Rządowy projekt ustawy o mediatorach sądowych, instytucjach szkolących w zakresie mediacji i Krajowym Rejestrze Mediatorów

Ustawa wprowadza zawód mediatora sądowego i tworzy jeden wspólny, publiczny Krajowy Rejestr Mediatorów (centralną listę w internecie). Zastąpi on obecne, osobne listy stałych mediatorów prowadzone przez sądy okręgowe.

Kto może zostać mediatorem sądowym:

• Osoba, która ukończyła 26 lat, ma wykształcenie wyższe, zna język polski i nie była karana za umyślne przestępstwo.
• Kandydat musi ukończyć szkolenie bazowe (40 godzin) oraz szkolenie specjalizacyjne (60 godzin dla prawa cywilnego, rodzinnego i pracy; 40 godzin dla prawa karnego i wykroczeń).
• Ze szkoleń zwolnione są osoby z dużym doświadczeniem (np. 20 mediacji cywilnych lub rodzinnych w ciągu 3 lat) oraz absolwenci studiów podyplomowych z mediacji. Prawnicy (adwokaci, radcowie, notariusze) nie muszą robić szkolenia specjalizacyjnego, ale bazowe – tak.

Obowiązki mediatora:

• Co 5 lat trzeba udokumentować 30 godzin szkoleń doszkalających, inaczej grozi wykreślenie z rejestru.
• Wniosek o wpis składa się elektronicznie do prezesa sądu okręgowego.

Instytucje szkolące (firmy i uczelnie prowadzące szkolenia):

• Muszą uzyskać wpis do rejestru u Ministra Sprawiedliwości.
• Opłata za szkolenie bazowe i karne nie może przekroczyć 40% minimalnego wynagrodzenia, a za pozostałe specjalizacje – 70% minimalnego wynagrodzenia.
• Minister sprawuje nadzór nad ich działalnością i może je wykreślić z rejestru za nieprawidłowości.

Co ważne dla zwykłych ludzi:

• W rejestrze (dostępnym w internecie) każdy znajdzie mediatora z podziałem na specjalizacje (np. rodzinna, karna) i obszar działania. Nie będzie tam numeru PESEL.
• Sąd nadal będzie mógł wyznaczyć do mediacji osobę spoza rejestru, jeśli ma ona odpowiednie kwalifikacje do danej sprawy.

Przepisy przejściowe:

• Obecni stali mediatorzy będą mogli przez 12 miesięcy od wejścia ustawy prowadzić mediacje na starych zasadach. Aby zostać wpisanym do nowego rejestru, w ciągu roku muszą złożyć wniosek i wykazać się doświadczeniem lub ukończonymi szkoleniami.
• Mediatorzy bez wyższego wykształcenia dostaną 7 lat na jego uzupełnienie (minimum licencjat), w przeciwnym razie stracą wpis.

Ustawa wchodzi w życie 1 września 2027 roku.