Zasady dla firm i instytucji działających w kosmosie

Ustawa wprowadza zasady dla firm i instytucji, które chcą wynosić w kosmos satelity, rakiety lub inne obiekty, a także nimi zarządzać i je kontrolować. Określa, kto i na jakich warunkach może to robić, kto za co odpowiada i jakie są kary za łamanie przepisów.

Co to oznacza w praktyce?

• Konieczność uzyskania zezwolenia: Każda polska firma lub instytucja (np. uczelnia), która chce wynieść obiekt w kosmos, nim sterować lub go usuwać, musi dostać na to zgodę od Prezesa Polskiej Agencji Kosmicznej (PAK). Bez tego zezwolenia działalność jest nielegalna i grozi za to bardzo wysoka kara pieniężna – nawet do 500-krotności przeciętnego wynagrodzenia (w 2025 roku byłoby to ok. 4 milionów złotych).
• Obowiązkowe ubezpieczenie: Operator (firma, która dostała zezwolenie) musi wykupić ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej za szkody, które może wyrządzić jego obiekt kosmiczny. Maksymalna suma ubezpieczenia na jedno zdarzenie to 60 milionów euro. Ubezpieczenie chroni też Skarb Państwa, który na arenie międzynarodowej odpowiada za szkody wyrządzone przez polskie obiekty.
• Rejestr obiektów kosmicznych: Powstanie jawny, internetowy rejestr, do którego trzeba wpisać każdy polski obiekt kosmiczny (satelitę, rakietę). Operator ma 7 dni od wyniesienia obiektu, aby go zgłosić. Za spóźnienie grozi kara.
• Kontrola i kary: PAK będzie kontrolować, czy działalność kosmiczna jest prowadzona zgodnie z zezwoleniem i przepisami. Za naruszenia (np. działanie niezgodne z zezwoleniem, brak zgłoszenia do rejestru, utrudnianie kontroli) grożą kary pieniężne – od kilku do kilkuset tysięcy złotych, w zależności od przewinienia.
• Odpowiedzialność za szkody: Operator odpowiada za szkody wyrządzone przez jego obiekt kosmiczny. Za szkody na Ziemi lub w powietrzu odpowiada zawsze, nawet jeśli nie zawinił. Za szkody w kosmosie – na ogólnych zasadach (trzeba udowodnić winę). Jeśli Polska zapłaci odszkodowanie za szkodę, może żądać zwrotu tych pieniędzy od operatora.
• Postępowanie w razie awarii i znalezienia "śmieci kosmicznych": Ustawa określa, jak działać, gdy dojdzie do nieprzewidzianego zdarzenia (np. upadku szczątków). Każdy, kto znajdzie podejrzany przedmiot, który może być śmieciem kosmicznym, musi niezwłocznie powiadomić Policję. Policja w ciągu 24 godzin informuje o tym Prezesa PAK. Znalezionej rzeczy nie wolno przenosić bez zgody Policji.
• Kto jest zwolniony z niektórych obowiązków: Jednostki podległe Ministerstwu Obrony Narodowej (np. wojskowe