Umowa o wspólnym pożyciu i status osoby najbliższej

Co to za zmiana?

Ustawa wprowadza możliwość zawarcia przed notariuszem umowy o wspólnym pożyciu (tzw. związku partnerskiego). Dwie osoby, które ją podpiszą, uzyskają status osoby najbliższej w związku i będą miały jasno określone prawa i obowiązki.

Kogo dotyczy?

Wszystkich pełnoletnich osób (bez względu na płeć), które chcą sformalizować swój związek, ale nie chcą lub nie mogą zawrzeć małżeństwa. Dotyczy to zarówno par różnej, jak i tej samej płci.

Co to oznacza w praktyce? (najważniejsze zmiany)

• Jak zawrzeć umowę? Dwie osoby (oboje po 18. roku życia) idą do notariusza i składają oświadczenie, że chcą zawrzeć związek. Notariusz spisuje akt notarialny i przesyła go do urzędu stanu cywilnego, który rejestruje status "osoby najbliższej w związku". Opłata za rejestrację wynosi 100 zł.
• Kto nie może zawrzeć takiej umowy? Osoby, które:
• nie mają 18 lat,
• są rodzeństwem lub krewnymi w linii prostej (np. rodzic-dziecko),
• są już w związku małżeńskim lub w innej umowie o wspólnym pożyciu,
• są ze sobą w stosunku przysposobienia (np. rodzic adopcyjny i dziecko).
• Prawa i obowiązki: Strony umowy muszą okazywać sobie szacunek, lojalność i pomoc. Mają obowiązek wspólnie dbać o dom i przyczyniać się do zaspokajania wspólnych potrzeb (np. opłacanie rachunków).
• Pieniądze i majątek:
• Domyślnie: Każda osoba ma swój oddzielny majątek (rozdzielność majątkowa). To, co zarobi lub kupi, należy tylko do niej.
• Mogą ustalić inaczej: W umowie można zapisać wspólność majątkową (wspólne konto, wspólny dom) albo rozdzielność z wyrównaniem dorobków (po rozstaniu ten, kto zarobił mniej, może dostać wyrównanie).
• Mieszkanie: Jeśli jedno z partnerów jest właścicielem mieszkania, w umowie można zapisać, że drugie ma prawo w nim mieszkać. Można też ustalić, ile czasu po rozstaniu ma na wyprowadzkę.
• Zdrowie i informacje: W umowie można upoważnić partnera do dostępu do swojej dokumentacji medycznej i informacji o stanie zdrowia.
• Reprezentacja: Można udzielić partnerowi pełnomocnictwa ogólnego (np. do załatwiania spraw w urzędzie) lub upoważnić go do działania w sprawach codziennych, gdy jesteśmy chwilowo niezdolni (np. w szpitalu).
• Dziedziczenie: Ustawa nie daje automatycznego prawa do dziedziczenia po partnerze (jak w