Zmiany w nadzorze sądowym nad podsłuchami i inwigilacją służb

Ustawa wprowadza kilka konkretnych zmian w tym, jak sądy i prokuratorzy nadzorują służby (Policję, Straż Graniczną, ABW, CBA, SOP itd.), gdy te zakładają podsłuchy i inwigilację (kontrolę operacyjną). Chodzi o to, żeby sądy miały większą kontrolę i mogły szybciej reagować.

Co to oznacza w praktyce?

• Sąd musi uzasadnić swoją decyzję – gdy sąd zgadza się na założenie podsłuchu, przedłużenie go lub odmawia, musi napisać, dlaczego tak zdecydował. Do tej pory nie zawsze tak było.
• Służby muszą informować sąd o wynikach – po zakończeniu inwigilacji Policja, ABW itd. muszą powiedzieć sądowi i prokuratorowi, co udało się ustalić. Jeśli sąd lub prokurator poproszą, służby muszą też na bieżąco pokazywać materiały, nawet w trakcie trwania podsłuchu.
• Sąd i prokurator mogą w każdej chwili przerwać podsłuch – jeśli w trakcie inwigilacji okaże się, że nie ma już podstaw do jej kontynuowania, sąd lub prokurator mogą wydać nakaz natychmiastowego przerwania. Swoją decyzję muszą uzasadnić. Służba może się odwołać od decyzji sądu, ale nie może się odwołać od decyzji prokuratora.
• Ścisłe terminy na niszczenie materiałów – jeśli materiały z podsłuchu nie mogą być wykorzystane w sądzie (np. są nielegalne), służby muszą je zniszczyć w ciągu 3 miesięcy od otrzymania nakazu sądu. Wyjątkowo termin można przedłużyć o kolejne 3 miesiące. O zniszczeniu trzeba poinformować sąd i prokuratora.
• Sąd dowiaduje się o niszczeniu "nieprzydatnych" materiałów – jeśli służby same uznają, że zebrane materiały nie są potrzebne (bo nie dotyczą przestępstwa), i je niszczą, muszą o tym poinformować sąd, który wydał zgodę na podsłuch.
• Prokurator też może się odwołać – teraz prokurator ma prawo złożyć zażalenie na decyzję sądu o zgodzie na podsłuch (lub o przedłużeniu), tak samo jak służby.
• Straż Graniczna składa coroczne sprawozdanie Sejmowi i Senatowi – minister spraw wewnętrznych będzie co roku, do 30 czerwca, przedstawiać parlamentowi informację o tym, jak Straż Graniczna korzysta z podsłuchów. Pierwsze sprawozdanie ma być złożone do 30 czerwca 2027 roku.
• Zniesienie uprawnień Inspektora Nadzoru Wewnętrznego (INW) – INW (organ nadzorujący policjantów i strażaków) traci prawo do samodzielnego zakładania podsłuchów swoim funkcjonariuszom. Będzie mógł prowadzić tylko inne, mniej