Zmiana zasad finansowania gmin z terenów chronionej przyrody

Ustawa zmienia zasady przyznawania pieniędzy z budżetu państwa dla gmin, na terenie których są parki narodowe, rezerwaty przyrody i parki krajobrazowe. Chodzi o to, żeby gminy, które przez ochronę przyrody mają ograniczenia w budowie domów, fabryk czy dróg, dostały więcej pieniędzy, a te z mniej restrykcyjną ochroną – mniej.

Oto, co zmienia się w praktyce:

• Więcej pieniędzy dla gmin z parkami narodowymi i rezerwatami: Wzrasta tzw. "waga" do wyliczania dotacji (subwencji) dla gmin z parkami narodowymi (z 2,0 na 2,4) i rezerwatami przyrody (z 1,0 na 1,6). Im wyższa waga, tym więcej pieniędzy gmina dostanie z budżetu państwa na swoje potrzeby (np. szkoły, drogi).
• Mniej pieniędzy dla gmin z parkami krajobrazowymi: Zmniejsza się waga dla parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu (z 0,3 na 0,25). Dodatkowo zniesiono całkowicie wagę dla obszarów z mniejszą liczbą zakazów (była 0,1). To oznacza, że te gminy dostaną mniej pieniędzy z tytułu posiadania takich form ochrony przyrody.
• Koniec z "karaniem" za posiadanie dużego parku narodowego: Gminy, w których park narodowy zajmuje więcej niż 100 hektarów, nie będą już miały pomniejszanej dotacji z powodu tego, że są uznawane za "bogate" (tzw. korekta zamożności). Wcześniej, przez małą liczbę mieszkańców (bo na terenie parku nie można budować), gmina była sztucznie uznawana za bogatą i dostawała mniej pieniędzy. Teraz to się zmienia – pieniądze z tytułu ochrony przyrody zostaną w całości w gminie.
• Dodatkowa rezerwa na lata 2025-2026: W budżecie państwa zostanie zabezpieczona specjalna pula 40 milionów złotych w każdym z tych lat dla gmin, które mają park narodowy zajmujący więcej niż 20% powierzchni gminy lub większy niż 2000 hektarów. Pieniądze te mają być przekazane gminom najpóźniej do końca drugiego kwartału roku (czyli do końca czerwca), żeby mogły je wydać w tym samym roku, a nie jak wcześniej – pod koniec roku, gdy nie było już na to czasu.

Kogo dotyczy? Gmin, powiatów i województw, na terenie których są parki narodowe, rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe i obszary chronionego krajobrazu. Dla zwykłych mieszkańców zmiana oznacza, że ich gmina może dostać więcej lub mniej pieniędzy na inwestycje (np. remont dróg, budowę kanalizacji), w zależności od tego, jakie formy ochrony przyrody u siebie ma.