Podsumowanie AI
- Ustawa pozwala Prezydentowi Polski zatwierdzić umowę z Wielką Brytanią, która całkowicie kończy ochronę inwestycji na podstawie starego polsko-brytyjskiego traktatu z 1987 roku.
- Chodzi o wygaszenie tzw. klauzuli "sunset" (przedłużonego działania). Stary traktat został wypowiedziany w 2019 roku, ale jego artykuł 13 mówił, że inwestycje zrobione przed wypowiedzeniem są chronione jeszcze przez 15 lat (czyli do 2034 roku). Nowa umowa skraca ten okres – ochrona kończy się z dniem wejścia w życie nowej umowy.
- Kogo to dotyczy? Brytyjskich firm, które zainwestowały w Polsce (np. BP, Tesco, AstraZeneca) oraz polskich firm, które zainwestowały w Wielkiej Brytanii (np. LPP, InPost, Comarch). Do tej pory mogły one pozywać państwo przed międzynarodowym trybunałem (sądem arbitrażowym) za naruszenie traktatu. Po wejściu w życie nowej umowy stracą tę możliwość – nawet w sprawach dotyczących inwestycji sprzed 2019 roku.
- Dlaczego to robią? Bo Komisja Europejska i Trybunał Sprawiedliwości UE uznały, że takie umowy między krajami UE (a Wielka Brytania była w UE, gdy traktat podpisywano) są niezgodne z prawem unijnym. Chodzi o to, by inwestorzy nie mogli omijać unijnych sądów i korzystać z własnych, prywatnych trybunałów.
- Co to oznacza w praktyce? Brytyjskie i polskie firmy nie będą już mogły dochodzić odszkodowań od rządów na podstawie tego konkretnego traktatu. Spory będą rozstrzygane normalnie w sądach krajowych (polskich lub brytyjskich) albo na zasadach ogólnych prawa UE. Dla zwykłych ludzi – żadnych bezpośrednich zmian, ale dla budżetu państwa to mniejsze ryzyko kosztownych procesów (Polska była już raz pozwana na podstawie tej umowy).
Na podstawie: tekstu projektu ustawy i uzasadnienia (druk 2037)
Etapy legislacyjne
1 grudnia 2025
Projekt wpłynął do Sejmu
2 grudnia 2025
Skierowano do I czytania w komisjach
8 stycznia 2026
I czytanie w komisjach
8 stycznia 2026
Praca w komisjach po I czytaniu
22 stycznia 2026
II czytanie na posiedzeniu Sejmu
Niezwłocznie przystąpiono do III czytania
23 stycznia 2026
III czytanie na posiedzeniu Sejmu
Uchwalono
19 lutego 2026
Stanowisko Senatu
Nie wniósł poprawek
20 lutego 2026
Ustawę przekazano Prezydentowi do podpisu
9 marca 2026
Prezydent podpisał ustawę
23 stycznia 2026