Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o umowie koncesji na roboty budowalne lub usługi

Ustawa wprowadza nowe zasady dla firm z krajów spoza Unii Europejskiej, które chcą startować w polskich przetargach publicznych i koncesjach (np. na budowę drogi czy świadczenie usług). Chodzi o to, żeby polscy zamawiający (np. urzędy, szpitale, spółki komunalne) mieli większą kontrolę nad tym, kogo dopuszczają do przetargu i na jakich warunkach.

Co to oznacza w praktyce?

• Firmy z krajów, które mają z UE umowę o równym dostępie do przetargów (np. USA, Japonia, Kanada, Szwajcaria – kraje, które podpisały tzw. Porozumienie WTO w sprawie zamówień rządowych) – są traktowane tak samo jak firmy z Polski i innych krajów UE. Nie ma dla nich żadnych dodatkowych ograniczeń.
• Firmy z pozostałych krajów świata (np. Chiny, Indie, Turcja, Rosja – czyli kraje, które nie mają z UE takiej umowy) – nie mają zagwarantowanego prawa startu w przetargu. To urzędnik ogłaszający przetarg decyduje, czy w ogóle je dopuścić.
• Jeśli zamawiający chce dopuścić firmy z tych krajów, musi to wyraźnie napisać w ogłoszeniu o przetargu lub w dokumentach. Jeśli tego nie zrobi, oferty takich firm muszą być odrzucone.
• Nawet jeśli zamawiający dopuści te firmy, może je gorzej traktować niż firmy z UE i krajów z umową. Może na przykład:
• wymagać od nich innych dokumentów,
• stosować wobec nich ostrzejsze warunki,
• korygować wynik porównania ofert na korzyść firm z UE (np. sztucznie podnieść cenę oferty z "trzeciego" kraju).
• Firmy z krajów bez umowy nie mogą się odwoływać od decyzji zamawiającego do Krajowej Izby Odwoławczej (instytucji, która rozstrzyga spory w przetargach). Nie mają więc żadnych środków ochrony prawnej.
• Podobne zasady dotyczą koncesji (np. na budowę i zarządzanie autostradą, szpitalem) – zamawiający sam decyduje, czy dopuścić firmy z krajów bez umowy i na jakich warunkach.
• Zmiana dotyczy też podwykonawców i firm, które udostępniają swój potencjał (np. sprzęt, kadrę). Jeśli pochodzą z kraju bez umowy, zamawiający może ich nie dopuścić.
• Dla przetargów na dostawy w sektorach energetyki, wody, transportu (tzw. zamówienia sektorowe) – zamawiający może odrzucić ofertę, w której mniej niż 50% wartości produktów pochodzi z UE lub krajów z umową. To dodatkowe narzędzie ochrony rynku.
• Przepisy nie dotyczą zamówień wojskowych i obronnych – tam obowiązują odrębne, już istniejące zasady.