Zmiany w funkcjonowaniu Trybunału Konstytucyjnego

Trybunał Konstytucyjny to organ sądowy, który sprawdza, czy ustawy i inne przepisy prawa są zgodne z Konstytucją. Projekt ustawy określa, jak Trybunał ma funkcjonować, kto w nim pracuje i jak rozpatruje sprawy.

Główne zmiany:

• Liczba sędziów: Trybunał ma liczyć 15 sędziów, wybieranych przez Sejm na 9 lat. Nie można być wybranym dwa razy.
• Wybór sędziów: Sejm wybiera sędziów większością 3/5 głosów (a nie zwykłą większością). Kandydatów mogą zgłaszać: Prezydent, grupy posłów i senatorów, Sąd Najwyższy, Naczelny Sąd Administracyjny, izby zawodów prawniczych i prokuratorów. Kandydat musi mieć od 40 do 70 lat i wyróżniać się wiedzą prawniczą. Osoba, która była politykiem, może kandydować dopiero 4 lata po zakończeniu pełnienia funkcji.
• Prezes Trybunału: Wybierany na 3 lata, może być wybrany tylko raz. Zgromadzenie Sędziów wybiera dwóch kandydatów, a Prezydent wybiera jednego z nich.
• Rola Zgromadzenia Sędziów: Zgromadzenie (wszystkie 15 sędziów) podejmuje ważne decyzje: wybiera Prezesa, wyznacza składy orzekające (grupy sędziów do rozpatrywania spraw), zatwierdza budżet. To zmniejsza samodzielną władzę Prezesa.
• Wyznaczanie składów orzekających: Składy sędziów do rozpatrywania spraw są losowane w sposób przejrzysty, a nie wybierane przez Prezesa. Sprawy rozpatrują: jeden sędzia (wstępna kontrola), trzej sędziowie (sprawy mniej ważne), pięciu sędziów (ustawy), wszyscy sędziowie (sprawy o dużym znaczeniu).
• Rozprawy: Zasadą jest, że sprawy rozpatruje się na jawnych rozprawach (publicznie), a nie na posiedzeniach zamkniętych. Rozprawy muszą odbywać się co najmniej 30 dni po zawiadomieniu uczestników.
• Skargi konstytucyjne: Obywatel może wnieść skargę, jeśli uważa, że przepis prawa naruszył jego prawa lub wolności. Skargę trzeba wnieść w ciągu 3 miesięcy od prawomocnego wyroku. Skargi mogą wnosić osoby bez adwokata, jeśli są sędziami, prawnikami lub profesorami.
• Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów: Sędzia odpowiada za