Podsumowanie AI
Ustawa wprowadza kilka zmian w różnych instytucjach naukowych. Oto, co to oznacza w praktyce:
Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR)
- Kto rządzi: Dyrektora NCBR i jego zastępców będzie powoływał i odwoływał minister nauki, a nie – jak do tej pory – dyrektor. Minister będzie też ustalał ich wynagrodzenie. Liczba zastępców dyrektora wzrośnie z 2 do 3.
- Rada NCBR (ciało doradcze): Zmienia się sposób wyboru jej członków. Połowę z każdej grupy (naukowcy, biznes) będzie wskazywał bezpośrednio minister, a połowę – środowiska. Kadencja członka Rady będzie trwać 4 lata, a co 2 lata będzie wymieniana połowa składu.
- Majątek: Rada NCBR nie będzie już musiała wyrażać zgody na rozporządzanie majątkiem Centrum (np. sprzedaż). Wystarczy zgoda ministra lub Prokuratorii Generalnej (zgodnie z innymi przepisami).
- Język angielski: NCBR będzie mogło przeprowadzać konkursy na projekty międzynarodowe w języku angielskim (nabór wniosków, ich ocena).
- Nowe definicje: Ustawa precyzuje, czym jest "projekt", "program" i "przedsięwzięcie" – to uporządkuje zasady przyznawania pieniędzy.
Instytuty badawcze
- Kwalifikacje dyrektorów i zastępców:
- Dyrektor musi mieć co najmniej stopień naukowy doktora (przywrócenie wcześniejszego wymogu).
- Zastępca dyrektora musi mieć tytuł magistra (lub równorzędny) i 3-letnie doświadczenie w zarządzaniu zespołami.
- Zastępca ds. naukowych musi mieć stopień doktora habilitowanego.
- Wszyscy muszą złożyć oświadczenie, że nie byli skazani za umyślne przestępstwo i nie pracowali w organach bezpieczeństwa PRL.
- Okres przejściowy dla obecnych dyrektorów: Osoby, które nie spełniają nowych wymogów (np. nie mają doktoratu), mogą pełnić funkcję przez rok od wejścia ustawy w życie. Wyjątkiem są instytuty nadzorowane przez ministrów informatyzacji i zdrowia – tam dyrektorzy bez doktoratu mogą pracować 3 lata.
- Nowa dotacja dla instytutów: Minister nadzorujący będzie mógł przyznać instytutowi dotację na bieżącą działalność:
- Dla nowych instytutów (działających do 3 lat) – na rozwój, maksymalnie na 5 lat.
- Dla instytutów w trudnej sytuacji finansowej – na ratowanie, maksymalnie na 3 lata. Kolejną taką dotację można dostać najwcześniej po 5 latach od zakończenia poprzedniej.
- Zadania zlecone: Minister nadzorujący będzie mógł z
Na podstawie: tekstu projektu ustawy i uzasadnienia (druk 1807)
Etapy legislacyjne
9 października 2025
Projekt wpłynął do Sejmu
14 października 2025
Skierowano do I czytania w komisjach
6 listopada 2025
I czytanie w komisjach
6 listopada 2025
Praca w komisjach po I czytaniu
20 listopada 2025
II czytanie na posiedzeniu Sejmu
Skierowano ponownie do komisji w celu przedstawienia sprawozdania
20 listopada 2025
Praca w komisjach po II czytaniu
21 listopada 2025
III czytanie na posiedzeniu Sejmu
Uchwalono
10 grudnia 2025
Stanowisko Senatu
Wniósł poprawki
17 grudnia 2025
Praca w komisjach nad stanowiskiem Senatu
18 grudnia 2025
Rozpatrywanie na forum Sejmu stanowiska Senatu
Przyjęto poprawki
19 grudnia 2025
Ustawę przekazano Prezydentowi do podpisu
9 stycznia 2026
Wniosek Prezydenta (weto)
18 grudnia 2025