Nowe zasady dla banków i ich oddziałów

Projekt nowelizacji Prawa bankowego to bardzo obszerna zmiana. Poniżej najważniejsze rzeczy, które ustawa wprowadza, wytłumaczone prostym językiem.

Co się zmienia w praktyce?

• Nowe, surowsze zasady dla oddziałów banków z krajów spoza UE (tzw. oddziałów z państw trzecich). Ustawa wprowadza nową definicję i szczegółowe wymogi dla takich oddziałów. Muszą one mieć wyższe zabezpieczenia finansowe (tzw. wyposażenie kapitałowe) – np. 2,5% swoich zobowiązań (dla dużych oddziałów) lub 0,5% (dla mniejszych), ale nie mniej niż odpowiednio 10 mln euro lub 5 mln euro. Muszą też trzymać te pieniądze na specjalnym koncie w Polsce. To ma chronić klientów, gdyby oddział miał kłopoty.
• Banki muszą brać pod uwagę ryzyko związane z klimatem i środowiskiem (ryzyko ESG). Ustawa wymaga, aby banki w swoich planach uwzględniały ryzyka wynikające np. ze zmian klimatu czy nowych przepisów ekologicznych. Muszą też sprawdzać, jak ich działalność wpływa na środowisko.
• Większa kontrola nad ważnymi osobami w banku. Ustawa wprowadza pojęcie "osób pełniących kluczowe funkcje" (np. dyrektor finansowy, szefowie kontroli wewnętrznej). Bank musi regularnie sprawdzać, czy te osoby są odpowiednio wykwalifikowane i uczciwe. W przypadku największych banków, na powołanie prezesa i szefa rady nadzorczej będzie potrzebna zgoda Komisji Nadzoru Finansowego (KNF).
• Nowe obowiązki przy przejęciach i fuzjach. Banki, które chcą kupić udziały w innych firmach finansowych (o wartości co najmniej 15% swojego kapitału) lub połączyć się z innym podmiotem, muszą to zgłosić do KNF i uzyskać jej zgodę. KNF może się sprzeciwić, jeśli uzna, że transakcja zagraża stabilności banku.
• Wyższe kary za łamanie przepisów. Ustawa podnosi maksymalne kary pieniężne. Dla banków kara może wynieść do 10% rocznego obrotu, a dla osób odpowiedzialnych – do 21 312 000 zł. Kary mogą być też naliczane za każdy dzień łamania prawa.
• Nowe zasady dla pracowników KNF. Wprowadza się zakaz pracy dla byłych pracowników KNF w firmach, które nadzorowali, przez 6 miesięcy po odejściu z urzędu (dla szefów KNF – 12 miesięcy). Mają oni też obowiązek zbyć akcje i instrumenty finansowe, które mogłyby powodować konflikt interesów.
• Zmiany w nazewnictwie. Dotychczasowe "oddziały banków zagranicznych" zostają zastąpione pojęciem "oddziałów z państw trzecich". To czysto porządkowa zmiana, ale pojawia się w wielu innych ustawach.

**Kogo dotyczą