Polska i Norwegia kończą umowę o ochronie inwestycji

Polska i Norwegia chcą rozwiązać umowę o ochronie inwestycji, którą podpisały w 1990 roku. Ta umowa pozwalała inwestorom z jednego kraju pozywać drugi kraj przed międzynarodowym sądem arbitrażowym (specjalnym sądem dla sporów biznesowych między inwestorem a państwem), jeśli czuli się pokrzywdzeni.

Norwegia postanowiła rozwiązać takie umowy ze wszystkimi krajami Europejskiego Obszaru Gospodarczego, bo Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że tego typu klauzule arbitrażowe między krajami UE są niezgodne z prawem europejskim — naruszają niezależność prawa UE. Norwegia najpierw wypowiedziała umowę (ogłosiła, że ją rozwiązuje), ale potem zaproponowała Polsce zawarcie porozumienia, czyli rozwiązanie jej za porozumieniem stron — zamiast czekać na automatyczne wygaśnięcie.

Ustawa wyraża zgodę na ratyfikację (oficjalne zatwierdzenie) tego porozumienia między Polską a Norwegią. Oznacza to:

• Umowa z 1990 roku traci moc obowiązującą — przestaje obowiązywać
• Wraz z nią traci moc również klauzula, która chroniła inwestycje dokonane przed rozwiązaniem umowy przez 10 lat — ta ochrona skończy się natychmiast po wejściu porozumienia w życie
• Nie będzie można wszczynać nowych postępowań arbitrażowych na podstawie tej umowy
• Postępowania już w toku (jeśli trybunał arbitrażowy nie został jeszcze powołany) również się nie będą mogły toczyć

Polska była pozwana raz na podstawie tej umowy i wygrała sprawę. Polskie firmy nie kierowały pozwów do arbitrażu przeciwko Norwegii. Rozwiązanie umowy powinno zmniejszyć koszty, które Polska mogłaby ponieść na postępowania arbitrażowe.

Norweskie inwestycje w Polsce to około 1,8 miliarda euro (na koniec 2022 roku), co daje Norwegii 18. miejsce wśród inwestorów zagranicznych w Polsce. Polskie inwestycje w Norwegii to około 963,6 miliona euro. Rozwiązanie umowy nie powinno negatywnie wpłynąć na stosunki gospodarcze między krajami.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia. Samo porozumienie wejdzie w życie miesiąc po tym, jak obie strony potwierdzą, że zakończyły swoje wewnętrzne procedury.