Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów

Ustawa wprowadza nowy zakaz dla dużych firm, które wykorzystują swoją przewagę, by naciskać na mniejszych partnerów biznesowych. Chodzi o sytuacje, gdy jeden przedsiębiorca jest tak bardzo uzależniony od drugiego, że nie ma realnego wyboru – musi zgodzić się na narzucone warunki.

Co to oznacza w praktyce?

• Nowe pojęcie: "względna pozycja dominująca" – to sytuacja, w której jedna firma ma wyraźnie większą siłę przebicia (np. większy kapitał, więcej klientów) od drugiej. Ustawa zakłada, że taka przewaga istnieje, gdy między firmami jest znacząca dysproporcja w potencjale ekonomicznym (np. mały dostawca kontra wielka sieć handlowa).
• Zakazane będzie nadużywanie tej przewagi – duża firma nie będzie mogła wykorzystywać swojej siły, by narzucać słabszemu partnerowi nieuczciwe warunki. Katalog zakazanych praktyk jest otwarty, ale ustawa wymienia konkretne przykłady:
• narzucanie nieuczciwych cen (zbyt wysokich lub rażąco niskich), odległych terminów płatności lub innych niekorzystnych warunków,
• ograniczanie produkcji, sprzedaży lub postępu technicznego na szkodę kontrahenta lub konsumenta,
• stosowanie różnych, uciążliwych warunków w podobnych umowach z różnymi partnerami,
• uzależnianie zawarcia umowy od przyjęcia dodatkowych, niepowiązanych świadczeń (np. "kupisz to, to musisz też wziąć tamto"),
• narzucanie uciążliwych warunków, które dają nieuzasadnione korzyści silniejszej firmie,
• jednostronna zmiana warunków umowy bez ważnego powodu,
• grożenie działaniami odwetowymi lub ich podejmowanie, gdy słabszy partner korzysta ze swoich praw.
• Kogo to dotyczy? Głównie małych i średnich firm (MŚP), które są dostawcami, podwykonawcami, dystrybutorami lub franczyzobiorcami dużych korporacji. Ustawa ma chronić ich przed presją ze strony silniejszych kontrahentów, np. w relacjach z sieciami handlowymi, platformami cyfrowymi, dużymi producentami czy wynajmującymi powierzchnie w centrach handlowych.
• Co się stanie, jeśli duża firma złamie zakaz? Umowy lub ich części, które są wynikiem nadużycia przewagi, będą nieważne (w całości lub w odpowiedniej części). Oznacza to, że słabszy partner nie będzie musiał się do nich stosować.
• Kto będzie egzekwował przepisy? Głównie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), ale nowe przepisy mają też ułatwić dochodzenie roszczeń w sądzie.

Status sprawy: Ustawa wejdzie w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku U