Podsumowanie AI
Polska podpisała tę konwencję w 2013 roku, ale dotychczas jej nie ratyfikowała (czyli nie przyjęła jako obowiązującego prawa). Projekt ustawy ma to zmienić.
Co to jest wymuszone zaginięcie?
To gdy funkcjonariusze państwa (lub osoby działające za jego wiedzą) kogoś zatrzymają, aresztują lub porwą, a potem zaprzeczają, że to zrobili, lub ukrywają, gdzie ta osoba jest. Ofiara trafia poza ochronę prawa — nikt nie wie, czy żyje, gdzie jest, co się z nią dzieje.
Co zmieni ratyfikacja?
Polska będzie zobowiązana do:
- Penalizacji wymuszonego zaginięcia — wprowadzenia do kodeksu karnego odrębnego przestępstwa za wymuszone zaginięcie (dotychczas karane jest tylko jako zbrodnia przeciwko ludzkości, czyli w szczególnych okolicznościach). Po ratyfikacji będzie karane zawsze, niezależnie od skali.
- Karania przełożonych — którzy wiedzą lub powinni wiedzieć, że ich podwładni popełniają wymuszone zaginięcia, a nic z tym nie robią. Odpowiadać będą za niedopełnienie obowiązku zapobiegania lub zgłaszania.
- Ścigania sprawców — niezależnie od tego, gdzie czyn został popełniony, jeśli sprawca jest Polakiem lub ofiara jest Polakiem.
- Współpracy z innymi krajami — w ściganiu sprawców (wymiana informacji, ekstradycja).
- Rejestracji osób pozbawionych wolności — każdy zatrzymany musi być wpisany do rejestru, rodzina musi mieć dostęp do informacji o jego miejscu pobytu.
- Ochrony ofiar — prawo do poznania prawdy, odszkodowania, przywrócenia dobrego imienia.
Międzynarodowy Komitet
Powstanie międzynarodowy Komitet do Spraw Wymuszonych Zaginięć, który będzie:
- Rozpatrywać skargi osób twierdzących, że padły ofiarą wymuszonego zaginięcia.
- Rozpatrywać skargi jednego kraju przeciwko drugiemu, że nie wypełnia zobowiązań.
- Składać wizyty w krajach, gdzie podejrzewa się poważne naruszenia.
- Wydawać zalecenia.
Polska złoży deklarację, że uznaje kompetencję Komitetu do rozpatrywania zarówno skarg indywidualnych, jak i międzypaństwowych.
Zastrzeżenie Polski
Polska zastrzega sobie, że nie będzie mogła unieważniać przysposobień (adopcji), które zostały dokonane całkowicie i nieodwołalnie — nawet jeśli okaże się, że były wynikiem wymuszonego zaginięcia. Polska uważa, że przysposob
Na podstawie: tekstu projektu ustawy i uzasadnienia (druk 589)
Etapy legislacyjne
12 lipca 2024
Praca w komisjach po I czytaniu
31 lipca 2024
Projekt wpłynął do Sejmu
31 lipca 2024
Skierowano do I czytania w komisjach
12 września 2024
I czytanie w komisjach
26 września 2024
II czytanie na posiedzeniu Sejmu
Niezwłocznie przystąpiono do III czytania
27 września 2024
III czytanie na posiedzeniu Sejmu
Uchwalono
10 października 2024
Stanowisko Senatu
Nie wniósł poprawek
11 października 2024
Ustawę przekazano Prezydentowi do podpisu
17 października 2024
Prezydent podpisał ustawę
27 września 2024