Państwowa wytwórnia drukuje dokumenty i znaki akcyzy

Ustawa zmienia zasady wytwarzania dokumentów publicznych i znaków akcyzy, aby wzmocnić bezpieczeństwo państwa.

Dokumenty publiczne — kto je będzie wytwarzać

Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych S.A. (spółka państwowa) otrzyma prawo wyłączne do wytwarzania blankietów (czystych, niezapisanych formularzy) niektórych dokumentów publicznych. Rada Ministrów określi rozporządzeniem, które konkretnie dokumenty to będą. Chodzi przede wszystkim o dokumenty tożsamości, paszporty i podobne dokumenty, które są kluczowe dla bezpieczeństwa.

Wytwórnia będzie wytwarzać te dokumenty odpłatnie — cena będzie ustalana w umowie między instytucją zamawiającą a wytwórnią, biorąc pod uwagę zasady handlowe i interes publiczny.

Wytwórnia będzie też mogła zajmować się personalizacją dokumentów (nanoszeniem danych osoby na dokument), ale to nie jest obowiązkowe.

Obowiązki wytwórni

Wytwórnia musi:

• posiadać certyfikowany system zarządzania bezpieczeństwem zgodny z normą ISO 14298 (międzynarodowy standard bezpieczeństwa dla tego typu produkcji), nadzorowany przez niezależną jednostkę certyfikującą
• chronić informacje niejawne oznaczone klauzulą „tajne" oraz informacje niejawne międzynarodowe (np. „Secret UE/EU Secret")

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego może również wytwarzać niektóre dokumenty publiczne (konkretnie dokumenty wymienione w ustawie jako punkt 32).

Znaki akcyzy — podobna zmiana

Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych otrzyma prawo wyłączne do wytwarzania znaków akcyzy (hologramy, znaczki i inne zabezpieczenia na towarach objętych akcyzą, takich jak alkohol czy papierosy). Wytwórnia musi zapewniać bezpieczeństwo ich wytwarzania i przechowywania.

Dlaczego ta zmiana

Uzasadnienie wskazuje na zagrożenia bezpieczeństwa: fałszowanie dokumentów rośnie, wrogie państwa mogą próbować przejmować tożsamości Polaków, a podatek akcyzowy to ok. 16% dochodów budżetu państwa — jego bezpieczeństwo jest kluczowe. Przykład z Litwy: w 2024 r. tamtejsze władze odebrały prywatnemu producentowi prawo do wytwarzania paszportów i znaków akcyzy, bo uznały go za niewiarygodnego.

Ustawa ma też wymiar strategiczny — utrzymanie kontroli nad produkcją dokumentów tożsamości w rękach państwa zwiększa suwerenność technologiczną i zmniejsza zależność