Zmiany dla działaczy opozycji i osób represjonowanych

Ustawa wprowadza kilka ważnych zmian dla działaczy opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych politycznie oraz ich rodzin. Oto najważniejsze z nich w praktyce:

• Łatwiejsze uzyskanie statusu działacza opozycji: Teraz status może dostać także osoba, która działała na rzecz niepodległości przed ukończeniem 17 lat. Wcześniej przepisy budziły wątpliwości, bo mówiły o zagrożeniu "odpowiedzialnością karną", której nieletni nie podlegali. Nowe przepisy mówią o zagrożeniu "represjami", co obejmuje też kary dla nieletnich.
• Nowe kategorie represji uprawniające do statusu: Status osoby represjonowanej będzie przysługiwał nie tylko za udział w jednorazowym wystąpieniu (np. strajku), ale też za systematyczną działalność opozycyjną. Poszerzono też listę represji – np. relegowanie z uczelni, zakaz publikacji na dłużej niż rok, czy poszukiwanie listem gończym.
• Druga szansa dla osób, którym odmówiono statusu: Osoba, która dostała prawomocną odmowę od IPN (bo w archiwach są dokumenty sugerujące współpracę z bezpieką), może złożyć oświadczenie, że nie była pracownikiem ani tajnym współpracownikiem organów bezpieczeństwa. To oświadczenie bada prokurator IPN. Jeśli uzna je za prawdziwe – znika przeszkoda do przyznania statusu. Jeśli uzna za fałszywe – sprawa trafia do sądu lustracyjnego. Ważne: w tym postępowaniu nie można przesłuchiwać byłych funkcjonariuszy SB jako świadków.
• Nowe uprawnienia dla wdów i wdowców: Wdowy i wdowcy po działaczach i represjonowanych (po 1956 r.) dostaną takie same prawa, jakie mają wdowy po kombatantach z lat 1939-1956. Oznacza to:
• dodatek kompensacyjny (obecnie 52,23 zł) i ryczałt energetyczny (obecnie 312,71 zł) – wypłacane razem z emeryturą/rentą,
• jednorazową pomoc pieniężną w trudnej sytuacji materialnej lub zdrowotnej,
• 51% ulgi na przejazdy krajową komunikacją kolejową i autobusową.
• Nowe świadczenie solidarnościowe: Dla działaczy i represjonowanych, którzy osiągnęli wiek emerytalny (60 lat kobiety, 65 lat mężczyźni), mają co najmniej 1 miesiąc okresu składkowego, ale nie pobierają emerytury ani renty (np. bo nie wypracowali minimalnego stażu). Dostaną 3603,35 zł miesięcznie, wypłacane przez ZUS. Kwota będzie corocznie waloryzowana.
• Legitymacja w telefonie: Legitymacja działacza/represjonowanego będzie dostępna także w aplikacji mObywatel (oprócz plastikowej).
• **Znak