Nowe wsparcie dla osób z trudnościami w podejmowaniu decyzji

Oto wyjaśnienie najważniejszych zmian, które wprowadza ta ustawa, napisane prostym językiem:

Ustawa wprowadza nowe zasady pomocy dla dorosłych, którzy z powodu choroby, wieku lub niepełnosprawności mają trudności z samodzielnym podejmowaniem decyzji i załatwianiem swoich spraw. Zamiast całkowicie odbierać im prawo do decydowania o sobie (jak dotychczasowe ubezwłasnowolnienie), ustawa daje im wsparcie, które ma im pomóc, ale nie zabierać im głosu. Wprowadza cztery nowe formy takiego wsparcia.

Co to oznacza w praktyce?

• Koniec z ubezwłasnowolnieniem. Dotychczasowa procedura ubezwłasnowolnienia (całkowitego lub częściowego) zostaje zastąpiona nowymi, bardziej elastycznymi instrumentami. Sąd nie będzie już odbierał komuś praw, tylko dostosuje pomoc do jego potrzeb.
• Cztery nowe formy pomocy:
• Asystent prawny – to zaufana osoba (np. członek rodziny, przyjaciel), która pomaga w zrozumieniu dokumentów, wyjaśnia skutki decyzji i jest obecna przy ważnych rozmowach (np. u notariusza, w banku). Asystent nie podejmuje decyzji za osobę, tylko jej pomaga. Umowę z asystentem zawiera się na piśmie.
• Kurator wspierający – ustanawia go sąd dla osoby, która potrzebuje faktycznej pomocy w prowadzeniu swoich spraw, ale nie wymaga, by ktoś za nią decydował. Kurator pomaga, doradza, ale nie może działać w imieniu osoby wspieranej. To osoba wspierana sama podejmuje decyzje.
• Kurator reprezentujący – to najsilniejsza forma pomocy. Sąd ustanawia go dla osoby, która nie jest w stanie samodzielnie podejmować decyzji w określonych sprawach (np. finansowych, mieszkaniowych). Kurator działa w imieniu tej osoby, ale tylko w zakresie wyznaczonym przez sąd. Osoba może zachować prawo do samodzielnego decydowania w innych sprawach (np. codziennych zakupach). Sąd określa, w jakich sprawach kurator działa sam, a w jakich osoba potrzebuje jego zgody.
• Pełnomocnik rejestrowany – to nowość: osoba, która jest jeszcze zdrowa i świadoma, może z wyprzedzeniem (u notariusza) wyznaczyć zaufaną osobę, która przejmie zarządzanie jej sprawami, gdy w przyszłości straci zdolność do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem (np. w wyniku choroby Alzheimera). Pełnomocnictwo zostaje wpisane do specjalnego rejestru i "uruchamia się" dopiero wtedy, gdy stan zdrowia się pogorszy (potwierdzony przez dwóch lekarzy). To pozwala uniknąć sądowego ustanawiania kuratora.

Kogo to dotyczy?

• Osób starszych, chorych, z niepełnosprawnościami, które mają problemy z samodzielnym życi