Najnowsze zmiany w prawie

Ustawa zmienia przepisy dotyczące jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, wprowadzając nowe unijne normy dla owoców, warzyw, bananów i suszonych owoców. Główne zmiany to:

Nowy zakres kontroli IJHARS (Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych)

Ustawa rozszerza nadzór IJHARS na owoce, warzywa, banany i suszone owoce w zakresie jakości handlowej uregulowanym w przepisach unijnych. Dotychczas IJHARS nie kontrolowała tych produktów w tym zakresie.

Zwolnienia dla producentów jaj

Producenci mogą być zwolnieni ze znakowania jaj w miejscu produkcji, jeśli znakowanie odbywa się w pierwszym zakładzie pakowania. Zwolnienie wydaje wojewódzki inspektor na wniosek producenta i wymaga spełnienia określonych warunków (np. bliskość lokalizacji miejsca produkcji i zakładu pakowania).

Nowe uprawnienia dla handlowców owoców i warzyw

Handlowcy mogą uzyskać zezwolenie na samodzielne podpisywanie świadectw zgodności produktów z normami handlowymi, jeśli spełnią wymagania (posiadają doświadczony personel, odpowiedni sprzęt). Zmniejsza to obciążenie administracyjne.

Kontrola informacji online

IJHARS będzie mogła kontrolować informacje o artykułach rolno-spożywczych przekazywane konsumentom na stronach internetowych, w ulotkach i folderach reklamowych. Organy IJHARS będą mogły żądać od administratorów stron internetowych danych umożliwiających identyfikację sprzedawców.

Nowe przestępstwo – oszustwo żywnościowe

Wprowadza się karę pozbawienia wolności do 1 roku (lub do 3 lat w przypadku znacznej wartości) za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Zafałszowanie to np. brak wymaganych informacji, niezgodny skład, fałszywe dane o pochodzeniu lub terminie przydatności.

Opłaty za kontrolę graniczną

Importerzy będą płacić zryczałtowaną opłatę za każdą kontrolę graniczną artykułów przywożonych z państw spoza UE (z wyjątkiem krajów EFTA). Opłata ma finansować wzmocnienie kadrowe IJHARS.

Badania laboratoryjne na wniosek

Laboratoria IJHARS będą przeprowadzać badania na wniosek prokuratur, sądów, organów ścigania i innych organów. Badania dla prokuratur i sądów w sprawach karnych będą bezpł

Ustawa wprowadza możliwość wykorzystywania oczyszczonych ścieków komunalnych (czyli wody odzyskanej z kanalizacji) przez elektrownie i elektrociepłownie do celów chłodzenia. W praktyce oznacza to, że zamiast brać wodę z rzek, zakłady energetyczne będą mogły używać do chłodzenia specjalnie doczyszczonych ścieków.

Co to zmienia w praktyce?

• Nowa definicja: Ustawa wprowadza pojęcie "wody odzyskanej ze ścieków komunalnych". To ścieki, które zostały już oczyszczone zgodnie z przepisami, a potem jeszcze dodatkowo doczyszczone, tak by nadawały się do chłodzenia w elektrowni lub elektrociepłowni.
• Kto może z tego skorzystać: Tylko przedsiębiorstwa energetyczne (np. elektrownie, elektrociepłownie). Zwykli ludzie ani inne firmy nie będą mogli używać tej wody.
• Do czego można jej użyć: Głównie do chłodzenia w obiegach chłodzących elektrowni lub elektrociepłowni. Można też mieszać tę wodę z wodą pobraną z rzeki czy innych źródeł.
• Wymagane pozwolenie: Każda elektrownia, która chce używać takiej wody, będzie musiała dostać specjalne pozwolenie wodnoprawne od Wód Polskich. We wniosku trzeba będzie podać m.in. maksymalną ilość wody (w metrach sześciennych na sekundę), jaką planuje się wykorzystać. Do wniosku trzeba też dołączyć zgodę od firmy wodociągowo-kanalizacyjnej, która prowadzi oczyszczalnię, z której ta woda będzie pobierana.
• Opłaty za wodę: Za korzystanie z tej wody elektrownia zapłaci tylko opłatę stałą (nie zmienną, która zależy od ilości). Stawka wynosi 50 zł na dobę za 1 m³/s (za każdy metr sześcienny na sekundę maksymalnej ilości wody, na którą ma pozwolenie). Ta stawka będzie co roku waloryzowana (podwyższana) o wskaźnik inflacji.
• Kto dostanie pieniądze: Wpływy z tej opłaty w 100% trafią do Wód Polskich (nie będą dzielone z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska).
• Kary: Jeśli elektrownia będzie używać tej wody bez wymaganego pozwolenia, zapłaci karę pieniężną, która również w całości trafi do Wód Polskich.
• Przesunięcie terminu dla innych przepisów: Ustawa przesuwa z 1 stycznia 2027 r. na 1 stycznia 2030 r. termin wejścia w życie obowiązku posiadania przez firmy przyrządów pomiarowych do wody i ścieków (np. wodomierzy). Do 31 grudnia 2029 r. będą obowiązywać stare, przejściowe zasady naliczania opłat za wodę.

Kogo dotyczy?

• Bezpośrednio: Przedsiębiorstwa energetyczne (elektrownie,

Ustawa wprowadza do przepisów to, co w praktyce działa od lat: ochotnicze straże pożarne (OSP) mogą oficjalnie używać psów ratowniczych.

• Psy ratownicze OSP będą mogły brać udział w akcjach – nie tylko tych strażackich, ale też w działaniach innych służb (np. policji, pogotowia).
• Żeby pies mógł działać, musi przejść szkolenie i zdać egzamin – takie same, jak psy w Państwowej Straży Pożarnej.
• Ustawa nie nakłada żadnych nowych opłat ani obowiązków na strażaków czy obywateli. To po prostu formalne uznanie czegoś, co już istniało w praktyce.

Ustawa upraszcza zasady karania architektów i inżynierów budownictwa. Chodzi o to, żeby nie było dwóch decyzji w tej samej sprawie (sądu i potem rady izby) i żeby kary były wykonywane szybciej.

Co się zmienia w praktyce?

• Koniec z podwójnym orzekaniem: Jeśli sąd dyscyplinarny orzeknie karę skreślenia z listy członków izby albo zawieszenia w prawach członka, to nie będzie już potrzebna dodatkowa uchwała okręgowej rady izby w tej samej sprawie. Karę od razu wykonuje przewodniczący rady, gdy tylko dostanie prawomocne orzeczenie sądu.
• Szybsze wykonanie kary: Przewodniczący okręgowej rady izby ma obowiązek niezwłocznie skreślić z listy lub wpisać informację o zawieszeniu, gdy tylko dostanie odpis prawomocnego wyroku sądu dyscyplinarnego.
• Kary za niepłacenie składek:
• Skreślenie z listy grozi za niepłacenie składek przez rok.
• Zawieszenie w prawach grozi za niepłacenie składek przez okres dłuższy niż 6 miesięcy.
• Utrata uprawnień budowlanych: Skreślenie z listy z powodu utraty uprawnień budowlanych nastąpi tylko wtedy, gdy ukarany stracił wszystkie swoje uprawnienia budowlane.
• Zawieszenie a zakaz pracy: Osoba, która ma zawieszone prawa członka izby, nie może wykonywać samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie (np. być kierownikiem budowy, projektantem).
• Prawa zawieszonego członka: Członek izby, który ma zawieszone prawa:
• Nie może głosować ani być wybieranym do władz izby.
• Nie może pełnić żadnej funkcji w organach izby, a jego mandat (jeśli go ma) wygasa.
• Dodatkowy termin egzaminu: Jeśli ktoś został ukarany i ma obowiązek zdać egzamin, a w pierwszym terminie nie zdał, dostaje termin dodatkowy (od 3 do 6 miesięcy). Jeśli i wtedy nie zda, to sąd dyscyplinarny stwierdza utratę uprawnień budowlanych.
• Obowiązek informowania izby: Urzędy muszą niezwłocznie przesyłać do okręgowej rady izby odpisy decyzji o:
• ukaraniu zakazem wykonywania samodzielnej funkcji technicznej,
• stwierdzeniu utraty uprawnień budowlanych (w przypadku niezdania egzaminu).

Kogo to dotyczy?

Architektów i inżynierów budownictwa, którzy są członkami samorządu zawodowego (izby).

Status sprawy: Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia. Do spraw wszczętych, ale niezakończonych przed tym

Ustawa wprowadza zasady pomocy dla rolników, których grunty rolne zostały zniszczone lub uszkodzone przez powódź (np. w 2024 roku). Chodzi o sytuacje, gdy ziemia jest tak zniszczona (np. zasypana piaskiem, kamieniami, wymyta), że nie da się na niej uprawiać.

Ustawa zakłada trzy główne ścieżki pomocy, w zależności od tego, czy da się naprawić ziemię:

• Ścieżka 1: Rekultywacja (naprawa ziemi) – jeśli naprawa gruntu ma sens i jest opłacalna.
• Pieniądze na naprawę mogą pochodzić nie tylko z budżetu województwa, ale też z budżetu państwa (z rezerwy na klęski żywiołowe).
• Rolnik może sam przeprowadzić naprawę swojej ziemi, a urząd (starosta) zapłaci mu za to z góry według kosztorysu. Rolnik musi skończyć prace w terminie i zgłosić to w ciągu 30 dni od zakończenia. Jeśli nie zrobi tego w terminie, musi zwrócić pieniądze.
• Ścieżka 2: Zamiana gruntu (scalenie) – jeśli naprawa jest nieopłacalna lub ziemia leży na terenie, który znowu może zalać (ryzyko powodzi co najmniej 10%).
• Rolnik może dostać w zamian inne grunty rolne, które są własnością Skarbu Państwa, o podobnej wartości jak jego ziemia przed powodzią.
• Cały proces (tzw. scalenie) organizuje starosta i samorząd województwa. Jest on finansowany z budżetu państwa.
• Rolnik nie może zaskarżyć decyzji o rozpoczęciu tego procesu (ma to przyspieszyć sprawę).
• Jeśli na gruntach Skarbu Państwa, które mają być dane rolnikowi, ktoś ma dzierżawę (używa ich), to ta umowa dzierżawy może zostać rozwiązana bez odszkodowania dla dzierżawcy w ciągu 12 miesięcy od zatwierdzenia zamiany.
• Zniszczone grunty, które rolnik oddaje, przechodzą na własność Skarbu Państwa. Mogą one potem zostać nieodpłatnie przekazane np. gminie, Wodom Polskim lub Lasom Państwowym.
• Ścieżka 3: Wykup gruntu przez państwo – jeśli nie da się naprawić ziemi i nie ma innych gruntów do zamiany w okolicy.
• Państwo (za pośrednictwem starosty) wykupuje od rolnika zniszczoną ziemię.
• Rolnik dostaje pieniądze. Wartość gruntu liczy się według stanu sprzed powodzi, a do tej kwoty dolicza się dodatkowe 20%.
• Rolnik musi złożyć wniosek o wykup w ciągu 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (dotyczy to powodzi z 2024 roku).

Kogo to dotyczy? Właścicieli gruntów rolnych

Ustawa zmienia zasady rozliczania emisji dwutlenku węgla (CO2) przez linie lotnicze i wprowadza nowy system zachęt do używania paliw przyjaznych dla środowiska. Dotyczy to głównie firm lotniczych, ale też urzędów, które je kontrolują.

Co to oznacza w praktyce?

• Koniec z darmowymi uprawnieniami do emisji dla lotnictwa. Do tej pory linie lotnicze dostawały część uprawnień do emisji CO2 za darmo. Nowe przepisy to znoszą. Od 2026 roku wszystkie uprawnienia będą musiały kupować na aukcjach. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy linia używa specjalnych, ekologicznych paliw lotniczych – wtedy może dostać część uprawnień za darmo jako nagrodę. To ma zachęcić do przesiadki na paliwa mniej szkodliwe dla klimatu.
• Premia za używanie ekologicznych paliw. Linie lotnicze, które w latach 2024–2030 będą tankować tzw. kwalifikujące się paliwa lotnicze (np. biopaliwa, paliwa syntetyczne), mogą dostać za to dodatkowe, bezpłatne uprawnienia do emisji. Mają one pokryć część wyższej ceny tych paliw w porównaniu do zwykłej nafty. Żeby dostać premię, trzeba złożyć odpowiedni wniosek (jako część corocznego raportu o emisjach).
• Obowiązek monitorowania nie tylko CO2. Linie lotnicze będą musiały raportować nie tylko ilość dwutlenku węgla, ale też inne szkodliwe substancje powstające podczas spalania paliwa, np. tlenki azotu, sadzę, związki siarki i parę wodną (w tym smugi kondensacyjne). Na razie to tylko obowiązek raportowania, nie trzeba za to płacić ani umarzać uprawnień.
• Nowy system dla lotów międzynarodowych (CORSIA). Wprowadza się polskie przepisy dla globalnego mechanizmu CORSIA, który ma ograniczać emisje z lotów między krajami. Dotyczy to lotów poza Unię Europejską. Linie lotnicze będą musiały monitorować emisje z tych lotów, a w przyszłości – jeśli przekroczą pewien poziom – kupować i umarzać specjalne jednostki kompensacyjne (czyli płacić za zrównoważenie swojej emisji gdzie indziej). Obliczeniami i informowaniem linii o tym, ile muszą skompensować, zajmą się Krajowy Ośrodek (KOBIZE) i Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (ULC).
• Wyższy próg zwolnienia z systemu. Małe linie lotnicze, które wykonują mniej niż 243 loty w każdym z trzech czteromiesięcznych okresów w roku LUB których łączna roczna emisja CO2 jest mniejsza niż 10 000 ton, są zwolnione z większości obowiązków. Wcześniej ten próg był niższy (30 000 lotów).
• **Nowe zasady dla paliw uznawanych za zeroemisyjne

Ustawa wprowadza duże zmiany w opiece nad dziećmi do 3 lat. Dotyczy to żłobków, klubów dziecięcych i opiekunów dziennych. Oto najważniejsze zmiany w praktyce:

• Nowa forma opieki: punkt opieki dziennej. Zamiast dziennego opiekuna jako osoby, powstaje miejsce (punkt), w którym opiekunowie pracują. To ułatwia zastępstwa, gdy opiekun jest chory lub na urlopie – nie trzeba wykreślać go z rejestru i wpisywać nowego.
• Więcej dzieci u dziennego opiekuna. Opiekun może mieć pod opieką do 8 dzieci (zamiast 5), jeśli pomaga mu inna osoba (np. rodzic lub inny opiekun). Gdy w grupie jest dziecko do 1. roku życia lub niepełnosprawne – limit wynosi 5 dzieci (zamiast 3).
• Nowy, jeden rejestr dla wszystkich form opieki. Powstaje wspólny rejestr żłobków, klubów dziecięcych i punktów opieki dziennej. Będzie w nim też lista osób tam zatrudnionych. Prowadzi go wójt, burmistrz lub prezydent miasta.
• Wyższe wymagania dla opiekunów. Opiekunowie w żłobkach i klubach dziecięcych muszą mieć odpowiednie wykształcenie i przejść szkolenia (np. 80 godzin praktyk i 30 godzin szkolenia ze standardów opieki). Osoby z wykształceniem średnim muszą odbyć 310-godzinne szkolenie wstępne lub mieć 3-letnie doświadczenie i ukończyć 30-godzinne szkolenie.
• Obowiązkowe szkolenia z pierwszej pomocy. Opiekunowie, dyrektorzy i wolontariusze muszą co 2 lata odbywać szkolenie z udzielania dziecku pierwszej pomocy.
• Nowe prawa dla opiekunów:
• 16 godzin rocznie (lub 2 dni) płatnego czasu wolnego na podnoszenie kwalifikacji.
• Ochrona prawna jak dla funkcjonariusza publicznego (np. większa odpowiedzialność za znieważenie lub napaść na opiekuna).
• Legitymacja służbowa („opiekuna małego dziecka”) uprawniająca do 33% ulgi na przejazdy publicznym transportem zbiorowym.
• Ustanowienie 4 kwietnia Dniem Opiekuna Małego Dziecka i możliwość przyznania nagrody pieniężnej (do dwukrotności minimalnego wynagrodzenia od ministra, do półtorakrotności od wojewody).
• Zakaz publicznego udostępniania wizerunku dziecka bez zgody rodzica. Dotyczy to żłobków, klubów i punktów opieki dziennej.
• Nowe standardy żywienia i opieki:
• Dzieci muszą mieć nieograniczony dostęp do wody do picia.
• Żłobki i kluby dziecięce muszą zapewnić wyżywienie zgodne z normami żywieniowymi (bez nadmiaru cukru i wysoko przetworzonej żywności).

-

Ustawa wprowadza możliwość wcześniejszego rozpoczęcia niektórych prac budowlanych przy budowie elektrowni jądrowej, zanim jeszcze zostanie wydane pełne pozwolenie na budowę całej elektrowni. Chodzi o przyspieszenie całego procesu.

Co to oznacza w praktyce?

• Nowy rodzaj pozwolenia na wstępne roboty: Inwestor (firma budująca elektrownię) będzie mógł dostać osobne pozwolenie na wykonanie wstępnych robót budowlanych, zanim jeszcze uzyska pełne pozwolenie na budowę całej elektrowni. Dzięki temu prace na placu budowy mogą ruszyć szybciej.
• Jakie prace można wykonać wcześniej? Ustawa dzieli je na dwie grupy:
• Bez zgody dozoru jądrowego (Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki): Prace ziemne (wykopy, nasypy), odwodnienie terenu, budowa zaplecza budowy (drogi, place, magazyny, betoniarnie), zbiorników przeciwpożarowych. Oraz budowa systemu wody cyrkulacyjnej, jeśli Prezes Agencji uzna, że nie ma to istotnego znaczenia dla bezpieczeństwa jądrowego.
• Za zgodą dozoru jądrowego (Prezesa PAA): Prace przy samym fundamencie pod reaktor, czyli wzmacnianie i stabilizacja gruntu, betonowanie podkładowe, montaż konstrukcji oporowych i zbrojeń. To tzw. "kwalifikowane" roboty wstępne. Za samo rozpatrzenie wniosku o taką zgodę inwestor zapłaci 1 500 000 zł.
• Łatwiejsze etapowanie budowy: Ustawa pozwala też dzielić budowę na etapy. Inwestor będzie mógł dostać pozwolenie na budowę tylko części elektrowni (np. samego reaktora albo turbinowni), nawet jeśli ta część nie będzie mogła działać samodzielnie bez reszty. To samo dotyczy oddawania do użytku – będzie można oddać do użytku część obiektu, która jeszcze nie działa samodzielnie.
• Szybsze decyzje: Decyzje o lokalizacji inwestycji oraz nowe pozwolenia na wstępne roboty będą podlegać natychmiastowemu wykonaniu (nie trzeba czekać, aż uprawomocnią się po ewentualnym odwołaniu). Termin na wydanie decyzji środowiskowej wydłużono z 45 do 90 dni.
• Kogo to dotyczy? Głównie firm, które będą budować w Polsce elektrownię jądrową (inwestora). Dla zwykłych ludzi zmiana oznacza, że budowa elektrowni jądrowej może ruszyć szybciej, ale wciąż pod ścisłą kontrolą urzędów budowlanych i dozoru jądrowego.

Ustawa wprowadza nowy rodzaj konta inwestycyjnego (OKI) dla osób fizycznych, które ukończyły 18 lat. Zamiast płacić podatek od zysków z inwestycji (jak przy zwykłym rachunku maklerskim), płaci się podatek od wartości zgromadzonych aktywów, liczony według specjalnego wzoru. Dochody z inwestycji na OKI są zwolnione z podatku Belki.

Co to oznacza w praktyce?

• Dla kogo: Dla każdego pełnoletniego, kto chce inwestować oszczędności w akcje, obligacje, fundusze inwestycyjne itp. Można mieć kilka takich kont u różnych instytucji (bank, dom maklerski).
• Jak działa podatek: Podatek płaci się nie od zysku, ale od średniej wartości pieniędzy i papierów wartościowych zgromadzonych na koncie w ciągu roku. Stawka podatku jest zmienna co roku i wynosi 19% stopy referencyjnej NBP (ale nie mniej niż 0,1%). Na przykład, jeśli stopa NBP wynosi 5%, stawka podatku to 0,95%.
• Zwolnienia z podatku: Część aktywów jest zwolniona z podatku do określonych limitów:
• Do 25 000 zł – zwolnione są środki na zwykłym koncie oszczędnościowym (w złotych), obligacje skarbowe oraz bezpieczne fundusze.
• Do 100 000 zł – zwolnione są akcje spółek z polskiej giełdy, obligacje firm (z wyjątkiem strukturyzowanych), jednostki funduszy inwestycyjnych (które inwestują głównie w polskie aktywa) oraz jednostki dobrowolnych funduszy emerytalnych.
• Łączny limit zwolnienia na wszystkich kontach OKI to 100 000 zł. Jeśli masz aktywa obu typów, najpierw zwalnia się te bezpieczniejsze (do 25 000 zł), a reszta limitu (do 100 000 zł) idzie na te bardziej ryzykowne.
• Jak rozliczyć podatek:
• Instytucja finansowa (bank, dom maklerski) co roku wylicza średnią wartość aktywów na Twoim OKI i przesyła te dane do urzędu skarbowego (do końca lutego).
• Ty, jako inwestujący, musisz złożyć zeznanie podatkowe (OKI-Z) i zapłacić podatek od 15 marca do 31 maja następnego roku. Zeznanie składasz tylko przez e-Urząd Skarbowy.
• Ważne zmiany w przepisach:
• Dochody z inwestycji na OKI są zwolnione z podatku Belki (PIT od zysków kapitałowych).
• Wprowadzono ochronę danych: informacje o aktywach na OKI są objęte tajemnicą skarbową i nie są ujawniane bez podstawy prawnej.
• Banki i domy maklerskie mogą oferować "umowę parasolową" – jedną umowę dającą dostęp do różnych produktów (np. konto

Ustawa wprowadza obowiązek przesyłania przez notariuszy dokumentów o zakupie nieruchomości przez cudzoziemców wyłącznie w formie elektronicznej – za pośrednictwem specjalnego systemu komputerowego (CREWAN). Do tej pory notariusze wysyłali te dokumenty w formie papierowej.

Co to oznacza w praktyce?

• Dla cudzoziemców kupujących nieruchomość w Polsce: nic się nie zmienia. Nadal muszą spełniać te same warunki i dostarczać notariuszowi te same dokumenty. Zmiana dotyczy tylko tego, jak notariusz przesyła dalej papiery do urzędu.
• Dla notariuszy: zamiast wysyłać pocztą papierowe wypisy i kopie, muszą wrzucić ich elektroniczne wersje do systemu CREWAN. Za tę usługę pobiorą od klienta dodatkową opłatę (jej wysokość określi później rozporządzenie).
• Dla urzędu (Ministerstwa Spraw Wewnętrznych): dostanie dokumenty szybciej i w formie, którą łatwo przeszukać komputerowo. Ma to usprawnić kontrolę, czy cudzoziemcy legalnie kupują nieruchomości.

Kogo dotyczy?

Głównie notariuszy – to oni mają nowy obowiązek. Pośrednio dotyczy to cudzoziemców (obywateli państw spoza Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego), którzy kupują w Polsce nieruchomość, udziały lub akcje w spółkach posiadających nieruchomości.

Ważne terminy i kwoty:

• Notariusz wciąż ma 7 dni na przesłanie dokumentów (termin się nie zmienia).
• Ustawa wejdzie w życie po 3 miesiącach od dnia ogłoszenia.
• Wysokość opłaty za umieszczenie dokumentu w systemie nie jest jeszcze znana – określi ją minister w rozporządzeniu.
• Do dokumentów sporządzonych przed wejściem w życie nowej ustawy stosuje się stare, papierowe zasady.

Polska i Albania podpisały umowę o zabezpieczeniu społecznym. Chodzi o to, żeby ludzie, którzy pracowali lub mieszkali w obu tych krajach, nie tracili praw do emerytury, renty czy innych świadczeń.

Co to oznacza w praktyce?

• Sumowanie okresów pracy: Jeśli ktoś pracował część życia w Polsce, a część w Albanii, to przy ubieganiu się o emeryturę lub rentę te okresy pracy będą dodawane do siebie. Dzięki temu łatwiej będzie spełnić warunki do otrzymania świadczenia (np. wymagany staż pracy).
• Wypłata świadczeń za granicę: Osoba, która ma prawo do polskiej emerytury, będzie mogła ją otrzymywać na konto bankowe w Albanii, jeśli tam zamieszka. I odwrotnie – Albańczyk z albańską emeryturą dostanie ją w Polsce.
• Uniknięcie podwójnego opłacania składek: Jeśli polska firma wyśle pracownika do pracy w Albanii na maksymalnie 24 miesiące (z możliwością przedłużenia o kolejne 24 miesiące za zgodą), to ten pracownik nadal będzie płacił składki tylko w Polsce (a nie w Polsce i Albanii). To samo dotyczy Albańczyków delegowanych do Polski.
• Równe traktowanie: Polak pracujący w Albanii będzie miał takie same prawa do tamtejszych świadczeń jak obywatel Albanii. Albańczyk w Polsce – takie same jak Polak.
• Zasiłki dla bezrobotnych: Okresy pracy w Albanii mogą pomóc w uzyskaniu prawa do polskiego zasiłku dla bezrobotnych (i odwrotnie), ale zasiłek będzie wypłacany tylko w kraju, który go przyznał – nie będzie transferowany za granicę.
• Kogo dotyczy: Umowa obejmuje wszystkich, którzy podlegali lub podlegają ubezpieczeniom w Polsce, Albanii lub w obu krajach – bez względu na obywatelstwo. Dotyczy to pracowników, osób prowadzących własną działalność, rolników i członków ich rodzin.
• Co jest objęte umową: Emerytury, renty (z tytułu niezdolności do pracy, rodzinne), zasiłki chorobowe, macierzyńskie, opiekuńcze, świadczenia z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, zasiłki pogrzebowe oraz zasiłki dla bezrobotnych. Nie obejmuje leczenia i opieki zdrowotnej (świadczeń rzeczowych).
• Ochrona danych osobowych: Umowa zawiera szczegółowe zasady bezpiecznego przekazywania danych osobowych między Polską a Albanią, aby chronić prywatność osób ubiegających się o świadczenia.

Ustawa zmienia zasady rozdawania sprzętu dla osób niepełnosprawnych. Zamiast wypożyczalni, która była droga i nie działała dobrze, sprzęt będzie przekazywany na własność.

• Likwiduje się ogólnopolską wypożyczalnię sprzętu dla niepełnosprawnych (art. 47a i 47b zostają uchylone od 1 stycznia 2029 r.). Dotychczas wypożyczalnia kosztowała ponad 7,3 mln zł, a skorzystało z niej tylko 1964 beneficjentów.
• Wprowadza się możliwość nieodpłatnego przekazywania (darowizny) sprzętu z rezerw strategicznych (np. wózków, aparatów słuchowych, oprogramowania) bezpośrednio osobom niepełnosprawnym i ich rodzinom. Sprzęt staje się ich własnością.
• Do 31 grudnia 2028 r. minister spraw wewnętrznych może też przekazać zwrócony sprzęt za darmo organizacjom pozarządowym, szpitalom, samorządom – pod warunkiem, że wykorzystają go na cele statutowe (nie na działalność gospodarczą).
• Przed przekazaniem PFRON (Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych) zapłaci za przeglądy i naprawy sprzętu, żeby trafił do ludzi sprawny.
• Nie pobiera się podatków i opłat od tych darowizn (wyjątek: akcyza, VAT i cło przy przekazaniu organizacjom).
• Kto decyduje: Prezes PFRON wydaje decyzję o likwidacji rezerwy i przekazaniu sprzętu, ale minister spraw wewnętrznych może się sprzeciwić w ciągu 14 dni.
• Ile sprzętu chodzi: wartość zakupionego sprzętu to 95,6 mln zł, a po amortyzacji na koniec 2025 r. – 22,6 mln zł. Koszty dalszego magazynowania i napraw do 2028 r. oszacowano na 18,1 mln zł.

Ustawa upraszcza sposób, w jaki sądy usuwają z rejestru bardzo stare zastawy (zabezpieczenia na majątku, np. na samochodzie, które ktoś ustanowił jako gwarancję spłaty długu). Chodzi o zastawy, które wygasły same z siebie po 20 latach, ale wciąż figurowały w rejestrze, bo sądy nie mogły ich wykreślić (np. nie miały aktualnego adresu dłużnika).

Co to oznacza w praktyce?

• Koniec z "wiszącymi" starymi zastawami: Jeśli ktoś ustanowił zastaw rejestrowy (np. na samochodzie) ponad 20 lat temu i nie przedłużył go, to zastaw automatycznie wygasa i jest uznawany za wykreślony z rejestru po upływie 20 lat od wpisu. Sąd nie będzie już musiał wydawać postanowienia i doręczać go stronom – po prostu zrobi adnotację w systemie.
• Można przedłużyć, ale tylko na 10 lat: Strony (wierzyciel i dłużnik) mogą się umówić, że zastaw będzie trwał dłużej niż 20 lat, ale maksymalnie o kolejne 10 lat. Żeby to zrobić, muszą złożyć w sądzie zmianę umowy zastawniczej.
• Sąd sprawdzi dane w PESEL i REGON: Składając wniosek o wpis zastawu, sąd automatycznie sprawdzi, czy podane przez ciebie dane (np. numer PESEL, REGON) zgadzają się z urzędowymi rejestrami. To ma zapobiec pomyłkom.
• Dokładniejsze dane we wniosku: We wniosku o wpis trzeba będzie podać numer PESEL (dla osoby fizycznej) lub numer REGON (dla firmy) oraz adres do doręczeń w Polsce, jeśli mieszkasz za granicą.
• Dla kierowców – zmiana w dowodzie rejestracyjnym: Jeśli zastaw na samochodzie wygaśnie po 20 latach i zostanie uznany za wykreślony, informacja o tym trafi do centralnej ewidencji pojazdów. Dzięki temu w dowodzie rejestracyjnym pojawi się data tego wykreślenia.
• Dla firm i wierzycieli: Centralna Informacja o Zastawach Rejestrowych będzie udzielać informacji i wydawać odpisy także na podstawie tych automatycznych adnotacji o wygaśnięciu. To znaczy, że w oficjalnym zaświadczeniu nie będzie już widniał stary, nieaktualny zastaw.

Kogo to dotyczy?

• Dłużników (osób, które ustanowiły zastaw) – ich stare, nieaktualne długi znikną z rejestru bez ich udziału.
• Wierzycieli (banków, firm pożyczkowych) – muszą pamiętać o przedłużeniu zastawu, jeśli chcą go utrzymać po 20 latach.
• Kupujących używane rzeczy (np. samochody) – łatwiej sprawdzą, czy pojazd nie jest obciążony starym

Ustawa zmienia zasady płacenia za wnioski i zawiadomienia składane do Komisji Nadzoru Finansowego (KNF – urząd, który pilnuje, żeby banki, giełdy i fundusze działały uczciwie). Chodzi o to, żeby pieniądze za rozpatrzenie wniosku płacić z góry, a nie po otrzymaniu decyzji.

Co to oznacza w praktyce?

• Opłata z góry, a nie po fakcie: Do każdego wniosku o zgodę, zezwolenie lub wpis do rejestru trzeba będzie dołączyć dowód zapłaty. Opłata jest pobierana od razu, a nie dopiero po wydaniu decyzji. To ma sprawić, że firmy będą składać lepiej przygotowane wnioski, a urząd szybciej je rozpatrzy.
• Maksymalne kwoty opłat (w euro, przeliczone na złote):
• Za większość wniosków o zezwolenie, zgodę lub wpis: nie więcej niż 4500 euro.
• Za zatwierdzenie prospektu (dokumentu dla inwestorów przy wprowadzaniu papierów wartościowych na giełdę): równowartość 6000 euro.
• Za zatwierdzenie memorandum informacyjnego (prostszy dokument dla inwestorów): równowartość 3000 euro.
• Za wpis do rejestru zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (ASI): nie więcej niż 2000 euro.
• Za rejestrację w rozporządzeniu o wskaźnikach (benchmarkach): równowartość 2250 euro.
• Za wnioski o zezwolenie dla instytucji płatniczych i pieniądza elektronicznego (firmy obsługujące płatności): nie więcej niż 1500 euro.
• Nowe opłaty, których wcześniej nie było:
• Złożenie zawiadomienia o zamiarze kupna dużej liczby akcji (znacznego pakietu) w domu maklerskim lub towarzystwie funduszy inwestycyjnych (TFI) – do 4500 euro.
• Wniosek o zgodę na powołanie członka zarządu TFI, który ma nadzorować ryzyko lub podejmować decyzje inwestycyjne – do 4500 euro.
• Kogo dotyczy? Firm i instytucji finansowych, które muszą załatwiać sprawy w KNF: giełdy towarowe, fundusze inwestycyjne, domy maklerskie, banki, instytucje płatnicze, platformy finansowania społecznościowego (crowdfunding).
• Co z wnioskami złożonymi przed zmianą? Jeśli wniosek został złożony, ale nie został rozpatrzony przed wejściem w życie nowych przepisów, będzie rozpatrywany według starych zasad (opłata po decyzji).
• Kiedy zmiany wejdą w życie? Po 6 miesiącach od dnia ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw.

Deweloperzy będą musieli podawać dane o cenach mieszkań w jednym, konkretnym formacie (tak, żeby komputer mógł je łatwo odczytać i porównać).

• Kogo dotyczy: Firm budujących i sprzedających mieszkania lub domy (deweloperów).
• Co się zmienia: Deweloperzy już teraz muszą publikować w internecie dane o cenach mieszkań (np. cenę za metr kwadratowy). Nowe przepisy wprowadzają obowiązek robienia tego w ściśle określony sposób – w formacie, który jest gotowy do automatycznego przetwarzania przez programy komputerowe. Do tej pory był to tylko zalecany, ale nieobowiązkowy sposób.
• Jaki to ma być format: Taki, który wskaże minister do spraw informatyzacji w oficjalnym komunikacie (opublikowanym w Monitorze Polskim). Wzór będzie dostępny za darmo.
• Co to oznacza w praktyce: Wszystkie dane od wszystkich deweloperów będą wyglądać tak samo. Dzięki temu łatwiej będzie porównywać ceny mieszkań w różnych firmach, np. za pomocą wyszukiwarek internetowych czy aplikacji.
• Kary za niestosowanie: Jeśli deweloper nie użyje wymaganego formatu (nawet jeśli opublikuje dane w inny sposób), będzie to uznane za naruszenie zbiorowych interesów konsumentów (czyli będzie mógł zostać ukarany przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów).
• Kiedy wejdzie w życie: Po 3 miesiącach od dnia ogłoszenia ustawy. Ten czas ma dać deweloperom szansę na przygotowanie się do nowego obowiązku.

Ustawa ma sprawić, że polskie firmy żeglugowe (armatorzy) będą mogły konkurować z zagranicznymi, a marynarze będą mieli lepsze warunki pracy i płacy. Dotyczy głównie armatorów, firm żeglugowych i marynarzy.

Oto, co zmienia się w praktyce, podzielone na najważniejsze obszary:

### 1. Dla marynarzy (zwolnienie z podatku PIT)

• Zwolnienie z podatku dochodowego dla wszystkich marynarzy. Obecnie, aby nie płacić podatku od pracy na statku w żegludze międzynarodowej, marynarz musiał być obywatelem UE/EOG i przepracować co najmniej 183 dni w roku. Ustawa znosi oba te warunki.
• Co to oznacza? Marynarz, który pracuje na statku pod banderą UE/EOG w żegludze międzynarodowej, nie zapłaci podatku w Polsce, nawet jeśli jest obywatelem innego kraju (np. Ukrainy) i pracuje krócej niż 183 dni w roku. Ma to zachęcić armatorów do zatrudniania marynarzy i rejestrowania statków w Polsce.

### 2. Dla firm żeglugowych (podatek tonażowy – niższy, zryczałtowany podatek)

Ustawa przywraca i ulepsza system podatku tonażowego. Zamiast płacić standardowy podatek dochodowy (CIT/PIT) od zysku, firma płaci podatek liczony od wielkości statku (tonażu). To duża ulga.

• Kto może skorzystać? Firmy żeglugowe (przedsiębiorcy), które spełnią łącznie trzy warunki:

1. Prowadzą działalność z terytorium UE/EOG.

2. Ponad 50% ich pracowników (z wyłączeniem marynarzy) to obywatele UE/EOG.

3. Co najmniej 60% pojemności ich floty objętej podatkiem pływa pod banderą UE/EOG. Jest też okres przejściowy: jeśli pływa co najmniej 25% pod taką banderą, firma może zobowiązać się do osiągnięcia 60% w ciągu 5 lat.

• Co się zmienia?
• Podatek będzie można płacić przez okres nie krótszy niż 5 lat (a nie jak dotychczas 10).
• Podatek obejmie też statki obsługujące sektor morski (offshore), np. do układania kabli, budowy platform wiatrowych.
• Niższe stawki podatku dla firm, które tylko zarządzają statkami (np. 30% podstawy za zarządzanie techniczne lub załogą, 50% za oba naraz).
• Niższy podatek (60% podstawy) dla statków napędzanych paliwami alternatywnymi (np. elektrycznych, wodorowych).
• Wyższy podatek (130% podstawy) dla specjalistycznych statków jak dźwigi czy kablowce, bo zarabiają więcej.
• Kary za nadużycia:

Projekt nowelizacji Kodeksu pracy wprowadza kilka ważnych zmian w ochronie pracowników przed dyskryminacją i mobbingiem. Oto, co to oznacza w praktyce:

1. Szersza definicja dyskryminacji

• Dyskryminacja przez pomyłkę i przez skojarzenie: Ustawa wyraźnie mówi, że dyskryminacją jest też gorsze traktowanie kogoś, bo mylnie przypisano mu jakąś cechę (np. uznano, że jest innej narodowości) albo dlatego, że jest powiązany z osobą, która tę cechę ma (np. pracownik jest źle traktowany, bo ma dziecko z niepełnosprawnością).

2. Wyższe odszkodowania i zadośćuczynienia

• Za pojedynczy przypadek dyskryminacji: Pracownik może dostać zadośćuczynienie (za krzywdę) lub odszkodowanie (za straty materialne). Minimalna kwota to jedno minimalne wynagrodzenie za pracę (w 2025 roku to 4666 zł).
• Za wielokrotną dyskryminację: Jeśli pracownik był dyskryminowany wielokrotnie (np. kilka razy z tego samego powodu, z różnych powodów, albo jeden raz z kilku powodów naraz), minimalne zadośćuczynienie to trzykrotność minimalnego wynagrodzenia (czyli 13 998 zł).
• Za mobbing: Minimalne zadośćuczynienie za mobbing to sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia (czyli 27 996 zł).

3. Łatwiejsze dochodzenie praw w sądzie

• Odwrócony ciężar dowodu: Jeśli pracownik uprawdopodobni (czyli wskaże fakty, które na to wskazują), że był dyskryminowany, to pracodawca musi udowodnić, że do dyskryminacji nie doszło. To samo dotyczy postępowań wewnętrznych w firmie.
• Ochrona przed odwetem: Pracownik, który skorzystał ze swoich praw (np. złożył skargę) lub udzielił wsparcia koledze, jest chroniony przed negatywnymi konsekwencjami (np. zwolnieniem). Ochrona ta przysługuje nawet jeśli okaże się, że do naruszenia prawa nie doszło – chyba że pracownik wiedział, że zarzut jest fałszywy.
• Sąd oceni też inne naruszenia: W sprawie o mobbing sąd z urzędu sprawdzi, czy nie doszło też do naruszenia innych dóbr osobistych pracownika (np. godności, dobrego imienia).

4. Nowe, konkretne obowiązki pracodawcy

• Obowiązek aktywnego przeciwdziałania: Pracodawca musi nie tylko reagować na dyskryminację i mobbing, ale też im zapobiegać (działania prewencyjne), wykrywać je i wspierać poszkodowanych.
• Obowiązek posiadania procedur: Firma zatrudniająca **co najmniej 9 prac

Ustawa wprowadza kilka zmian dla organizacji pozarządowych i wolontariuszy. Oto, co to oznacza w praktyce:

• Łatwiejsze dotacje dla małych organizacji: Przy ubieganiu się o dotację na zadanie publiczne (np. zajęcia dla dzieci, pomoc seniorom) organizacja nie musi już dawać własnych pieniędzy. Wystarczy, że zapewni wkład rzeczowy (np. własny sprzęt, lokal) lub osobowy (praca wolontariuszy). Dopiero jeśli urząd ogłosi taką możliwość, organizacja może zamiast tego dać własne środki finansowe. Wyjątek: przy dotacjach na inwestycje (np. remont świetlicy) od samorządu, wkład finansowy jest obowiązkowy.
• Więcej pieniędzy na małe, lokalne projekty: Gmina lub powiat może teraz dać organizacji dotację na lokalne zadanie do 20 000 zł (było 10 000 zł). W ciągu roku jednej organizacji można przekazać łącznie do 40 000 zł (było 20 000 zł). Zniesiono też obowiązek, że takie zadanie musi trwać maksymalnie 90 dni.
• Mniej papierkowej roboty dla mniejszych organizacji pożytku publicznego (OPP): Organizacje, których roczny przychód nie przekracza 200 000 zł (było 100 000 zł), mogą składać uproszczone sprawozdanie ze swojej działalności.
• Nowe święto i odznaka: Ustanowiono Dzień Społeczeństwa Obywatelskiego (24 kwietnia). Wprowadzono też odznakę „Za Zasługi dla Społeczeństwa Obywatelskiego” – honorowe wyróżnienie dla społeczników, wolontariuszy i działaczy. Mogą o nią wnioskować organizacje (co najmniej 10) lub Rada Działalności Pożytku Publicznego, a nadaje ją Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego.
• Likwidacja jednego funduszu i przeniesienie pieniędzy: Znika Fundusz Wspierania Organizacji Pożytku Publicznego (z dniem 31 grudnia 2026 r.). Jego pieniądze trafią do Funduszu Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, którym zarządza Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego. To upraszcza system finansowania.
• Zmiany w kontrolach OPP: Usprawniono procedurę kontroli organizacji pożytku publicznego. Zamiast protokołu kontroli będzie najpierw projekt wystąpienia pokontrolnego, do którego organizacja będzie mogła zgłosić uwagi w ciągu 14 dni. Dopiero potem powstanie ostateczne wystąpienie.
• Doprecyzowanie obszarów działania: Do sfery zadań publicznych dodano wyraźnie „pracę z młodzieżą” oraz „obronę cywilną” (obok ratownictwa i ochrony ludności). To ułatwi organizacjom ubieganie się o dotacje w tych dziedzinach.

Ustawa wprowadza czasowe zwolnienie z opłat i kar dla właścicieli urządzeń do poboru wody, którzy chcą je zalegalizować.

Dotyczy to osób, które mają urządzenia wodne (np. studnie, pompy do poboru wody ze źródeł podziemnych lub powierzchniowych) wykonane bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia. Normalnie legalizacja takiego urządzenia wiąże się z opłatą legalizacyjną i karą pieniężną — to zniechęcało ludzi do tego, by wyjść z taką sprawą do urzędu.

Nowa ustawa oferuje:

• Zwolnienie z opłaty legalizacyjnej — właściciel nie zapłaci pieniędzy za legalizację, jeśli złoży wniosek do 30 września 2027 r.
• Zwolnienie z kary pieniężnej — jeśli złoży wniosek w tym samym terminie, nie będzie karany za to, że urządzenie było wykonane bez pozwolenia
• Warunek — urządzenie musi spełniać wymogi techniczne i bezpieczeństwa obowiązujące dla tego typu urządzeń; zwolnienie nie dotyczy urządzeń niebezpiecznych lub całkowicie niezgodnych

Celem jest zachęcić właścicieli do legalizacji, żeby urzędy miały pełną ewidencję wszystkich urządzeń wodnych i wiedziały, jak działają i czy nie szkodzą środowisku. Urządzenia niezalegalizowane pozostają poza kontrolą — nikt nie wie, jakie są ich parametry ani jaki mają wpływ.

Ustawa wchodzi w życie 14 dni po ogłoszeniu.

Ustawa wprowadza zakaz używania telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych (np. smartwatchy, tabletów) przez uczniów podczas pobytu w szkole (lekcje, przerwy) oraz na zajęciach poza szkołą (np. WF na boisku). Dotyczy to szkół podstawowych (publicznych i niepublicznych).

• Kogo dotyczy zakaz? Uczniów szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży (klasy 1-8). Nie dotyczy dorosłych uczniów szkół podstawowych dla dorosłych.
• Co jest zakazane? Korzystanie z telefonów i urządzeń do komunikacji, nagrywania dźwięku lub obrazu. Telefon można mieć przy sobie (np. w plecaku), ale nie wolno go używać.
• Kiedy można użyć telefonu? Tylko w trzech wyjątkach:
• Nauczyciel pozwoli – jeśli telefon jest potrzebny do lekcji (np. aplikacja edukacyjna), sprawdzianu lub w nagłej sytuacji, by skontaktować się z rodzicem.
• Dyrektor wyrazi zgodę – na wniosek rodzica (lub pełnoletniego ucznia) z powodu choroby, niepełnosprawności lub szczególnych potrzeb (np. aplikacja do monitorowania cukrzycy).
• Zagrożenie życia lub zdrowia – np. w razie wypadku lub pożaru.
• Wycieczki szkolne – zakaz nie obowiązuje podczas wycieczek. To szkoła w swoim statucie określa, czy i jak można używać telefonów na wycieczce (może też całkowicie zakazać, z wyjątkami jak wyżej).
• Internat – szkoła w statucie określa zasady korzystania z telefonów w internacie (może też zakazać, z wyjątkami jak wyżej).
• Co z przechowywaniem telefonów? Dyrektor szkoły może (ale nie musi) zorganizować miejsce do przechowywania telefonów (np. szafki, kieszonki). Jeśli takie miejsce jest, uczeń ma obowiązek odkładać tam telefon. Miejsce musi być bezpieczne i nie wolno przeglądać zawartości telefonów.
• Co grozi za złamanie zakazu? Szkoła może zastosować działania wychowawcze (np. rozmowa) lub kary zapisane w statucie (np. upomnienie, nagana). Może to wpłynąć na ocenę z zachowania.
• Szkoły ponadpodstawowe (licea, technika, branżówki) i szkoły dla dorosłych – nie ma centralnego zakazu. To statut szkoły określa, czy telefonów nie wolno używać, czy są tylko warunki korzystania. Muszą jednak uwzględniać te same wyjątki (nauczyciel, zdrowie, zagrożenie).
• Szkoły niepubliczne – te same zasady co publiczne. Jeśli w szkole nie ma rady rodziców lub samorządu uczniowskiego, ich zgodę zastępują organy wskazane w statucie.
• Terminy:
• Ustawa wchodzi w życie

Ustawa wdrażająca europejskie wymogi dotyczące równowagi płci w zarządach spółek giełdowych. Dotyczy spółek z siedzibą w Polsce, których akcje są notowane na rynku regulowanym w co najmniej jednym kraju UE. Wyłączone są mikroprzedsiębiorstwa oraz małe i średnie firmy.

Główne obowiązki spółek:

• Zapewnienie, aby osoby niedostatecznie reprezentowanej płci zajmowały co najmniej 33 % wszystkich stanowisk w organach spółki (zarządzie i radzie nadzorczej łącznie), ale nie więcej niż 49 %
• Osoby niedostatecznie reprezentowanej płci muszą zajmować stanowiska w każdym z organów spółki (nie mogą być tylko w jednym)
• Przyjęcie przez walne zgromadzenie polityki równowagi płci, która określa zasady doboru kandydatów, kryteria selekcji, programy rozwoju kariery i strategię zarządzania zasobami ludzkimi
• Przy wyborze między kandydatami o równych kwalifikacjach pierwszeństwo dla osoby z niedostatecznie reprezentowanej płci (chyba że inne zasady różnorodności uzasadniają inny wybór)
• Sporządzanie corocznie sprawozdania o udziale kobiet i mężczyzn w organach oraz podejmowanych działaniach; sprawozdanie publikuje się na stronie internetowej spółki i przesyła do organu ds. równego traktowania

Ochrona kandydatów:

• Osoba, wobec której spółka naruszyła wymogi procesu doboru, ma prawo do odszkodowania w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę (obowiązującego w dniu zakończenia procesu)
• Kandydat może żądać pisemnego wyjaśnienia kryteriów oceny, uzasadnienia porównawczej oceny i powodów odrzucenia
• W postępowaniu sądowym: jeśli kandydat z niedostatecznie reprezentowanej płci wykaże, że miał równe kwalifikacje co wybrany kandydat, spółka musi udowodnić, że nie naruszyła wymogów

Sankcje:

• Komisja (organ ds. równego traktowania) może nałożyć karę pieniężną do 500 000 zł za niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków dotyczących procesu doboru kandydatów i sporządzania sprawozdań
• Przepisy nie stosują się, jeśli spółka już osiągnęła wymaganą równowagę płci

Terminy wdrożenia:

• Spółki mają czas do pierwszego walnego zgromadzenia po wejściu ustawy w życie (lub 4 miesiące od wejścia, jeśli pierwsze zgromadzenie odbędzie się w ciągu 2 miesięcy) na po

Ustawa wprowadza zakaz używania telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych, które pozwalają się porozumiewać na odległość (np. smartwatch z kartą SIM, tablet z internetem), na terenie szkoły podstawowej. Dotyczy to wszystkich uczniów szkoły podstawowej.

• Zakaz obowiązuje na terenie całej szkoły (nie tylko podczas lekcji), ale nie dotyczy przerw ani zajęć pozalekcyjnych – chyba że statut szkoły stanowi inaczej.
• Szkoła może w swoim statucie (regulaminie) określić wyjątki od zakazu, np. gdy telefon jest potrzebny do nauki na lekcji (zgodnie z poleceniem nauczyciela) lub w innych uzasadnionych sytuacjach.
• Zanim szkoła wprowadzi zakaz i wyjątki, musi zapytać o zdanie radę rodziców i samorząd uczniowski. Jeśli nie odpowiedzą w ciągu 30 dni, uznaje się, że się zgadzają.
• W szkołach ponadpodstawowych (liceach, technikach, branżówkach) i placówkach (np. bursach, ośrodkach szkolno-wychowawczych) zakaz może, ale nie musi zostać wprowadzony – decyzję podejmuje dyrektor po konsultacjach.

Dodatkowo ustawa zmienia cele systemu oświaty – od teraz szkoły mają wyraźnie uczyć o profilaktyce uzależnień, zwłaszcza od internetu, oraz o bezpiecznym korzystaniu z nowych technologii.

Terminy:

• Ustawa wchodzi w życie 3 miesiące po ogłoszeniu.
• Szkoły podstawowe mają 3 miesiące od wejścia w życie ustawy na dostosowanie swojego statutu (wprowadzenie zakazu i ewentualnych wyjątków).
• Szkoły ponadpodstawowe mają 3 miesiące od wejścia w życie ustawy na podjęcie decyzji, czy chcą wprowadzić zakaz (jeśli tak – kolejne 3 miesiące na zmianę statutu).

Ustawa wprowadza całkowity zakaz trzymania zwierząt domowych na uwięzi (np. na łańcuchu). Dotychczas można było trzymać psa na uwięzi do 12 godzin na dobę, teraz będzie to całkowicie zabronione. Zmiana dotyczy wszystkich właścicieli zwierząt domowych, głównie psów.

Co to oznacza w praktyce:

• Koniec z trzymaniem psa na łańcuchu – pies nie może być przywiązany w miejscu stałego pobytu (np. na podwórku). Wyjątki są tylko w konkretnych sytuacjach:
• podczas transportu zwierzęcia
• na wystawach, pokazach, treningach
• przy zabiegach weterynaryjnych
• krótkotrwale, poza miejscem stałego bytowania (np. na chwilę przy sklepie), pod warunkiem że nie szkodzi to zwierzęciu
• w razie zagrożenia (np. pies może kogoś ugryźć) – ale tylko gdy nie ma innego wyjścia
• Obowiązek zapewnienia budy – jeśli pies mieszka w kojcu, nieogrzewanym pomieszczeniu lub na otwartej przestrzeni, właściciel musi mu dać budę:
• wykonaną z drewna lub materiałów drewnopochodnych (nie np. z plastiku)
• z izolacją cieplną (ocieploną)
• chroniącą przed deszczem, wiatrem, mrozem
• o wielkości dostosowanej do wielkości psa
• ustawioną tak, żeby nie stała bezpośrednio na ziemi (izolacja od podłoża)
• Każdy pies osobna buda – jeśli w kojcu jest więcej niż jeden pies, każdy musi mieć swoją własną budę.
• Dostosowanie starej budy – osoby, które już mają budę dla psa, muszą ją przerobić tak, żeby spełniała nowe wymagania (ocieplenie, izolacja od podłoża, odpowiedni materiał).
• Bezpieczeństwo po zdjęciu z łańcucha – właściciel psa, który wcześniej trzymał go na uwięzi, musi zastosować środki, żeby pies nie uciekł (np. solidne ogrodzenie).
• Kto jest wyłączony z tych przepisów:
• psy służbowe (policyjne, wojskowe, graniczne, ratownicze, przewodnicy niewidomych)
• psy pasterskie używane podczas sezonowego wypasu
• Kary – złamanie zakazu trzymania na uwięzi to nadal wykroczenie, za które grozi areszt albo grzywna.
• Termin wejścia w życie – ustawa wchodzi w życie po 12 miesiącach od ogłoszenia, żeby właściciele mieli czas na dostosowanie bud i ogrodzeń.

Ustawa wprowadza całkowity zakaz trzymania psów na uwięzi (np. na łańcuchu przy budzie). Wyjątki są tylko na krótki czas i w konkretnych sytuacjach (np. prowadzenie na smyczy, transport, wizyta u weterynarza, wystawa, chwilowe uwiązanie poza domem w razie zagrożenia).

Zamiast trzymania na uwięzi, pies musi mieć kojec (wybieg), który spełnia określone wymogi:

• Minimalna powierzchnia kojca (liczy się utwardzone i zadaszone podłoże, bez powierzchni budy):
• pies do 20 kg → 10 m²
• pies 20–30 kg → 15 m²
• pies powyżej 30 kg → 20 m²
• Jeśli w jednym kojcu jest więcej psów, powierzchnia liczona jest dla największego psa, a na każdego dodatkowego psa dodaje się 50% tej powierzchni.
• Kojec musi mieć wysokość co najmniej 1,7 m, trwałą konstrukcję, dostęp do światła dziennego i przewiew.
• Pies w kojcu musi mieć zapewniony codzienny ruch poza kojcem (dostosowany do wieku i zdrowia).
• Każdy pies trzymany w kojcu, nieogrzewanym pomieszczeniu lub na zewnątrz musi mieć budę – drewnianą lub z materiałów drewnopochodnych, z izolacją cieplną, ustawioną na podwyższeniu (nie bezpośrednio na ziemi). Jeśli w kojcu jest kilka psów, każdy dostaje własną budę.
• Suka karmiąca ze szczeniętami do 3. miesiąca życia musi mieć kojec o powierzchni dla pojedynczego psa (jak wyżej) oraz dodatkowe pomieszczenie lub przedział, by mogła się odseparować od szczeniąt.

Kogo to dotyczy? Wszystkich właścicieli psów trzymających je na stałe na zewnątrz (np. na podwórku, w ogrodzie). Wyjątki od tych przepisów dotyczą psów wykorzystywanych do celów specjalnych (np. policyjne, wojskowe) oraz psów w schroniskach dla zwierząt.

Ustawa wchodzi w życie po 12 miesiącach od ogłoszenia – to czas na dostosowanie warunków.