Podsumowanie AI
Ustawa wprowadza zmiany w zasadach udostępniania dokumentów związanych z dowodami osobistymi (np. starych wniosków, zdjęć, odcisków palców). Chodzi o to, kto i na jakich warunkach może je dostać z urzędu gminy lub konsulatu.
Co się zmienia w praktyce:
- Dostęp do dokumentów osób zmarłych – teraz mogą je dostać nie tylko osoby, które wykażą interes prawny (np. toczący się spór sądowy), ale też:
- bliscy krewni (małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, rodzeństwo, powinowaci) – przez 10 lat od śmierci danej osoby,
- organizacje społeczne (np. stowarzyszenia, fundacje), które w statucie mają badania historyczne, genealogię (badanie rodowodów), antropologię lub kulturę,
- po upływie 10 lat od śmierci – każdy na zasadach ogólnych, jak w archiwach państwowych.
- Dostęp do dokumentów osób żyjących – mogą dostać:
- instytucje publiczne (np. policja, urzędy skarbowe, sądy),
- Trybunał Konstytucyjny i Trybunał Stanu (wcześniej ich nie było),
- inne osoby lub firmy – jeśli wykażą interes prawny albo dostaną pisemną zgodę od osoby, której dokumenty dotyczą.
- Opłaty:
- za darmo dokumenty dostają: sądy, Trybunały, instytucje publiczne oraz organizacje społeczne (po upływie 10 lat od śmierci),
- odpłatnie dokumenty dostają: bliscy krewni (przez 10 lat od śmierci), organizacje społeczne (w tym samym okresie) oraz inne osoby (za zgodą żyjącego lub z interesem prawnym).
- Jeśli ktoś nie zapłaci opłaty – urząd najpierw wezwie do zapłaty w ciągu 7 dni. Dopiero potem może odrzucić wniosek.
- Zwrot opłaty – jeśli wniosek zostanie odrzucony (np. urząd nie udostępni dokumentów), opłata zostanie zwrócona na wniosek.
- Stare sprawy – jeśli ktoś złożył wniosek przed wejściem w życie nowej ustawy, będzie rozpatrywany według starych zasad.
Kogo dotyczy: wszystkich, którzy chcą dostać dokumenty związane z dowodami osobistymi – zarówno swoich, jak i zmarłych krewnych, a także organizacji badających historię czy genealogię.
Na podstawie: tekstu projektu ustawy i uzasadnienia (druk 2553)
Etapy legislacyjne
2 marca 2026
Projekt wpłynął do Sejmu
9 marca 2026
Opinia organizacji samorządowej
12 maja 2026