Zmiany w przepisach dotyczących tymczasowego aresztowania

Ustawa zmienia przepisy dotyczące tymczasowego aresztowania, które jest środkiem zapobiegawczym stosowanym wobec osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa. Celem zmian jest ograniczenie nadużywania tego środka i lepszą ochronę praw osób aresztowanych.

Główne zmiany dotyczą:

• Wyłączenie sędziego z mocy prawa – sędzia, który orzekł o zastosowaniu lub przedłużeniu tymczasowego aresztowania w postępowaniu przygotowawczym, nie może już uczestniczyć w dalszych orzeczeniach w tej sprawie. Zapobiega to sytuacji, gdy sędzia czuje się związany swoją wcześniejszą decyzją.
• Jawność posiedzeń – posiedzenia dotyczące zastosowania lub przedłużenia tymczasowego aresztowania będą jawne (mogą być zamknięte tylko ze względu na dobro postępowania).
• Dostęp do akt sprawy – prokuratura musi udostępnić oskarżonemu i jego obrońcy akta w formie elektronicznej, a obrońca musi mieć czas na przygotowanie się do obrony, uwzględniając złożoność sprawy.
• Prawo do obrońcy – osoba zatrzymana bez obrońcy może żądać, aby sąd wyznaczył jej obrońcę z urzędu przed przesłuchaniem i przed posiedzeniem w sprawie aresztowania.
• Termin rozpatrzenia wniosku – sąd musi rozpatrzeć wniosek o aresztowanie nie później niż w ciągu 24 godzin od jego złożenia.
• Obowiązkowy udział prokuratora – prokuratura musi być obecna na posiedzeniu; jej niestawiennictwo oznacza wycofanie wniosku.
• Harmonogram działań – prokuratura musi wskazać, jakie konkretne czynności procesowe planuje przeprowadzić i w jakich terminach, aby uzasadnić dalsze aresztowanie.
• Zakaz „aresztu wydobywczego" – wyraźnie zakazane jest stosowanie aresztowania w celu wywarcia nacisku na przyznanie się do winy lub złożenie wyjaśnień.
• Zmiana przesłanek aresztowania – aresztowanie może być stosowane tylko gdy grozi rzeczywiste (nie tylko teoretyczne) zagrożenie ucieczką lub utrudnianiem postępowania. Przesłanka zagrożenia surową karą zostaje usunięta.
• Wyższy próg dla aresztowania – aresztowanie nie może być stosowane, jeśli przestępstwo zagrożone jest karą poniżej 2 lat pozbawienia wolności (wcześniej próg wynosił 1 rok).
• Skrócenie okresu aresztowania – sąd może orzec aresztowanie na maksymalnie 1 miesiąc (wc