Powództwa grupowe konsumentów o stwierdzenie naruszeń i odszkodowania

Ustawa wdraża dyrektywę unijną 2020/1828 dotyczącą powództw grupowych na rzecz konsumentów. Wprowadza możliwość dochodzenia przed sądem zarówno stwierdzenia stosowania praktyk naruszających interesy konsumentów, jak i roszczeń odszkodowawczych w jednym postępowaniu.

Kto może wytaczać powództwa grupowe

Powództwa w sprawach o stwierdzenie naruszenia praktyk konsumenckich oraz o roszczenia z tym związane będą mogły wytaczać wyspecjalizowane podmioty upoważnione – wpisane do rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Podmiotami takimi mogą być organizacje konsumenckie, organizacje pozarządowe lub Rzecznik Finansowy (w sprawach dotyczących usług finansowych). Reprezentant grupy nie będzie uprawniony do wytaczania takich powództw.

Warunki dla podmiotów upoważnionych

Aby zostać wpisanym do rejestru, podmiot musi:

• być osobą prawną prowadzącą niezarobkową działalność na rzecz ochrony konsumentów od co najmniej 12 miesięcy
• mieć zadania statutowe obejmujące ochronę konsumentów w określonych sektorach (zgodnie z unijnym załącznikiem I)
• być niezależny i nie podlegać wpływom przedsiębiorców, którzy mogliby odnieść korzyść z powództwa
• nie być w postępowaniu upadłościowym
• udostępniać publicznie informacje o finansowaniu, strukturze, zadaniach i prowadzonych powództwach

Procedura przed wytoczeniem powództwa

Podmiot upoważniony musi najpierw zawiadomić na piśmie Prezesa Urzędu o zamiarze wytoczenia powództwa, podając opis naruszenia, okres jego trwania, przepisy, które zostały naruszone, oraz dane przedsiębiorcy. Prezes Urzędu ma 30 dni (w uzasadnionych przypadkach do 3 miesięcy) na przekazanie podmiotowi upoważnionemu informacji istotnych dla sprawy, w tym czy już prowadzi postępowanie w tej samej sprawie.

Przed wytoczeniem powództwa podmiot upoważniony musi wezwać przedsiębiorcę do zaniechania naruszającej praktyki, dając mu 14 dni na zaprzestanie. Wezwanie nie może zawierać żądań finansowych ani innych roszczeń.

Rodzaje powództw i żądań

Podmiot upoważniony może dochodzić:

• stwierdzenia stosowania praktyk naruszających interesy konsumentów i nakazania ich zaniechania
• stwierdzenia zaniechania praktyki (jeśli przedsiębiorca już zaprzestał)
• obowiązku złożenia oświadczenia o stosowaniu takich praktyk