Zmiany w budowie linii kolejowych i prawach mieszkańców

Nowa ustawa ułatwia budowę linii kolejowych, zwłaszcza tuneli, i daje więcej praw osobom, które muszą się wyprowadzić z powodu takiej inwestycji. Oto najważniejsze zmiany w praktyce:

• Elastyczność przy budowie: Jeśli w trakcie budowy linii kolejowej wyjdą na jaw nieprzewidziane problemy (np. techniczne, środowiskowe, społeczne), wojewoda może zmienić wcześniejszą decyzję o lokalizacji trasy. To pozwala szybko reagować na niespodziewane trudności bez zamykania całej inwestycji.
• Pomoc dla najemców: Jeśli pod budowę linii kolejowej trzeba zburzyć dom lub mieszkanie, a mieszkają w nim najemcy (nie właściciele), to inwestor (np. PKP PLK, CPK lub gmina) może opłacić im wynajem innego lokalu przez maksymalnie 12 miesięcy. Warunek: najemca musi mieszkać w tym lokalu co najmniej 6 miesięcy przed rozpoczęciem procedury i mieć umowę najmu zawartą nie później niż 12 miesięcy przed złożeniem wniosku o decyzję lokalizacyjną.
• Szybkie działanie w nagłych wypadkach: W sytuacjach awaryjnych (np. groźba katastrofy budowlanej w tunelu) wojewoda może w ciągu 7 dni nakazać komuś czasowe oddanie do użytku jego ruchomości (np. sprzętu) lub praw majątkowych. Wynagrodzenie za to ustala się później, a jeśli strony się nie dogadają w ciągu 60 dni, sprawę rozstrzyga sąd.
• Odszkodowanie za przejętą nieruchomość: Jeśli zmiana decyzji lokalizacyjnej wymaga wykupu nowej nieruchomości, wojewoda ustala odszkodowanie na podstawie jej wartości odtworzeniowej (czyli tyle, ile kosztowałoby odbudowanie takiego samego budynku).
• Dłuższy termin na formalności dla tuneli: W przypadku budowy tunelu kolejowego, wszystkie pozwolenia (wodnoprawne, budowlane, górnicze) można składać przez 20 lat od dnia, gdy decyzja środowiskowa stała się ostateczna. To wydłuża obecny, krótszy termin i dotyczy decyzji wydanych po 31 grudnia 2011 roku.
• Ochrona mieszkańców: Jeśli budowa uniemożliwia mieszkanie w danym budynku, inwestor może wypłacić mieszkańcom pieniądze na pokrycie ich potrzeb mieszkaniowych. Jeśli za problem odpowiada ktoś inny (np. wykonawca robót), inwestor może żądać od niego zwrotu tych kosztów.