Wymiana informacji o karalności cudzoziemców w Unii Europejskiej

Ustawa wprowadza nowy unijny system wymiany informacji o skazaniach obywateli państw spoza Unii Europejskiej (tzw. państw trzecich) – system ECRIS-TCN. W praktyce chodzi o to, żeby polskie sądy i prokuratury mogły łatwiej sprawdzić, czy cudzoziemiec (np. z Ukrainy, Białorusi czy Chin) był wcześniej karany w innym kraju UE, a także żeby inne państwa członkowskie mogły to samo zrobić wobec osób karanych w Polsce.

Co to zmienia dla zwykłych ludzi?

• Dla obywateli państw spoza UE (np. Ukraińców, Białorusinów, Chińczyków): Jeśli zostaniesz skazany w Polsce, twoje odciski palców trafią do unijnej bazy. Gdy później będziesz starać się o wizę, pracę czy azyl w innym kraju UE, ten kraj będzie mógł sprawdzić, czy byłeś karany w Polsce. To utrudni ukrywanie przeszłości kryminalnej.
• Dla Polaków: Jeśli jesteś Polakiem i masz też obywatelstwo innego państwa (np. polsko-ukraińskie), twoje skazania w Polsce też mogą być widoczne w nowym systemie. Jeśli nie masz innego obywatelstwa, system cię nie dotyczy – chyba że sam poprosisz o sprawdzenie swojej karalności w innych krajach UE.
• Dla firm i organizacji: Pracodawcy i instytucje (np. przy zatrudnianiu do pracy z dziećmi) będą mogli łatwiej sprawdzić, czy cudzoziemiec nie był karany w innych krajach UE. To zwiększy bezpieczeństwo przy zatrudnianiu obcokrajowców.

Co się zmienia w praktyce?

• Obowiązkowe pobieranie odcisków palców: Każdy obywatel państwa spoza UE, który jest podejrzany o przestępstwo w Polsce, musi oddać odciski palców. To nowy obowiązek – wcześniej nie był tak powszechny.
• Nowe dane w aktach oskarżenia: W akcie oskarżenia przeciwko cudzoziemcowi musi się znaleźć numer jego odcisków palców (ID AFIS). Bez tego sąd może zwrócić akt do poprawki.
• Szybsza wymiana informacji: Polskie Biuro Informacyjne KRK ma 10 dni roboczych na odpowiedź na pytanie innego kraju UE o karalność danej osoby (a 20 dni, jeśli chodzi o informację dla samej osoby).
• Nowe oznaczenie przestępstw terrorystycznych: Sądy będą musiały w karcie rejestracyjnej zaznaczać, czy dane przestępstwo ma charakter terrorystyczny. To ważne dla systemów wizowych UE.

Kogo to dotyczy bezpośrednio?

• Cudzoziemców spoza UE (np. obywateli Ukrainy, Białorusi, Chin, USA) – jeśli popełnią przestępstwo w Polsce.
• Polaków mających podwójne obywatelstwo (polskie + np. ukraińskie) – ale tylko w ogran