Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne oraz niektórych innych ustaw

Projekt zmienia zasady udzielania poręczeń i gwarancji przez Skarb Państwa (czyli państwo występujące jako żyrant, gdy ktoś bierze kredyt) oraz przez Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK). Ustawa ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r.

Najważniejsze zmiany:

• BGK przestaje udzielać poręczeń i gwarancji w imieniu Skarbu Państwa. Robi to wyłącznie Rada Ministrów albo minister finansów. BGK nadal udziela poręczeń i gwarancji, ale tylko we własnym imieniu, w ramach rządowych programów poręczeniowo-gwarancyjnych.
• Skarb Państwa poręcza i gwarantuje już tylko kredyty, pożyczki i obligacje. Wyjątkiem są gwarancje wypłaty odszkodowania za zniszczone, uszkodzone lub skradzione eksponaty wystawowe (wcześniej było to poręczenie, teraz gwarancja).
• Znika zasób majątkowy Skarbu Państwa (akcje i udziały, które państwo trzymało na wypadek roszczeń z poręczeń i gwarancji). W ciągu 6 miesięcy od wejścia w życie ustawy minister finansów zamknie rachunek rezerw poręczeniowych i gwarancyjnych w BGK, a pieniądze z niego trafią do budżetu państwa.
• Podnosi się limit poręczenia lub gwarancji z 50% do 80% kwoty zobowiązania (wraz z odsetkami i innymi kosztami kredytu). Do tej pory 50% było możliwe tylko w wyjątkowych przypadkach, teraz 80% ma być standardem.
• Minister finansów udziela poręczenia lub gwarancji do równowartości 30 mln euro, a powyżej tej kwoty decyduje Rada Ministrów.
• Wprowadza się opłatę prowizyjną od udzielenia poręczenia lub gwarancji, która trafia do budżetu państwa. Opłata od poręczenia ma być niższa niż od gwarancji. Zwolnione z niej są m.in. poręczenia i gwarancje na cele infrastrukturalne, ochronę środowiska, programy rządowe i bezpieczeństwo państwa.
• Poręczenia i gwarancje mogą być pomocą publiczną. Nie można ich udzielić firmie, która ma nakaz zwrotu wcześniejszej pomocy, ani firmie w trudnej sytuacji — chyba że chodzi o bezpieczeństwo państwa albo gdy prawo UE na to pozwala.
• BGK ma obowiązek przeprowadzać badania ewaluacyjne (ankiety wśród firm, które dostały poręczenie lub gwarancję), żeby sprawdzić, czy programy poręczeniowe działają. Firmy, które skorzystały ze wsparcia, muszą brać udział w takich badaniach. Raport z badania BGK publikuje na swojej stronie internetowej — 6 miesięcy na sporządzenie raportu i 3 miesiące na jego publikację.
• BGK może zlecać windykację (odzyskiwanie pieniędzy) bankom lub instytucjom finansowym. Roszczenia BG