania na prosty obowiązek zgłoszenia zamiaru w aplikacji mobilnej. Ustawa przywraca wymóg pozwolenia (z wyjątkiem poszukiwań na polskich obszarach morskich, gdzie pozwolenie pozostaje). Oznacza to, że osoby chcące szukać zabytków muszą znowu ubiegać się o pozwolenie u wojewódzkiego konserwatora zabytków, a nie tylko zgłosić się w aplikacji.

Dlaczego uchylono tamte przepisy:

Środowisko naukowe, archeolodzy, muzealniki i Rada Ochrony Dziedzictwa Archeologicznego sprzeciwiali się tamtym zmianom, wskazując, że:

• Brak kontroli organów konserwatorskich grozi zniszczeniem stanowisk archeologicznych (miejsc, gdzie leżą zabytkowe przedmioty) – wydobywając metalowe przedmioty, poszukiwacze niszczą naukową wartość znalezisk, bo odrywa się je od kontekstu historycznego
• Nagradzanie każdego znaleziska mogłoby kosztować państwo miliard złotych rocznie (szacunki wskazywały na 6,5 mld zł rocznie)
• Urzędy ochrony zabytków nie miałyby możliwości sprawdzenia, czy poszukiwania rzeczywiście się odbywają i czy zgłaszane znaleziska pochodzą z deklarowanych miejsc
• Przepisy były niejasne – trudno było ustalić, czy ktoś szuka zabytków, czy zwykłego złomu
• Groziło to legalizacją zabytków pozyskanych nielegalnie lub spoza Polski
• Istniało ryzyko profanacji grobów wojennych i miejsc pamięci

Status sprawy:

Projekt przewiduje wejście w życie od 1 maja 2024 r.