Polska i Wietnam chronią inwestycje nową umową

Polska zamierza ratyfikować (czyli oficjalnie zatwierdzić) nową umowę z Wietnamem, która chroni inwestorów (osoby i firmy inwestujące pieniądze za granicą). Zastąpi ona starą umowę polsko-wietnamską z 1994 roku.

Co to oznacza w praktyce?

• Nowe, jasne zasady ochrony inwestycji: Umowa precyzyjnie określa, jak państwo (Polska lub Wietnam) może traktować inwestorów z drugiego kraju. Chodzi o to, by inwestorzy byli traktowani uczciwie, a państwo miało prawo zmieniać przepisy np. dla ochrony zdrowia, środowiska czy bezpieczeństwa, nawet jeśli to wpłynie na zyski inwestora.
• Ograniczenie "turystyki sądowej" (treaty shopping): Aby skorzystać z ochrony, firma musi faktycznie prowadzić znaczącą działalność gospodarczą w kraju, z którego pochodzi. To ma utrudnić sytuacje, gdy firma rejestruje się tylko po to, by móc pozywać państwo.
• Nowy sąd inwestycyjny zamiast starych trybunałów: Spory między inwestorem a państwem będzie rozstrzygał stały sąd (a nie doraźnie powoływani arbitrzy). Sąd składa się z dwóch instancji (pierwsza i odwoławcza). Sędziowie muszą spełniać wysokie wymogi etyczne i nie mogą łączyć tej funkcji z byciem prawnikiem w innych sprawach.
• Koszty po stronie przegrywającego: W nowej umowie to strona, która przegra spór, pokrywa koszty sądowe. Dla Polski, która często wygrywa takie sprawy, to korzystne rozwiązanie.
• Koniec z równoległymi procesami: Inwestor nie będzie mógł jednocześnie pozywać państwa przed sądem krajowym i przed sądem z tej umowy. Ma wybrać jedną drogę.
• Ochrona przed wywłaszczeniem: Jeśli państwo przejmie czyjąś inwestycję (np. fabrykę), musi zapłacić pełne odszkodowanie według wartości rynkowej, a nie tylko "słuszne" (które mogłoby być niższe).

Kogo to dotyczy?

• Polskich firm i osób inwestujących w Wietnamie.
• Wietnamskich firm i osób inwestujących w Polsce.
• Polskiego rządu, który będzie musiał bronić się przed ewentualnymi roszczeniami wietnamskich inwestorów według nowych, korzystniejszych dla państwa zasad.

Co się zmienia w porównaniu do starej umowy?

Nowa umowa jest bardziej szczegółowa i lepiej chroni państwo przed nieuzasadnionymi roszczeniami. Stara umowa (z 1994 r.) przestanie obowiązywać, ale inwestorzy będą mieli 3 lata od wejścia w życie nowej, by zgłosić roszczenia dotyczące zdarzeń, które miały miejsce, gdy stara jeszcze obowiązywała.

Skutki finansowe:

Koszty działania nowego są