Najnowsze zmiany w prawie

Projekt zakłada ostrzejsze kary dla kierowców, którzy łamią przepisy na przejazdach kolejowych.

• Prawo jazdy zatrzymane od razu na 3 miesiące za: objeżdżanie opuszczonych zapór lub półzapór, wjazd na przejazd, gdy zapory się opuszczają albo jeszcze się nie podniosły, wjazd na przejazd przy czerwonym świetle (także migającym lub dwóch migających na zmianę), a także wjazd na tory, gdy po drugiej stronie nie ma miejsca, żeby zjechać. Dokument zatrzymuje policja za pokwitowaniem, a starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu na 3 miesiące.
• Zakaz prowadzenia pojazdów obowiązkowo zamiast „jak sędzia zdecyduje” w dwóch przypadkach:
• skazanie za katastrofę w komunikacji (art. 173 kodeksu karnego) — zakaz na co najmniej 3 lata,
• skazanie za sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy (art. 174 kodeksu karnego) — zakaz na co najmniej 1 rok.
• Cofnięcie uprawnień, jeśli ktoś w okresie zatrzymania prawa jazdy znowu popełni takie naruszenie.
• Nowe przepisy mają wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia ustawy.

Co się zmienia dla firm i zwykłych ludzi?

Ustawa wprowadza kilka ważnych zmian w podatku VAT. Dotyczą one głównie firm, które eksportują lub importują towary, oraz firm kurierskich i pocztowych. Oto najważniejsze zmiany w praktyce:

• Łatwiejsze udowodnienie eksportu (wywozu towarów za granicę UE): Do tej pory, żeby zastosować stawkę VAT 0% (czyli nie płacić podatku) przy eksporcie, firma musiała mieć potwierdzenie od polskiego urzędu celnego. Teraz lista dozwolonych dokumentów jest szersza. Wystarczy na przykład:
• Dokument od przewoźnika (np. firmy kurierskiej), który potwierdza, że towar dotarł do klienta poza UE.
• Dokument od operatora pocztowego potwierdzający dostarczenie przesyłki poza UE.
• Dokument z zagranicznego urzędu celnego potwierdzający przywóz towaru do kraju spoza UE, wraz z oświadczeniem kupującego, że towar do niego dotarł.
• Cel: Mniej sporów z urzędem skarbowym i łatwiejsze życie dla firm eksportujących.
• Koniec z obowiązkiem noszenia papierowego potwierdzenia rejestracji VAT: Firmy, które chcą skorzystać z uproszczeń przy imporcie (np. nie płacić kaucji), nie muszą już co 6 miesięcy przedstawiać urzędowi celnemu papierowego potwierdzenia, że są czynnym podatnikiem VAT. Urząd sam to sprawdzi w systemie.
• Zmiany w rozliczaniu małych przesyłek z zagranicy (do 150 euro): To zmiana dla firm kurierskich i pocztowych, które sprowadzają do Polski np. drobne zakupy z Chin. Zmienia się sposób, w jaki mają rozliczać VAT od tych przesyłek. Zamiast miesięcznych zbiorczych zgłoszeń celnych, będą musiały:
• Składać indywidualne zgłoszenia celne dla każdej przesyłki.
• Prowadzić nową, bardziej szczegółową ewidencję.
• Składać nową, elektroniczną deklarację miesięczną do urzędu celno-skarbowego.
• Cel: Dostosowanie polskich przepisów do nowych unijnych zasad celnych, które wchodzą w życie 1 lipca 2026 r.
• Zwolnienie z VAT dla prezentów z zagranicy – teraz także dla odbiorców w innych krajach UE: Do tej pory zwolnienie z VAT przy imporcie drobnych przesyłek o charakterze niehandlowym (np. prezentów) dotyczyło tylko sytuacji, gdy odbiorca mieszkał w Polsce. Po zmianie, zwolnienie będzie obowiązywać także wtedy, gdy przesyłka jest wysyłana do Polski, ale jej odbiorca mieszka w innym kraju Unii Europejskiej. To efekt wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE.
• Elektroniczne deklaracje importowe: Deklaracje importowe dla firm stosujących tzw. odprawę scentralizowaną (procedura celna angażująca kilka krajów UE) będą musiały być składane wyłącznie

Polska zamierza ratyfikować (czyli oficjalnie uznać za obowiązujące) Międzynarodową konwencję z Hongkongu o bezpiecznym i ekologicznym recyklingu statków. Chodzi o to, żeby złomowanie starych statków odbywało się w sposób bezpieczny dla ludzi i środowiska, a nie byle jak.

Co to oznacza w praktyce?

• Dla armatorów (właścicieli statków pływających pod polską banderą): Będą mogli dostać międzynarodowe świadectwa (dokumenty) potwierdzające, że ich statek nadaje się do bezpiecznego złomowania. Wcześniej, bez tej konwencji, nie mieli takiej możliwości. To ułatwi im działalność na świecie i sprawi, że polska bandera będzie bardziej wiarygodna.
• Dla stoczni złomujących statki: Będą musiały dostać specjalne zezwolenie (autoryzację) od polskich władz, żeby legalnie rozbierać statki. To już w dużej mierze działa, bo Polska ma własne, ostrzejsze przepisy unijne. Konwencja to po prostu potwierdza na arenie międzynarodowej.
• Dla środowiska i pracowników: Konwencja ma na celu ograniczenie sytuacji, w których statki są złomowane w niebezpiecznych warunkach, np. w krajach azjatyckich, gdzie giną ludzie i zatruwa się środowisko. Polska, przyjmując te zasady, wspiera walkę z tym procederem.

Najważniejsze zmiany w skrócie:

• Wykaz materiałów niebezpiecznych (IHM): Każdy statek o pojemności 500 GT i więcej (czyli większy) będzie musiał mieć spis wszystkich szkodliwych substancji (np. azbest, ołów), które są w jego konstrukcji. Nowe statki od razu, a istniejące najpóźniej 5 lat po wejściu konwencji w życie (czyli do 2030 roku) lub przed złomowaniem.
• Inspekcje i certyfikaty: Statki będą przechodzić obowiązkowe przeglądy co 5 lat, a przed samym złomowaniem – przegląd końcowy. Dostaną wtedy międzynarodowe świadectwo gotowości do recyklingu.
• Zakłady recyklingu: Będą musiały mieć autoryzację (pozwolenie) od polskich władz i przygotować dla każdego statku szczegółowy "plan recyklingu", czyli opis, jak dokładnie ma wyglądać demontaż.

Kogo to dotyczy?

• Armatorów (firm żeglugowych) posiadających statki pod polską banderą.
• Stoczni i firm zajmujących się złomowaniem statków w Polsce.
• Urzędów morskich i marszałków województw, którzy będą wydawać odpowiednie zezwolenia i kontrolować.

Status sprawy: Konwencja weszła w życie na świecie 26 czerwca 2025 roku. Polska dopiero teraz (za pomocą tej ustawy) wyraża zgodę na jej ratyfikację. Ustawa wejdzie w życie **14 dni po og

Ustawa upraszcza formalności w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością (spółkach z o.o.). Chodzi o to, żeby wspólnicy mogli załatwiać sprawy przez internet, bez konieczności wysyłania papierowych listów.

Oto co się zmienia w praktyce:

• Zwoływanie zebrań wspólników: Zamiast wysyłać list polecony, spółka może zawiadomić wspólnika o zebraniu mailem lub na adres do doręczeń elektronicznych (np. e-Doręczenia). Warunek: wspólnik musi wcześniej wyrazić na to zgodę w formie dokumentowej (np. wysłać maila, skan, wypełnić formularz online). Nie musi już składać pisemnej zgody z własnoręcznym podpisem.
• Pełnomocnictwo na zebranie: Wspólnik może udzielić pełnomocnictwa (upoważnić kogoś innego do głosowania w jego imieniu) w formie dokumentowej – na przykład wysyłając skan podpisanego dokumentu mailem. Nie musi już składać oryginału z własnoręcznym podpisem ani używać podpisu kwalifikowanego. To samo dotyczy prostych spółek akcyjnych.
• Zastrzeżenie: Umowa spółki może wymagać bardziej rygorystycznej formy (np. pisemnej z notarialnym poświadczeniem). Jeśli tak jest w umowie, to te surowsze zasady obowiązują dalej.
• Co z dotychczasowymi zgodami i pełnomocnictwami? Jeśli wspólnik wyraził zgodę na maile lub udzielił pełnomocnictwa przed wejściem w życie nowych przepisów, to ocenia się je według starych zasad (czyli np. wymagany był własnoręczny podpis). Nowe, luźniejsze zasady dotyczą tylko nowych zgód i pełnomocnictw.
• Poprawka w innej ustawie: Ustawa poprawia też błąd w przepisach, które wejdą w życie 18 lutego 2027 roku – chodzi o prawidłowe odesłanie do konkretnego artykułu. To zmiana techniczna, która nie wpływa na codzienne sprawy wspólników.

Ustawa zmienia opodatkowanie e-papierosów i urządzeń do waporyzacji (np. podgrzewaczy). Chodzi o to, żeby wszystkie były traktowane tak samo i żeby nie dało się uniknąć podatku przez rozkręcanie ich na części.

Co się zmienia w praktyce?

• Nowe definicje: Ustawa precyzyjnie dzieli e-papierosy na:
• jednorazowe (całe urządzenie, którego nie da się ponownie napełnić),
• wielorazowe na wymienne wkłady (urządzenie zasilające, do którego wkłada się osobny wkład z płynem),
• pozostałe (np. z wbudowanym zbiornikiem, który napełnia się płynem).
• Wkłady (pojemniki z płynem lub bez, pasujące tylko do wielorazowych e-papierosów) nie będą już opodatkowane akcyzą – podatek będzie tylko od płynu w nich zawartego i od urządzenia zasilającego.
• Wyższe podatki (akcyza):
• Płyn do e-papierosów: stawka rośnie z 1,80 zł do 2,20 zł za każdy mililitr (od 1 stycznia 2027 r.).
• Jednorazowy e-papieros: do podatku od płynu dolicza się dodatkowo 50 zł za sztukę (zamiast dotychczasowych 40 zł).
• Urządzenia do waporyzacji (wielorazowe e-papierosy, podgrzewacze, urządzenia wielofunkcyjne): stawka rośnie z 40 zł do 50 zł za sztukę.
• Zestawy części do urządzeń do waporyzacji: stawka rośnie z 40 zł do 50 zł za sztukę.
• Kogo to dotyczy?
• Producentów, importerów i sprzedawców e-papierosów i urządzeń do waporyzacji.
• Sprzedawców wkładów – oni nie płacą akcyzy od wkładu, ale muszą płacić akcyzę od płynu w nim zawartego.
• Firm, które sprzedają "doły" (urządzenia zasilająco-sterujące bez grzałki) – one teraz też będą uznawane za urządzenia do waporyzacji i objęte akcyzą.
• Nowe obowiązki dla firm:
• Firmy, które dotąd nie były objęte akcyzą (np. sprzedające same urządzenia zasilające), będą musiały:
• zarejestrować się w Centralnym Rejestrze Podmiotów Akcyzowych,
• uzyskać zezwolenia akcyzowe (np. na prowadzenie składu podatkowego),
• oznaczać wyroby znakami akcyzy (banderolami),
• składać deklaracje akcyzowe i prowadzić ewidencję.
• Terminy:
• Ustawa wchodzi w życie 14 dni od ogłoszenia.
• W

Projekt ustawy wprowadza kilka uproszczeń dla firm w podatkach dochodowych (PIT i CIT). Oto najważniejsze zmiany w praktyce:

• Zniesienie sankcji za przelew na zły rachunek (od 1 stycznia 2027 r.) – Obecnie, jeśli firma zapłaci fakturę powyżej 15 000 zł przelewem na rachunek spoza białej listy VAT (czyli inny niż widnieje w oficjalnym wykazie) albo z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności (MPP), nie może zaliczyć tego wydatku do kosztów podatkowych. Po zmianie ten zakaz znika. Uwaga: nadal grozi za to odpowiedzialność solidarna za cudzy dług VAT (art. 117ba Ordynacji podatkowej) oraz osobna sankcja VAT w wysokości 30% kwoty z faktury.
• Uproszczenie podpisywania informacji o cenach transferowych (TPR) – Obecnie TPR może podpisać tylko ściśle określona osoba (np. kierownik jednostki) lub wybrani pełnomocnicy (adwokat, radca prawny, doradca podatkowy, biegły rewident). Po zmianie TPR będzie można podpisać na ogólnych zasadach, czyli także przez pełnomocnika, który ma pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji podatkowych (UPL-1). To ułatwienie dla firm.
• Likwidacja obowiązkowego oświadczenia w TPR – Znika wymóg składania w informacji TPR oświadczenia, że dokumentacja cen transferowych jest zgodna ze stanem rzeczywistym, a ceny są rynkowe. To odformalizowanie, które nie zmienia obowiązku stosowania cen rynkowych – organy podatkowe nadal mogą to sprawdzać.
• Zwolnienie mikro i małych firm z podawania wskaźników finansowych w TPR – Mikroprzedsiębiorca i mały przedsiębiorca (wg definicji z Prawa przedsiębiorców) nie będą musieli wypełniać w TPR części dotyczącej ogólnych wskaźników finansowych (np. rentowności). To mniej papierkowej roboty dla najmniejszych firm.
• Doprecyzowanie prawa do korekt cen transferowych dla podmiotów krajowych – Ustawa wyjaśnia, że korekty cen transferowych (tzw. korekty kompensacyjne) są dozwolone także między polskimi firmami powiązanymi, a nie tylko w transakcjach z zagranicą. Usuwa to wcześniejsze wątpliwości.

Kogo dotyczy? Przedsiębiorców (osoby fizyczne i prawne) prowadzących działalność gospodarczą, którzy dokonują transakcji z podmiotami powiązanymi (ceny transferowe) lub płacą faktury VAT przelewem.

Kiedy zmiany wejdą w życie? Większość uproszczeń (TPR, oświadczenie, wskaźniki, korekty) – po 14 dniach od ogłoszenia ustawy. Zniesienie sankcji za przelew na zły rachunek – dopiero 1 stycznia 2027 r.

Ustawa wprowadza nowe zasady walki z „ekościemą” – czyli sytuacjami, gdy firmy udają, że są bardziej ekologiczne, niż są w rzeczywistości. Chodzi też o to, żebyś jako klient dostawał więcej konkretnych informacji o tym, jak długo coś wytrzyma i czy da się to naprawić.

Co to oznacza w praktyce?

• Koniec z ogólnikami bez pokrycia. Firma nie będzie mogła napisać na opakowaniu „przyjazne środowisku” czy „eko”, jeśli nie udowodni tego konkretnym certyfikatem (np. unijnym znakiem Ecolabel). Zwykłe hasła bez dowodów będą zakazane.
• Zakaz „zielonego mydlenia oczu”. Zabronione będzie:
• Mówienie, że produkt jest „neutralny dla klimatu” tylko dlatego, że firma posadziła gdzieś drzewa (czyli opieranie się na kompensowaniu emisji).
• Chwalenie się, że produkt nie zawiera substancji, która i tak jest zakazana prawem dla wszystkich.
• Reklamowanie całego produktu jako ekologicznego, podczas gdy ekologiczne jest tylko jego opakowanie.
• Więcej informacji o trwałości i naprawach. Zanim kupisz, sprzedawca będzie musiał (jeśli producent mu to udostępni) poinformować Cię:
• Jak długo producent zapewnia bezpłatne aktualizacje oprogramowania (np. dla telefonu).
• Czy i jak łatwo towar da się naprawić (może być podana punktowa ocena naprawialności).
• Ile kosztują części zamienne i czy w ogóle są dostępne.
• Nowe, czytelne oznaczenia na sklepach i w internecie. Pojawi się obowiązkowa, jednolita informacja o Twoich prawach (np. że masz minimum 2 lata na reklamację). Jeśli producent daje dłuższą, bezpłatną gwarancję (powyżej 2 lat), będzie to oznaczone specjalnym, łatwo rozpoznawalnym znakiem.
• Zakaz ukrywania wad. Firma nie będzie mogła zataić, że aktualizacja oprogramowania spowolni Twój telefon. Nie będzie też mogła nakłaniać Cię do wymiany wkładu w drukarce, zanim ten faktycznie się nie skończy.

Kogo dotyczy?

Wszystkich konsumentów (czyli Ciebie, gdy kupujesz dla siebie) oraz wszystkich przedsiębiorców (firm), które sprzedają towary i usługi w Polsce.

Projekt zmienia zasady pobierania opłaty miejscowej i uzdrowiskowej (to dodatkowe pieniądze, które gminy pobierają od turystów za nocleg) oraz podnosi limit zwolnienia z podatku od sprzedaży rzeczy ruchomych.

Najważniejsze zmiany:

• Opłata miejscowa i uzdrowiskowa zależeć ma tylko od noclegu, a nie od celu przyjazdu. Do tej pory trzeba było ustalać, czy ktoś przyjechał w celach turystycznych, wypoczynkowych, szkoleniowych czy zdrowotnych. Projekt zakłada, że płaci każdy, komu przez co najmniej jedną noc świadczona jest usługa zakwaterowania. Jedna noc to okres od rozpoczęcia usługi w danym dniu do jej zakończenia następnego dnia.
• Opłatę miejscową będzie można wprowadzić w miejscowościach z walorami krajobrazowymi, bez wymogu czystego powietrza. Teraz przepisy wymagają spełnienia norm jakości powietrza, przez co np. Kraków czy Szczyrk nie mogą pobierać tej opłaty. Po zmianie wystarczą walory krajobrazowe i baza noclegowa.
• Maksymalne stawki opłat: opłata miejscowa do 5 zł za noc (w miejscowościach z walorami krajobrazowymi) i do 5,50 zł za noc (na obszarach ochrony uzdrowiskowej), opłata uzdrowiskowa do 6,86 zł za noc. To stawki maksymalne – gmina sama decyduje, czy pobiera mniej. Stawki mają być co roku waloryzowane.
• W jednej miejscowości będzie można pobierać tylko jedną z tych opłat – albo miejscową, albo uzdrowiskową.
• Opłatę pobierać ma płatnik, czyli podmiot świadczący usługi zakwaterowania (hotel, pensjonat, sanatorium, kwatera prywatna), a nie jak dotąd inkasent. Płatnik odpowiada za niepobranie opłaty oraz za pobranie i niewpłacenie jej. Za terminowe wpłacanie należy mu się 10% pobranej opłaty – gmina może ustalić wyższą stawkę.
• Płatnik może uzależnić rozpoczęcie noclegu od wpłaty na poczet opłaty za deklarowaną liczbę nocy. Jeśli wpłata okaże się wyższa niż należna opłata, różnicę zwraca się ostatniego dnia pobytu.
• Płatnik prowadzi rejestr opłaty (odrębnie dla każdego obiektu) z danymi gościa, stawką, liczbą nocy i wysokością pobranej opłaty. Rejestr to księga podatkowa – za jego nieprowadzenie lub prowadzenie nierzetelnie grożą kary z Kodeksu karnego skarbowego.
• Płatnik składa informację o pobranej opłacie do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu pobrania i wpłaca opłatę pomniejszoną o swoje wynagrodzenie. Informacja ma być składana elektronicznie z podpisem elektronicznym, ale do końca 2029 r. dop

Ustawa wprowadza konkretne zmiany w zasadach kontroli i informowania o jakości wody w kąpieliskach. Chodzi o to, żeby woda była lepiej badana, a ludzie szybciej wiedzieli, czy można się bezpiecznie kąpać.

Oto, co to oznacza w praktyce:

• Dokładniejsze badanie wody. W sezonie kąpielowym próbki wody będą pobierane równomiernie przez cały sezon, a nie tylko na początku i na końcu. Przerwa między badaniami nie może być dłuższa niż miesiąc. Dla kąpielisk działających krócej niż 8 tygodni wystarczą 2 próbki w sezonie (plus jedna przed otwarciem).
• Szybsza reakcja na sinice. Jeśli w profilu wody (czyli opisie kąpieliska) jest informacja, że mogą się pojawić sinice, organizator kąpieliska ma obowiązek regularnie sprawdzać wodę pod kątem ich zakwitu. Ma to umożliwić szybkie wykrycie zagrożenia i ostrzeżenie kąpiących się.
• Lepsze informowanie o zagrożeniach. Gdy woda jest zanieczyszczona (np. po ulewie), organizator kąpieliska musi nie tylko ostrzec znakiem, ale też poinformować, jaka jest przyczyna zanieczyszczenia i co robi, żeby je usunąć.
• Więcej informacji w internecie. Internetowy serwis kąpieliskowy (prowadzony przez sanepid) będzie musiał zawierać więcej szczegółów, np. o ryzyku krótkotrwałych zanieczyszczeń, ich przyczynach i podjętych działaniach. Serwis ma być dostępny w kilku językach.
• Współpraca służb przy złej wodzie. Jeśli woda w kąpielisku nie spełnia norm (szczególnie mikrobiologicznych), sanepid ma obowiązek poinformować o tym Wody Polskie, Inspekcję Ochrony Środowiska oraz wójta/burmistrza. Te instytucje muszą sprawdzić, co jest przyczyną i podjąć działania. Jeśli kąpielisko jest w parku narodowym, na morzu lub na śródlądowej drodze wodnej, informowany jest też odpowiedni dyrektor.
• Działania na rzecz poprawy wody. Co roku, do 31 stycznia, Główny Inspektor Sanitarny przekaże odpowiednim organom listę kąpielisk, w których woda nie jest "doskonała" lub "dobra". Te organy będą musiały podjąć praktyczne kroki, żeby poprawić jakość wody w tych miejscach.
• Reagowanie na zanieczyszczenia z zagranicy. Jeśli zanieczyszczenie wody w kąpielisku przyjdzie z innego kraju (np. rzeką płynącą z Czech), wojewoda ma obowiązek w ciągu 2 dni powiadomić o tym władze tego państwa i wspólnie działać.
• Nowe definicje. Ustawa precyzuje, co to znaczy "stały zakaz kąpieli" (zakaz na co najmniej jeden pełny sezon) i "duża liczba kąpiących się" (

• Nowa opłata dla turystów: Gminy będą mogły wprowadzić opłatę turystyczno-rekompensacyjną od osób, które nocują w hotelu, pensjonacie lub innym miejscu z usługami hotelarskimi. Opłatę płaci się, jeśli pobyt trwa dłużej niż jedną dobę – za każdą rozpoczętą dobę.
• Kto nie zapłaci: Opłaty nie pobiera się od:
• osób przebywających w szpitalach,
• dzieci do 16. roku życia,
• osób, które już płacą opłatę uzdrowiskową.
• Ile wyniesie opłata: Górną granicę stawki określi rozporządzenie – projekt zakłada, że nie może przekroczyć 35% minimalnej stawki godzinowej (czyli w 2025 roku maksymalnie około 10,50 zł za dobę). Każda gmina sama uchwałą ustali konkretną kwotę, może ją też różnicować (np. w zależności od standardu hotelu lub sezonu).
• Co dostaniesz w zamian: Gmina może wprowadzić opłatę tylko wtedy, gdy jednocześnie przyzna turystom rekompensatę – na przykład zniżkę do gminnego basenu, muzeum lub innej atrakcji turystycznej.
• Gdzie trafiają pieniądze: Zebrane środki są dzielone:
• 80% zostaje w gminie,
• 18% trafia do Polskiej Organizacji Turystycznej (na promocję turystyki),
• 2% dostaje inkasent (czyli np. hotel, który pobrał opłatę).
• Obowiązki dla hoteli i pensjonatów: To właściciele obiektów noclegowych będą pobierać opłatę od gości i odprowadzać ją do urzędu skarbowego do końca każdego miesiąca. Dostaną za to wynagrodzenie (2% od zebranej kwoty). Rada gminy może też nakazać im prowadzenie ewidencji gości.
• Kontrola społeczna: Wójt, burmistrz lub prezydent miasta musi do 30 sierpnia każdego roku przedstawić radzie gminy sprawozdanie, na co wydano pieniądze z opłaty w poprzednim roku.

Ustawa zmienia opłatę miejscową na opłatę turystyczną i ułatwia gminom jej pobieranie.

Co się zmienia:

• Gminy będą mogły pobierać opłatę turystyczną od turystów przebywających dłużej niż dobę, za każdy rozpoczęty dzień pobytu. Opłata będzie fakultatywna — gmina sama decyduje, czy ją wprowadzi.
• Znika wymóg, aby miejscowość spełniała specjalne warunki klimatyczne i krajobrazowe (takie jak normy czystości powietrza). Dzisiaj wiele turystycznych miast nie może pobierać opłaty, bo znajdują się w strefie, gdzie gdzie indziej powietrze jest zanieczyszczone — nawet jeśli w samej miejscowości powietrze jest czyste. Nowe przepisy to likwidują.
• Stawka opłaty turystycznej nie może przekroczyć 5 zł dziennie do 31 grudnia 2027 r. Od 2028 roku górna granica będzie waloryzowana (podnoszona) co roku przez ministra finansów.
• Rada gminy sama decyduje, w których miejscowościach pobierać opłatę i ile dokładnie (do maksymalnego pułapu). Może też ustalić różne stawki dla różnych miejscowości lub rodzajów obiektów (np. hotel, pensjonat, kwatera prywatna).

Kto nie płaci opłaty turystycznej:

• Osoby, które ukończyły 70 lat
• Członkowie rodzin wielodzietnych (posiadacze Karty Dużej Rodziny)
• Osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności

Przejście z opłaty miejscowej na turystyczną:

Gminy, które już pobierały opłatę miejscową, mogą ją kontynuować przez rok od wejścia w życie ustawy, ale nie mogą w tym czasie wprowadzić opłaty turystycznej ani podnieść stawki opłaty miejscowej. Po roku muszą przejść na nowy system lub zrezygnować z opłaty.

Dochody z opłaty turystycznej stanowią dochód własny gminy i mogą być przeznaczone na utrzymanie czystości, bezpieczeństwo i rewitalizację przestrzeni publicznej.

Ustawa wprowadza nową opłatę turystyczną, która zastąpi dotychczasową opłatę miejscową. Chodzi o to, żeby gminy (samorządy) mogły łatwiej i na szerszą skalę pobierać pieniądze od turystów, którzy nocują na ich terenie.

Oto, co to oznacza w praktyce:

• Każda gmina w Polsce będzie mogła wprowadzić opłatę turystyczną. Do tej pory mogły to robić tylko te, które spełniały specjalne warunki (np. miały dobre powietrze i ładny krajobraz). Teraz warunki zostają zniesione – decyzję podejmuje wyłącznie rada gminy. Dzięki temu opłatę będą mogły wprowadzić np. duże miasta jak Kraków czy Warszawa, które wcześniej nie miały do tego prawa.
• Opłatę zapłacą osoby, które przebywają w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych dłużej niż jedną dobę. Płaci się za każdą rozpoczętą dobę pobytu.
• Gmina może zdecydować, że opłata obowiązuje tylko w wybranych miejscowościach, dzielnicach lub osiedlach – nie musi obejmować całego jej obszaru.
• Maksymalna stawka opłaty to 25% minimalnej stawki godzinowej (czyli obecnie byłoby to około 7-8 złotych za dobę, ale dokładna kwota będzie się zmieniać wraz ze wzrostem płacy minimalnej).
• Gmina może różnicować stawki – np. wyższa w centrum, niższa na obrzeżach, albo inna dla rezerwacji przez internet, a inna przy bezpośrednim wynajmie.
• Obowiązek pobrania opłaty spada na pośrednika, jeśli płatność za nocleg idzie przez stronę internetową lub aplikację (np. Booking, Airbnb). To platforma ma pobrać opłatę od gościa i przekazać ją gminie.
• Opłata uzdrowiskowa (w gminach uzdrowiskowych) nie zmienia się – dalej obowiązuje na starych zasadach.
• Stare uchwały gmin o opłacie miejscowej zachowują ważność maksymalnie przez 12 miesięcy od wejścia w życie nowej ustawy. Po tym czasie gminy muszą przyjąć nowe uchwały zgodne z nowymi przepisami.
• Ustawa wejdzie w życie 1 stycznia 2027 roku.

Ustawa zakłada specjalne zasady na czas Światowego Jamboree Skautowego w 2027 roku (wielki zlot harcerzy z całego świata, który odbędzie się głównie w Gdańsku i okolicach, od 14 lipca do 16 sierpnia 2027). Dotyczy to organizatorów, służb, wolontariuszy i uczestników.

Oto, co to oznacza w praktyce:

• Opieka medyczna: Wojewoda Pomorski musi przygotować specjalny plan zabezpieczenia medycznego na czas zlotu. Podpisze umowy ze szpitalami i karetkami, żeby były gotowe na przyjęcie większej liczby pacjentów. Może też kupić dodatkowy sprzęt medyczny i karetki, a po zlocie przekazać je szpitalom lub pogotowiu.
• Szybsze zgłaszanie chorób zakaźnych: W 6 województwach (pomorskie, zachodniopomorskie, kujawsko-pomorskie, warmińsko-mazurskie, wielkopolskie, mazowieckie) lekarze i laboratoria będą musieli zgłaszać podejrzenie groźnej choroby zakaźnej w ciągu 2 godzin (zamiast zwykłego, dłuższego terminu). Ma to szybko wykryć ewentualną epidemię.
• Łatwiejsza budowa tymczasowych obiektów: Aby postawić namioty, sceny czy toalety na potrzeby zlotu, wystarczy je zgłosić do urzędu (nie trzeba pozwolenia na budowę). Urząd ma 14 dni na ewentualny sprzeciw. Wszystkie tymczasowe budynki trzeba rozebrać najpóźniej do 31 grudnia 2027.
• Wymogi dla pól namiotowych: Miejsca, gdzie będą spać harcerze, muszą spełniać podstawowe normy sanitarne i przeciwpożarowe (jak kemping z jedną gwiazdką). Muszą też mieć regulamin i osobę odpowiedzialną za kontakt w razie problemów.
• Sprawdzanie wolontariuszy: Każdy wolontariusz, który będzie pracował z nieletnimi uczestnikami (harcerzami w wieku 14-17 lat), musi być sprawdzony w rejestrach karnych (w tym w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym). Jeśli ma na koncie przestępstwa przeciwko dzieciom, nie zostanie dopuszczony do pracy.
• Woda do picia: Organizator musi zapewnić uczestnikom wodę zdatną do picia, regularnie ją badać i współpracować z sanepidem.
• Bezpieczeństwo pożarowe: Organizator musi uzgodnić ze strażą pożarną, jak przygotować teren i obiekty, żeby straż mogła swobodnie prowadzić akcje ratownicze.
• Wizy dla gości z zagranicy: Osoby jadące na Jamboree będą mogły szybciej i bez opłat dostać wizę, jeśli zgłoszą się do konsula najpóźniej na 6 tygodni przed zlotem.
• Handel w niedziele: W dnia

Projekt ustawy wprowadza szereg zmian w zasadach wsparcia dla odnawialnych źródeł energii (OZE), głównie dla biogazu i biometanu. Oto najważniejsze zmiany w praktyce:

• Nowy system aukcji dla biometanu: Powstaje nowy, oddzielny system aukcyjny dla sprzedaży biometanu (oczyszczonego biogazu, który można wtłaczać do sieci gazowej). Producenci biometanu będą mogli startować w aukcjach, a ci z najniższą ceną wygrają i dostaną gwarantowane dopłaty przez 20 lat (ale nie dłużej niż do 31 grudnia 2054 r.). Aukcje będą organizowane co najmniej raz w roku przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE).
• Kto może skorzystać z aukcji biometanu? Wytwórcy, którzy:
• Uzyskają zaświadczenie o dopuszczeniu do aukcji od Prezesa URE.
• Wprowadzą biometan do sieci gazowej po raz pierwszy po dniu zamknięcia aukcji.
• Użyją do produkcji biometanu wyłącznie biogazu z biomasy lub biogazu rolniczego z substratów (surowców) określonych w ustawie.
• Spełnią kryteria zrównoważonego rozwoju (np. odpowiednie normy środowiskowe).
• Zainstalują nowe urządzenia (wyprodukowane nie wcześniej niż 48 miesięcy przed pierwszym wytworzeniem biometanu w tej instalacji).
• Moc instalacji a podział na aukcje: Aukcje będą przeprowadzane oddzielnie dla dwóch grup instalacji:
• O mocy zainstalowanej elektrycznej mniejszej niż 2 MW.
• O mocy nie mniejszej niż 2 MW.

Moc elektryczną oblicza się, przeliczając moc instalacji biometanowej, przyjmując sprawność na poziomie 41%.

• Maksymalne ilości i wartości w aukcjach: Rada Ministrów będzie co roku (do 15 grudnia) określać, ile biometanu (w MWh) i za jaką maksymalną łączną wartość można sprzedać w aukcjach w kolejnych 3 latach.
• Cena maksymalna (referencyjna): Minister klimatu określi w rozporządzeniu maksymalną cenę za 1 MWh biometanu w aukcji (tzw. cenę referencyjną). Oferty z wyższą ceną będą odrzucane.
• Zabezpieczenie dla aukcji: Aby wziąć udział w aukcji, wytwórca musi wnieść zabezpieczenie: gwarancję bankową lub kaucję w wysokości 25 zł za każdy 1 kW mocy zainstalowanej jego instalacji.
• Obowiązek sprzedaży: Wytwórca, który wygra aukcję, zobowiązuje się sprzedać biometan po raz pierwszy w ciągu 48 miesięcy od zamknięcia aukcji. Jeśli tego nie zrobi, straci kaucję.
• Kary za niesprzedanie: Jeśli w okresie rozlic

Projekt zmienia kilka ustaw naraz, głównie po to, żeby usprawnić rynek energii. Najważniejsze zmiany w praktyce:

• Właściciele większych źródeł prądu i magazynów energii (moduły wytwarzania typu B, C, D oraz magazyny o mocy powyżej 50 kW) mają obowiązek współpracować z operatorem sieci: przekazywać dane o budowie i lokalizacji instalacji, dane o bieżącej pracy oraz plany produkcji, a także wykonywać polecenia operatora. Dotyczy to też właścicieli, którzy nie są firmami energetycznymi.
• Firmy zarządzające mniejszymi źródłami i magazynami (moduły typu A, magazyny do 50 kW, instalacje w mikroinstalacjach prosumentów) mają przekazywać operatorowi plany produkcji. Jeśli zbierają dane o bieżącej pracy tych urządzeń, muszą je na bieżąco przekazywać operatorowi, a na jego wniosek złożyć pisemne oświadczenie o tym, skąd te dane biorą — w terminie 21 dni.
• Za rażące naruszenie obowiązku przekazywania danych lub wykonywania poleceń operator może na maksymalnie 24 godziny ograniczyć lub wstrzymać przesył albo dystrybucję prądu, a nawet odłączyć instalację od sieci. W takiej sytuacji nie należy się odszkodowanie ani rekompensata.
• Kary pieniężne: od 1 000 zł do 500 000 zł za niewykonanie obowiązku przekazywania danych; za niezłożenie, złożenie nieprawdziwego lub wprowadzającego w błąd oświadczenia — od 10 000 zł do 15% przychodu firmy. Karę można wymierzyć łącznie za wszystkie naruszenia z danego kwartału.
• Rozliczenia za prąd, gdy system CSIRE (centralny system informacji rynku energii) nie działa: dopuszczalne jest rozliczanie na podstawie innych danych, ale tylko w zakresie, w jakim brak dostępu faktycznie to uniemożliwia. Przy rozliczeniach przedpłatowych (na liczniku na kartę) można wystawiać dokumenty na podstawie systemów przedpłatowych.
• Zgłaszanie awarii: podmioty muszą zgłaszać niedostępność swoich systemów w ciągu 1 godziny, zakres i przewidywany czas usunięcia — do 3 godzin, usunięcie — do 2 godzin. Same awarie trzeba usuwać w ciągu maksymalnie 24 godzin (dłużej tylko z przyczyn niezależnych). Po usunięciu awarii trzeba uzupełnić dane i skorygować rozliczenia.
• Plany działania na wypadek awarii systemów związanych z CSIRE muszą opracować: operator informacji rynku energii (w ciągu 2 miesięcy od wejścia w życie ustawy) oraz operator przesyłowy i podmioty współpracujące z CSIRE (w ciągu 2 miesięcy od ogłoszenia planu tego pierwszego).
• Opóźnienia we wdrożeniu CSIRE: Prezes URE może odstąpić od kary dla operatora sieci dystrybu

Ustawa pozwala dosypać pieniędzy z budżetu państwa do funduszu, z którego wypłacane są emerytury i renty rolników (Fundusz emerytalno-rentowy). Chodzi o to, że w 2026 roku na wypłaty może zabraknąć planowanych środków, głównie przez większą niż zakładano liczbę osób pobierających tzw. rentę wdowią.

W praktyce ustawa:

• Pozwala przekazać z budżetu państwa dodatkowo do 1 000 000 tys. zł (czyli 1 miliarda złotych) na wypłaty świadczeń dla rolników, ponad kwotę zapisaną w ustawie budżetowej na 2026 rok.
• Ułatwia procedurę: pieniądze mogą pochodzić z tzw. blokad wydatków (czyli środków, które w budżecie były zarezerwowane na inne cele, ale ich nie wykorzystano). Przy tym nie trzeba spełniać zwykłych wymogów formalnych – nie potrzeba zgody sejmowej komisji budżetu ani opinii, które normalnie są wymagane przy takich przesunięciach.
• Daje ministrowi finansów uprawnienie do przenoszenia tych zablokowanych środków między różnymi częściami budżetu, aby zasilić fundusz rolniczy. Decyzję podejmuje na wniosek prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS).
• Umożliwia zmianę planu finansowego funduszu tak, aby zwiększyć dotację z budżetu – również bez konieczności uzyskiwania dodatkowych zgód i opinii.

Ustawa dotyczy przede wszystkim Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) i budżetu państwa. Dla zwykłych ludzi, zwłaszcza rolników pobierających emerytury i renty, oznacza to, że państwo zabezpiecza pieniądze na wypłatę tych świadczeń w 2026 roku.

Ustawa upraszcza kontakty między pracodawcą a związkami zawodowymi i radami pracowników. Chodzi o to, żeby zamiast tylko tradycyjnych papierowych pism, można było używać też maila lub innych form elektronicznych.

Co się zmienia w praktyce:

• Dla związków zawodowych: Związek będzie mógł złożyć wniosek o informacje (np. o liczbie kadry kierowniczej) nie tylko na papierze, ale też mailem lub w formie dokumentu elektronicznego. Pracodawca będzie musiał odpowiedzieć w ciągu 7 dni od otrzymania takiego wniosku.
• Dla rad pracowników: Rada będzie mogła składać wnioski o informacje od pracodawcy także mailem lub w formie elektronicznej (nie tylko pisemnie).
• Dla pracodawcy: Pracodawca będzie mógł przekazywać informacje związkom i radom pracowników w formie elektronicznej (np. mailem), ale tylko jeśli:
• w przypadku związków – taką możliwość zapisano w układzie zbiorowym pracy lub porozumieniu związkowym,
• w przypadku rad pracowników – rada wyrazi na to zgodę (pracodawca nie może sam narzucić formy elektronicznej).
• Dodatkowo: Rada pracowników i pracodawca będą mogli wcześniej ustalić między sobą, w jakiej formie (papier, mail, dokument) mają się kontaktować.

Polska i Japonia podpisały umowę o zabezpieczeniu społecznym. Chodzi o to, żeby Polacy pracujący w Japonii i Japończycy pracujący w Polsce nie tracili pieniędzy ani praw do emerytury.

Co to oznacza w praktyce?

• Sumowanie okresów pracy – Jeśli pracowałeś/-aś w Polsce, a potem w Japonii (lub odwrotnie), okresy te będą liczone razem. Dzięki temu łatwiej będzie Ci zdobyć prawo do emerytury lub renty.
• Brak podwójnego opłacania składek – Jeśli polska firma wyśle Cię do pracy w Japonii na maksymalnie 5 lat (z możliwością przedłużenia o kolejne 3 lata), nadal będziesz płacić składki tylko w Polsce. To samo dotyczy Japończyków wysłanych do Polski.
• Wypłata świadczeń za granicę – Jeśli masz polską emeryturę lub rentę i przeprowadzisz się do Japonii, pieniądze będą Ci wypłacane na konto w Japonii. Do tej pory nie było to możliwe.
• Równe traktowanie – Polacy w Japonii i Japończycy w Polsce będą traktowani tak samo jak obywatele tego kraju w sprawach ubezpieczeń społecznych.

Kogo dotyczy?

• Polaków pracujących lub mieszkających w Japonii (szacunkowo ok. 3000 osób).
• Japończyków pracujących lub mieszkających w Polsce.
• Osób, które pracowały w obu krajach i starają się o emeryturę lub rentę.
• Firm wysyłających pracowników między Polską a Japonią.

Co z emeryturami?

• Jeśli masz za mało lat pracy w Polsce, żeby dostać polską emeryturę, doliczymy do tego lata przepracowane w Japonii.
• Polska zapłaci Ci emeryturę tylko za te lata, które przepracowałeś/-aś w Polsce (proporcjonalnie).
• Jeśli masz w Polsce mniej niż 12 miesięcy ubezpieczenia, polski ZUS nie przyzna Ci świadczenia.

Co z rentami i wypadkami przy pracy?

• Polskie świadczenia z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej dostaniesz tylko wtedy, gdy w chwili wypadku podlegałeś/-aś polskiemu ubezpieczeniu.
• Japońskie świadczenia z tytułu niezdolności do pracy będą przyznawane z uwzględnieniem okresów ubezpieczenia w Polsce.

Kiedy to wejdzie w życie?

Ustawa wchodzi w życie po 14 dniach od ogłoszenia, ale sama umowa zacznie obowiązywać dopiero po wymianie dokumentów ratyfikacyjnych. Szacuje się, że realne skutki finansowe (wypłaty) pojawią się najwcześniej w I połowie 2027 roku.

Ustawa zakłada przekształcenie Akademii Mazowieckiej w Płocku w Uniwersytet Mazowiecki w Płocku od 1 października 2026 roku. To zmiana głównie nazwy i statusu uczelni — z akademii na uniwersytet — bez przerywania nauki czy pracy. W praktyce oznacza to:

• Dla studentów, doktorantów i słuchaczy studiów podyplomowych: automatycznie stają się studentami, doktorantami i słuchaczami nowego uniwersytetu. Osoby przyjęte na pierwszy rok na rok akademicki 2026/2027 też będą studentami uniwersytetu. Wszystkie rozpoczęte postępowania (np. rekrutacja, skreślenia) są kontynuowane w nowej uczelni.
• Dla pracowników: stają się pracownikami uniwersytetu z zachowaniem ciągłości zatrudnienia.
• Dla władz uczelni: obecny rektor, senat, rada uczelni i inne organy (np. komisje dyscyplinarne, samorząd studencki) działają dalej jako organy uniwersytetu do końca obecnych kadencji. Te pierwsze kadencje nie są wliczane do ustawowego limitu.
• Dla majątku i spraw finansowych: cały majątek, prawa i obowiązki akademii (w tym projekty badawcze, umowy o dofinansowanie z UE, pozwolenia dotyczące kierunku lekarskiego) przechodzą automatycznie na uniwersytet.
• Dla uprawnień naukowych: uniwersytet zachowuje kategorie naukowe i uprawnienia do nadawania stopni naukowych, które miała akademia.
• Statut: pierwszy statut uniwersytetu nada minister szkolnictwa wyższego i nauki. Dotychczasowe wewnętrzne przepisy akademii (poza statutem) obowiązują dalej, o ile nie są sprzeczne z nowymi regulacjami.

Ustawa wdraża do polskiego prawa przepisy unijnego rozporządzenia o usługach cyfrowych (DSA), które reguluje obowiązki dostawców platform internetowych, wyszukiwarek, usług hostingu i innych usług świadczonych drogą elektroniczną. Rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio, ale ustawa wprowadza procedury krajowe niezbędne do jego stosowania.

Kto jest objęty ustawą:

• Dostawcy usług pośrednich (zwykły przekaz, caching, hosting, platformy internetowe, wyszukiwarki)
• Bardzo duże platformy internetowe i wyszukiwarki wyznaczone decyzją Komisji Europejskiej
• Przedsiębiorcy telekomunikacyjni świadczący usługi komunikacji elektronicznej
• Odbiorcy usług (konsumenci, przedsiębiorcy) mogą składać skargi na naruszenia

Główne zmiany:

• Organy nadzoru: Wyznaczeni trzej właściwi organy – Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE) jako koordynator do spraw usług cyfrowych, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) dla platform handlowych i spraw konsumenckich, Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji dla platform wideo. Prezes UKE koordynuje ich działania.
• Krajowa Rada do spraw Usług Cyfrowych: Organ opiniodawczo-doradczy przy Prezesie UKE, składający się z 12 członków powoływanych na 4 lata, wspierający funkcjonowanie rynku usług cyfrowych.
• Certyfikacja organów pozasądowego rozstrzygania sporów: Prezes UKE certyfikuje organy rozstrzygające spory między użytkownikami a platformami na okres 5 lat. Wymaga to spełnienia warunków określonych w rozporządzeniu (niezależność, wiedza ekspercka, sprawiedliwość). Certyfikacja jest bezpłatna. Organy muszą składać corocznie sprawozdania do 31 marca roku następującego po roku, którego dotyczy.
• Status zaufanego podmiotu sygnalizującego: Prezes UKE przyznaje status podmiotom (organizacjom pozarządowym, jednostkom publicznym, podmiotom prywatnym) dysponującym wiedzą ekspercką w zwalczaniu nielegalnych treści. Zgłoszenia takich podmiotów są traktowane priorytetowo przez platformy. Status przyznawany na podstawie wniosku, bez określonego okresu ważności, ale podlegający zawieszeniu lub cofnięciu w przypadku złych praktyk.
• Status zweryfikowanego badacza: Prezes UKE przyznaje status badaczom z organizacji badawczych, którzy mogą uzyskać dostęp do danych bardzo dużych platform i

Ustawa zmienia przepisy dotyczące funkcjonowania samorządu zawodowego adwokatów. Zmiany dotyczą finansowania, zadań, procedur i dyscypliny zawodowej.

Finansowanie samorządu adwokackiego

Ustawa określa źródła dochodów samorządu adwokackiego:

• składki adwokatów i aplikantów adwokackich
• opłaty za wpis na listę adwokatów lub aplikantów
• wpłaty izb adwokackich na pokrywanie wydatków Naczelnej Rady Adwokackiej
• dotacje, subwencje, darowizny, spadki i zapisy
• dochody z własnej działalności i majątku

Nowe zadania samorządu adwokackiego

Ustawa dodaje do ustawowych zadań adwokatury:

• ochronę zawodu adwokata i godności zawodu
• prowadzenie instytucji samopomocowych i form pomocy dla członków adwokatury
• współpracę z organami administracji publicznej i organizacjami pozarządowymi w sprawach ochrony praw obywatelskich i wizerunku adwokatury
• integrację środowiska adwokackiego
• organizowanie postępowań polubownych i mediacyjnych
• edukację prawną

Definicja zawodu adwokata

Ustawa precyzuje, że świadczenie pomocy prawnej obejmuje:

• udzielanie porad i opinii prawnych
• opracowywanie projektów aktów prawnych
• występowanie jako pełnomocnik lub obrońca przed sądami i organami władzy publicznej
• sporządzanie dokumentów prawnych i umów
• pośrednictwo w zawieraniu umów o świadczenie pomocy prawnej
• zorganizowane dochodzenie roszczeń osób trzecich w ich imieniu lub na ich rachunek

Niezdolność do wykonywania zawodu

Okręgowa rada adwokacka orzeka o niezdolności adwokata do wykonywania zawodu (zarówno czasowej, jak i trwałej). Rada może zawiesić adwokata w czynnościach zawodowych na czas postępowania o stwierdzenie niezdolności. Uchwała o niezdolności może być wykonana natychmiast, jeśli wymaga tego ważny interes publiczny. Adwokat może wznowić zawód, jeśli zmienią się okoliczności powodujące niezdolność.

Procedury organów adwokatury

Uchwały organów adwokatury podejmuje się większością głosów. W razie równości głosów rozstrzyga przewodniczący. Organy mogą obradować w trybie stacjonarnym, zdalnym (przez wideokonferencję) lub hybrydowym (mieszanym). Zgromadzenia i Zjazdy w trybie zdalnym lub hybrydowym wymaga uchwały podjętej większością co najmniej ¾ głosów. Uchwały mogą być podejmowane też w trybie

Projekt wprowadza jednorazowy podatek od nadzwyczajnych zysków ze sprzedaży paliw ciekłych, osiągniętych między 1 marca a 31 grudnia 2026 r. Płacić go mają firmy, które w Polsce produkują paliwa ciekłe z ropy naftowej albo sprzedają paliwa sprowadzone z zagranicy na podstawie koncesji. Nie dotyczy gospodarstw domowych ani zwykłych obywateli.

Jak to liczą:

• Podatek płaci się tylko od nadwyżki — czyli od tej części przychodów ze sprzedaży paliw, która przewyższa to, co firma zarobiłaby, stosując swoją średnią marżę (różnicę między przychodem a kosztem) z 2025 r. powiększoną o 20%.
• Jeśli wyliczona w ten sposób marża wypadnie poniżej 2,00%, przyjmuje się 2,00%. Tę samą stawkę 2,00% stosuje się do firm, które w 2025 r. w ogóle nie prowadziły takiej działalności.
• Stawka podatku to 60% tej nadwyżki.
• Firma, która tylko handluje paliwami (nie produkuje ich), nie zapłaci więcej, niż wynosi jej dochód (albo zysk netto) przypadający proporcjonalnie na ten okres.

Rozliczenia:

• Zaliczki na podatek wpłaca się co miesiąc, do 25. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni, liczone narastająco od początku okresu.
• Pierwsza zaliczka obejmuje okres od 1 marca do 31 października 2026 r. i jest wpłacana w listopadzie 2026 r.
• Roczne zeznanie składa się do 30 kwietnia 2027 r., wyłącznie elektronicznie. Wtedy też dopłaca się różnicę między podatkiem należnym a zapłaconymi zaliczkami.
• Jeśli firma zakończy działalność wcześniej, zeznanie składa w dniu zakończenia.
• Nadpłata jest zwracana w ciągu 3 miesięcy od złożenia zeznania (albo 2 miesięcy od złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty ze skorygowanym zeznaniem).

Dodatkowo:

• Podatku od nadzwyczajnych zysków nie można wliczyć w koszty uzyskania przychodu w podatku dochodowym (PIT i CIT) — czyli nie da się nim zmniejszyć innego podatku.
• Ustawa ma wejść w życie 1 listopada 2026 r., ale obejmuje zyski osiągnięte już od 1 marca 2026 r. (działa wstecz).
• Pieniądze z podatku trafiają do budżetu państwa i mają finansować działania osłonowe (np. obniżki VAT i akcyzy na paliwa).

Ustawa wprowadza kilka konkretnych zmian w tym, jak sądy i prokuratorzy nadzorują służby (Policję, Straż Graniczną, ABW, CBA, SOP itd.), gdy te zakładają podsłuchy i inwigilację (kontrolę operacyjną). Chodzi o to, żeby sądy miały większą kontrolę i mogły szybciej reagować.

Co to oznacza w praktyce?

• Sąd musi uzasadnić swoją decyzję – gdy sąd zgadza się na założenie podsłuchu, przedłużenie go lub odmawia, musi napisać, dlaczego tak zdecydował. Do tej pory nie zawsze tak było.
• Służby muszą informować sąd o wynikach – po zakończeniu inwigilacji Policja, ABW itd. muszą powiedzieć sądowi i prokuratorowi, co udało się ustalić. Jeśli sąd lub prokurator poproszą, służby muszą też na bieżąco pokazywać materiały, nawet w trakcie trwania podsłuchu.
• Sąd i prokurator mogą w każdej chwili przerwać podsłuch – jeśli w trakcie inwigilacji okaże się, że nie ma już podstaw do jej kontynuowania, sąd lub prokurator mogą wydać nakaz natychmiastowego przerwania. Swoją decyzję muszą uzasadnić. Służba może się odwołać od decyzji sądu, ale nie może się odwołać od decyzji prokuratora.
• Ścisłe terminy na niszczenie materiałów – jeśli materiały z podsłuchu nie mogą być wykorzystane w sądzie (np. są nielegalne), służby muszą je zniszczyć w ciągu 3 miesięcy od otrzymania nakazu sądu. Wyjątkowo termin można przedłużyć o kolejne 3 miesiące. O zniszczeniu trzeba poinformować sąd i prokuratora.
• Sąd dowiaduje się o niszczeniu "nieprzydatnych" materiałów – jeśli służby same uznają, że zebrane materiały nie są potrzebne (bo nie dotyczą przestępstwa), i je niszczą, muszą o tym poinformować sąd, który wydał zgodę na podsłuch.
• Prokurator też może się odwołać – teraz prokurator ma prawo złożyć zażalenie na decyzję sądu o zgodzie na podsłuch (lub o przedłużeniu), tak samo jak służby.
• Straż Graniczna składa coroczne sprawozdanie Sejmowi i Senatowi – minister spraw wewnętrznych będzie co roku, do 30 czerwca, przedstawiać parlamentowi informację o tym, jak Straż Graniczna korzysta z podsłuchów. Pierwsze sprawozdanie ma być złożone do 30 czerwca 2027 roku.
• Zniesienie uprawnień Inspektora Nadzoru Wewnętrznego (INW) – INW (organ nadzorujący policjantów i strażaków) traci prawo do samodzielnego zakładania podsłuchów swoim funkcjonariuszom. Będzie mógł prowadzić tylko inne, mniej

Oto streszczenie najważniejszych zmian, które ta ustawa wprowadza w praktyce. Pamiętaj, że różne części ustawy wchodzą w życie w różnych terminach – od października 2026 do stycznia 2028.

Co się zmienia dla przedsiębiorców i zwykłych ludzi?

• Koniec z odrębnym formularzem VAT-Z dla firm z CEIDG i KRS. Jeśli zamykasz jednoosobową działalność gospodarczą (wpisaną do CEIDG) lub spółkę z KRS, nie musisz już osobno zgłaszać tego do urzędu skarbowego na formularzu VAT-Z. Wystarczy, że wyrejestrujesz firmę z CEIDG lub KRS, a urząd sam wykreśli Cię z rejestru VAT. Uwaga: to nie dotyczy sytuacji, gdy oprócz firmy masz np. najem prywatny opodatkowany VAT – wtedy nadal musisz złożyć VAT-Z.
• Koniec z obowiązkiem płacenia VAT w 14 dni od zakupu auta z UE. Jeśli kupujesz samochód (środek transportu) z innego kraju UE i jesteś czynnym podatnikiem VAT, nie musisz już płacić podatku w ciągu 14 dni. Rozliczysz go normalnie w swojej deklaracji (JPK_VAT). Obowiązek szybkiej zapłaty zostaje tylko dla osób, które nie składają regularnych deklaracji VAT.
• Nowy obowiązek: informacja o kupnie auta z UE. Zamiast szybkiej zapłaty, wprowadza się obowiązek złożenia do urzędu skarbowego, drogą elektroniczną, specjalnej informacji o nabytym z UE środku transportu. Trzeba to zrobić w terminie na złożenie deklaracji VAT za dany okres.
• Łatwiejsze rozliczanie VAT od kaucji za butelki. Ustawa doprecyzowuje, jaką stawkę VAT zastosować do wartości niezwróconej kaucji za opakowania (np. butelki zwrotne). Stawkę ustala się na ostatni dzień roku, za który robisz rozliczenie. To ułatwia życie firmom zajmującym się systemem kaucyjnym.
• Nowa możliwość: "skład VAT". Dla firm zajmujących się handlem międzynarodowym wprowadza się możliwość założenia tzw. składu VAT. To magazyn, do którego można wwozić towary z zerową stawką VAT. Podatek płaci się dopiero w momencie, gdy towary opuszczą skład (np. zostaną sprzedane w kraju). To uproszczenie dla firm, które magazynują towary przed dalszą odsprzedażą.
• Większa odpowiedzialność kupującego za długi sprzedawcy. Jeśli kupujesz od innej firmy towary lub usługi z tzw. "listy ryzyka" (załączniki nr 15 i 16 do ustawy), możesz odpowiadać solidarnie za jej niezapłacony VAT. Dotyczy to m.in.:
• Nowych usług: objęto tym m.in. usługi doradcze, prawne, reklamowe, IT, ochroniarskie.

*