Zmiany w pobycie i pomocy dla uchodźców z Ukrainy

Co zmienia ta ustawa? (wersja dla każdego)

Ustawa porządkuje zasady pobytu i pomocy dla uchodźców z Ukrainy. Kończy się okres specjalnych przepisów (specustawy), a większość rozwiązań zostaje przeniesiona do zwykłych, stałych przepisów o cudzoziemcach. Dla ludzi, którzy już są w Polsce, zmiany są raczej kosmetyczne – najważniejsze uprawnienia zostają, ale są lepiej kontrolowane.

Najważniejsze zmiany w praktyce:

• Legalny pobyt: Pobyt uchodźcy jest legalny od dnia wjazdu do Polski do dnia, do którego Unia Europejska przedłuży ochronę czasową (obecnie do 4 marca 2027 r.). To samo dotyczy dziecka urodzonego w Polsce przez matkę-uchodźczynię.
• PESEL UKR: Aby legalnie przebywać i otrzymywać pomoc, trzeba złożyć wniosek o nadanie numeru PESEL ze statusem UKR. Termin: 30 dni od przekroczenia granicy. Jeśli ktoś tego nie zrobi – ochrona czasowa wygasa.
• Koniec z papierowymi zaświadczeniami: Zamiast papierowego zaświadczenia od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, status potwierdza numer PESEL UKR. Można też pobrać dokument w aplikacji mObywatel (tzw. Diia.pl), który uprawnia do wielokrotnego przekraczania granicy.
• Zakwaterowanie:
• Pomoc doraźna (pierwsze 60 dni): Ministerstwo Spraw Wewnętrznych może zapewnić nocleg i wyżywienie w ośrodku zbiorowego zakwaterowania lub dać pieniądze na własny rachunek. Maksymalnie przez 12 miesięcy od początku kryzysu.
• Pomoc długoterminowa (dla grup wrażliwych): Osoby starsze (kobiety 60+, mężczyźni 65+), niepełnosprawne (znaczny/umiarkowany stopień), kobiety w ciąży, rodzice z dziećmi do 12. miesiąca życia oraz osoby po dłuższej hospitalizacji mogą liczyć na dłuższe zakwaterowanie z wyżywieniem, organizowane przez Ministerstwo Rodziny.
• Praca: Uchodźca może pracować bez zezwolenia. Pracodawca ma 7 dni na zgłoszenie tego do urzędu pracy przez internet.
• Świadczenia rodzinne i socjalne:
• 800+ (świadczenie wychowawcze), "Aktywnie w żłobku", "Dobry start" (300+): Przysługują, ale pod warunkiem, że rodzic pracuje (lub spełnia inne warunki aktywności zawodowej). Wypłata zostanie wstrzymana, jeśli osoba lub dziecko wyjedzie z Polski.
• Pomoc społeczna (np. zasiłek celowy, schronienie): Przysługuje, ale trzeba złożyć oświadczenie, że nie ma się innego tytułu pobytowego (np. karty pobytu).
• Opieka zdrowotna: Uchodźcy z PESEL UKR mają prawo do op