Podsumowanie AI

Ustawa wprowadza kilka zmian w różnych instytucjach naukowych. Oto, co to oznacza w praktyce:

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR)

  • Kto rządzi: Dyrektora NCBR i jego zastępców będzie powoływał i odwoływał minister nauki, a nie – jak do tej pory – dyrektor. Minister będzie też ustalał ich wynagrodzenie. Liczba zastępców dyrektora wzrośnie z 2 do 3.
  • Rada NCBR (ciało doradcze): Zmienia się sposób wyboru jej członków. Połowę z każdej grupy (naukowcy, biznes) będzie wskazywał bezpośrednio minister, a połowę – środowiska. Kadencja członka Rady będzie trwać 4 lata, a co 2 lata będzie wymieniana połowa składu.
  • Majątek: Rada NCBR nie będzie już musiała wyrażać zgody na rozporządzanie majątkiem Centrum (np. sprzedaż). Wystarczy zgoda ministra lub Prokuratorii Generalnej (zgodnie z innymi przepisami).
  • Język angielski: NCBR będzie mogło przeprowadzać konkursy na projekty międzynarodowe w języku angielskim (nabór wniosków, ich ocena).
  • Nowe definicje: Ustawa precyzuje, czym jest "projekt", "program" i "przedsięwzięcie" – to uporządkuje zasady przyznawania pieniędzy.

Instytuty badawcze

  • Kwalifikacje dyrektorów i zastępców:
  • Dyrektor musi mieć co najmniej stopień naukowy doktora (przywrócenie wcześniejszego wymogu).
  • Zastępca dyrektora musi mieć tytuł magistra (lub równorzędny) i 3-letnie doświadczenie w zarządzaniu zespołami.
  • Zastępca ds. naukowych musi mieć stopień doktora habilitowanego.
  • Wszyscy muszą złożyć oświadczenie, że nie byli skazani za umyślne przestępstwo i nie pracowali w organach bezpieczeństwa PRL.
  • Okres przejściowy dla obecnych dyrektorów: Osoby, które nie spełniają nowych wymogów (np. nie mają doktoratu), mogą pełnić funkcję przez rok od wejścia ustawy w życie. Wyjątkiem są instytuty nadzorowane przez ministrów informatyzacji i zdrowia – tam dyrektorzy bez doktoratu mogą pracować 3 lata.
  • Nowa dotacja dla instytutów: Minister nadzorujący będzie mógł przyznać instytutowi dotację na bieżącą działalność:
  • Dla nowych instytutów (działających do 3 lat) – na rozwój, maksymalnie na 5 lat.
  • Dla instytutów w trudnej sytuacji finansowej – na ratowanie, maksymalnie na 3 lata. Kolejną taką dotację można dostać najwcześniej po 5 latach od zakończenia poprzedniej.
  • Zadania zlecone: Minister nadzorujący będzie mógł z

Na podstawie: tekstu projektu ustawy i uzasadnienia (druk 1807)

Podsumowanie wygenerowane przez AI — może zawierać błędy. Zgłoś błędne podsumowanie

Etapy legislacyjne

9 października 2025

Projekt wpłynął do Sejmu

14 października 2025

Skierowano do I czytania w komisjach

6 listopada 2025

I czytanie w komisjach

6 listopada 2025

Praca w komisjach po I czytaniu

Co się wydarzyło
Komisja przyjęła projekt ustawy bez istotnych zmian, wprowadzając jedynie drobne poprawki redakcyjne i porządkujące, np. doprecyzowano definicje "projektu" i "programu" w NCBR.
Źródło: Sprawozdanie komisji (druk 1917)
Dokument

20 listopada 2025

II czytanie na posiedzeniu Sejmu

Skierowano ponownie do komisji w celu przedstawienia sprawozdania

Co się wydarzyło
Projekt ustawy został ponownie skierowany do komisji, aby mogła przygotować sprawozdanie.

20 listopada 2025

Praca w komisjach po II czytaniu

Co się wydarzyło
Komisja przyjęła projekt z poprawkami, które doprecyzowują, że minister nauki będzie powoływał i odwoływał dyrektora NCBR oraz jego zastępców, a także ustalał ich wynagrodzenie, zwiększając liczbę zastępców z 2 do 3.
Źródło: Sprawozdanie komisji (druk 1917-A)
Dokument

21 listopada 2025

III czytanie na posiedzeniu Sejmu

Uchwalono

✓ 234 za ✗ 202 przeciw
Co się wydarzyło
Sejm uchwalił projekt ustawy, w którym m.in. zwiększono liczbę zastępców dyrektora NCBR z 2 do 3 i zmieniono zasady powoływania członków Rady NCBR.
Źródło: Dokument źródłowy

10 grudnia 2025

Stanowisko Senatu

Wniósł poprawki

Co się wydarzyło
Senat zaproponował, aby dyrektorów instytutów badawczych powoływał minister, a nie rada naukowa, oraz żeby minister nauki mógł powoływać i odwoływać dyrektorów NCBR bez konieczności zasięgania opinii Rady NCBR.

17 grudnia 2025

Praca w komisjach nad stanowiskiem Senatu

Co się wydarzyło
Komisja przyjęła projekt ustawy z poprawkami, które m.in. zwiększyły liczbę zastępców dyrektora NCBR z 2 do 3 i doprecyzowały zasady powoływania członków Rady NCBR.
Źródło: Sprawozdanie komisji (druk 2090)
Dokument

18 grudnia 2025

Rozpatrywanie na forum Sejmu stanowiska Senatu

Przyjęto poprawki

Co się wydarzyło
Sejm przyjął poprawki Senatu, które dotyczyły głównie doprecyzowania przepisów dotyczących kwalifikacji dyrektorów instytutów badawczych oraz ich zastępców.

19 grudnia 2025

Ustawę przekazano Prezydentowi do podpisu

9 stycznia 2026

Wniosek Prezydenta (weto)

Prezydent zawetował ustawę

18 grudnia 2025

Uchwalono

Zakończono proces legislacyjny

⏳ Następny krok — na to czekamy

Ponowne głosowanie w Sejmie

Sejm może odrzucić weto większością 3/5 głosów — wtedy ustawa trafia do podpisu.